مونتهلوکاست
مونتهلوکاست دارویی از گروه آنتاگونیستهای گیرندهٔ لکوترین است که با مسدودکردن اثر لکوترین، مادهٔ التهابی درگیر در آسم و آلرژی، از تنگشدن راههای هوایی جلوگیری میکند.
بیشترین کاربرد آن پیشگیری و کنترل درازمدت آسم و کاهش علائم رینیت آلرژیک (آبریزش و گرفتگی بینی ناشی از حساسیت) است.
این دارو برای کنترل مداوم آسم است، نه رفع حملهٔ ناگهانی تنگی نفس. برای حملهٔ حاد باید از داروی سریعاثر استنشاقیِ تجویزشده استفاده کرد.
اگر تغییرات خلقی، بیقراری یا کابوس شبانه پیدا کردید، یا کنترل آسمتان با وجود مصرف منظم دارو ضعیف شد، به پزشک اطلاع دهید. اگر افکار آسیببهخود یا خودکشی پیش آمد، این یک وضعیت اورژانسی است؛ فوراً با اورژانس اجتماعی (۱۲۳) یا اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مونتهلوکاست دارویی از ردهٔ آنتاگونیستهای گیرندهٔ لکوترین است که در دستگاه تنفس اثر میکند و در ایران با نامهای تجاری مانند سینگولار و آفاکاست عرضه میشود. لکوترینها موادی التهابیاند که بدن در واکنش به آلرژنها یا محرکهای آسم تولید میکند و باعث تنگشدن راههای هوایی، افزایش ترشح مخاط و التهاب میشوند. مونتهلوکاست با مسدودکردن گیرندهٔ این مواد، از بروز این واکنشها پیشگیری میکند. این دارو بهصورت خوراکی و معمولاً یکبار در روز مصرف میشود و در قرص و گرانول (برای کودکان) موجود است. هدف اصلی آن کنترل درازمدت آسم و علائم آلرژی تنفسی است، نه درمان فوری حملهٔ آسم. این متن جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز پزشک نیست.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیری درازمدت آسم
- کاهش علائم رینیت آلرژیک فصلی (حساسیت فصلی)
- کاهش علائم رینیت آلرژیک مزمن (دائمی)
- پیشگیری از تنگی نفس ناشی از فعالیت ورزشی، در برخی بیماران
- کمک به کنترل آسم در کودکان (فرم گرانول)
روش مصرف
مونتهلوکاست معمولاً یکبار در روز، عصر یا شب، مصرف میشود و میتوان آن را همراه یا بدون غذا خورد. فرم گرانول را میتوان مستقیم در دهان کودک ریخت یا با کمی غذای نرم و سرد مخلوط کرد، اما نباید در مایع حل شود و باید بلافاصله پس از آمادهشدن مصرف شود. نکتهٔ مهم این است که این دارو باید هر روز و بهطور منظم مصرف شود، حتی وقتی علائم آسم یا آلرژی وجود ندارد، چون اثر آن پیشگیرانه و تدریجی است، نه فوری. مصرف را بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید، حتی اگر احساس بهبود کردید، و اگر یک نوبت فراموش شد، دربارهٔ نحوهٔ جبران آن با داروساز یا پزشک مشورت کنید. مقدار مصرف و شکل دارویی مناسب برای هر بیمار را فقط پزشک تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل و پیشگیری درازمدت آسم، از جمله در کودکان با گرانول
برای درمان حملهٔ حاد آسم نیست و جایگزین داروی نجات یا کورتیکواستروئید استنشاقی نمیشود. گرانول پس از باز شدن بسته باید حداکثر ظرف ۱۵ دقیقه مصرف شود؛ در صورت بروز تغییرات رفتاری، اختلال خواب یا افکار خودکشی یا خودآسیبرسان، مصرف را قطع و فوراً پزشک را مطلع کنید.
کاهش علائم رینیت آلرژیک فصلی
مدت مصرف بر اساس تداوم علائم تعیین میشود. بهدلیل خطر عوارض روانپزشکی، معمولاً پس از پاسخ ناکافی یا عدم تحمل درمانهای جایگزین استفاده شود؛ در صورت بروز تغییرات رفتاری یا افکار خودآسیبرسان، مصرف را قطع و فوراً پزشک را مطلع کنید.
کاهش علائم رینیت آلرژیک دائمی
مدت مصرف بر اساس تداوم علائم و ارزیابی پزشک است. بهدلیل خطر عوارض روانپزشکی، پس از پاسخ ناکافی یا عدم تحمل درمانهای جایگزین بهکار رود؛ در صورت بروز تغییرات رفتاری یا افکار خودآسیبرسان، مصرف را قطع و فوراً پزشک را مطلع کنید.
پیشگیری از تنگی نفس ناشی از فعالیت ورزشی
در ۲۴ ساعت دوز دیگری مصرف نشود؛ اگر دارو هر روز برای آسم مصرف میشود، برای ورزش دوز اضافی نخورید و داروی استنشاقی سریعالاثر نجات را در دسترس داشته باشید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به مونتهلوکاست یا هر یک از اجزای دارو حساسیت داشتهاید، به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ افسردگی، اضطراب یا هرگونه اختلال خلقی و روانی را با پزشک در میان بگذارید.
- ابتلا به بیماری کبدی را با پزشک در میان بگذارید، چون ممکن است نیاز به احتیاط بیشتر باشد.
- فهرست کامل داروهای آسم و آلرژی در حال مصرف، بهویژه اسپری کورتیکواستروئیدی یا داروی سریعاثر، را به پزشک نشان دهید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر آسم شما با حساسیت به آسپرین یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID) همراه است، پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد شکم
- سرفه
- احساس خستگی
- در کودکان: عفونت تنفسی فوقانی یا تب
- تغییرات خلقی و رفتاری مانند بیقراری، پرخاشگری، افسردگی یا کابوس شبانه، بهویژه در کودکان و نوجوانان؛ در صورت بروز، سریع به پزشک اطلاع داده شود.
- در موارد نادر، افکار یا اقدام به آسیبرساندن به خود یا خودکشی؛ این یک وضعیت اورژانسی است، منتظر نوبت ویزیت نمانید و فوراً با اورژانس اجتماعی (۱۲۳) یا اورژانس تماس بگیرید یا فرد را به نزدیکترین مرکز درمانی برسانید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا درد مداوم شکم که میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ در صورت بروز، سریع به پزشک اطلاع دهید.
- در موارد بسیار نادر، ترکیبی از بثورات پوستی، گزگز یا بیحسی دستها و پاها، ضعف غیرعادی یا علائم طولانیمدت شبیه سینوزیت و آنفلوانزا گزارش شده، بهویژه هنگام کاهش دوز کورتیکواستروئید خوراکی؛ در صورت بروز این علائم با پزشک خود تماس بگیرید.
- تشدید ناگهانی علائم آسم یا نیاز به مصرف بیشتر داروی سریعاثر، که نشانهٔ کنترل ناکافی بیماری است؛ این موضوع را فوراً با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مونتهلوکاست نسبت به بسیاری از داروها تداخل مهم بالینی ندارد، اما داروهایی که آنزیمهای کبدی را فعال میکنند، مانند فنوباربیتال و ریفامپین، میتوانند اثر آن را کاهش دهند. این دارو جایگزین اسپریهای کورتیکواستروئیدی استنشاقی یا داروی سریعاثر رفع حملهٔ آسم نیست؛ مصرف سایر داروهای آسم را طبق نظر پزشک ادامه دهید، مگر آنکه پزشک دستور دیگری بدهد. فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفی خود را به پزشک و داروساز بگویید تا از هرگونه تداخل احتمالی مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات موجود دربارهٔ مصرف مونتهلوکاست در بارداری نگرانی جدی خاصی نشان نداده، اما دادهها محدودند و مصرف هر دارویی در بارداری باید فقط با تجویز و نظارت پزشک باشد؛ بهویژه اگر آسم بدون درمان کنترل نشود، خطر آن برای مادر و جنین معمولاً از خطر احتمالی دارو بیشتر تلقی میشود. مقدار کمی از این دارو ممکن است وارد شیر مادر شود؛ در دوران شیردهی نیز مصرف آن را با پزشک در میان بگذارید تا با توجه به وضعیت شما و نوزاد تصمیمگیری شود.
نگهداری
مونتهلوکاست را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید؛ قرصها را در بستهٔ اصلی نگه دارید، بهویژه اگر به نور حساساند. دارو را همیشه دور از دید و دسترس کودکان نگهداری کنید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید؛ داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 4 mg |
| گرانول | 4 mg |
| گرانول | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۵ برند از ۲۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مونتهلوکاست برای رفع حملهٔ ناگهانی آسم مصرف میشود؟
۰۲آیا مونتهلوکاست باعث تغییرات خلقی میشود؟
۰۳فرق فرم گرانول و قرص مونتهلوکاست چیست؟
۰۴آیا مصرف مونتهلوکاست همراه با اسپری آسم اشکالی دارد؟
۰۵آیا مونتهلوکاست میتواند از تنگی نفس ناشی از ورزش جلوگیری کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۵ برند از ۲۸ سازنده، در گروه R03DC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.