مومتازون
مومتازون یک کورتیکواستروئیدِ استنشاقی است که با کاهشِ التهابِ راههای هوایی، آسم را کنترل و از بروزِ حملههای آن پیشگیری میکند.
این دارو بهعنوانِ درمانِ نگهدارنده و پیشگیریکنندهٔ آسم در بزرگسالان و کودکانِ واجدِ شرایط بهکار میرود، نه برای رفعِ فوریِ تنگیِ نفس.
این اسپری داروی کنترلکننده است و برای حملهٔ ناگهانیِ آسم اثرِ فوری ندارد؛ باید طبقِ برنامهٔ منظم و حتی در روزهایی که علامتی ندارید مصرف شود.
اگر علیرغمِ مصرفِ منظم علائمِ آسم بدتر شود، تنگیِ نفسِ شدید یا خسخسِ فزاینده پیش بیاید، یا نشانههای عفونتِ قارچیِ دهان دیده شود، با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مومتازون دارویی از خانوادهٔ کورتیکواستروئیدهای استنشاقی است که بهصورتِ موضعی روی راههای هواییِ ریه اثر میگذارد. این دارو با کاهشِ التهاب، تورم و ترشحِ مخاطِ درونِ برونشها، حساسیتِ راههای هوایی را نسبت به محرکها کم میکند و از تنگشدنِ ناگهانیِ آنها پیشگیری میکند. برخلافِ اسپریهای سریعاثر که برونشها را باز میکنند، مومتازون بهمرورِ زمان و با مصرفِ منظم اثر میگذارد و ریشهٔ التهاب را هدف میگیرد. بخشِ عمدهٔ دارو در همان ریه باقی میماند و جذبِ آن به کلِ بدن اندک است، به همین دلیل عوارضِ سراسریِ آن نسبت به کورتیکواستروئیدهای خوراکی کمتر است.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیریِ مستمرِ علائمِ آسم در بزرگسالان و کودکانِ واجدِ شرایط
- کاهشِ دفعات، شدت و بروزِ شبانهٔ حملههای آسم
- کاهشِ التهابِ مزمنِ راههای هوایی و بهبودِ عملکردِ تنفسی
- کمکردنِ نیاز به مصرفِ مکررِ اسپریِ تسکیندهندهٔ سریعاثر
روش مصرف
آسمانکس توئیستهالر دستگاهی استنشاقیِ پودری است که با یک نفسِ عمیق و سریع فعال میشود و برخلافِ برخی اسپریهای دیگر، نیازی به همزمانیِ فشردنِ دستگاه و نفسکشیدن ندارد. پیش از استنشاق نباید داخلِ دستگاه بازدم کرد، و بعد از هر نوبتِ مصرف باید دهان را با آب شستوشو داد (بدونِ قورتدادن) تا احتمالِ گرفتگیِ صدا و عفونتِ قارچیِ دهان کم شود. این دارو پیشگیریکننده است، نه تسکیندهندهٔ فوری، پس باید طبقِ برنامهای که پزشک تعیین کرده هرروز و حتی در روزهایی که نشانهای ندارید مصرف شود؛ اثرِ کاملِ آن معمولاً پس از چند روز تا چند هفته مصرفِ منظم دیده میشود. قطعِ ناگهانیِ آن بدونِ هماهنگی با پزشک، بهویژه در کسانی که پیشتر کورتیکواستروئیدِ خوراکی مصرف میکردهاند، توصیه نمیشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم پایدار و کنترل طولانیمدت علائم
مصرف باید منظم و روزانه باشد و برای درمان حملهٔ حاد مناسب نیست. پس از هر نوبت، دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به مومتازون یا سایر کورتیکواستروئیدها
- وجودِ عفونتِ قارچیِ دهان یا گلو، سل، یا هر عفونتِ تنفسیِ فعال
- مصرفِ همزمانِ داروهای ضدقارچِ قوی یا داروهای خاصِ کبدی (مانندِ کتوکونازول)
- مصرفِ اخیر یا همزمانِ کورتیکواستروئیدِ خوراکی یا سایر اسپریهای کورتونی
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- سابقهٔ آبمروارید، گلوکوم یا پوکیِ استخوان
عوارض احتمالی
- گرفتگی یا خشونتِ صدا
- گلودرد یا تحریکِ گلو
- سردرد
- عفونتِ خفیفِ دستگاهِ تنفسیِ فوقانی (شبیهِ سرماخوردگی)
- آبریزش یا گرفتگیِ بینی
- لکههای سفید یا سوزشِ مداوم در دهان و گلو — نشانهٔ احتمالیِ عفونتِ قارچی است و نیاز به بررسی و درمان دارد.
- تورمِ ناگهانیِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ شدید — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ جدی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بدترشدنِ ناگهانیِ خسخس یا تنگیِ نفس بلافاصله پس از استنشاق — استفاده را متوقف کنید و در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید.
- خستگیِ شدید، ضعفِ عضلانی یا کاهشِ وزنِ بیدلیل پس از مصرفِ طولانیمدت — میتواند نشانهٔ اثر بر غدهٔ فوقِکلیوی باشد و باید بررسی شود.
- کندیِ رشدِ قدی در کودکان یا تاریِ دیدِ پایدار در بزرگسالان طیِ مصرفِ درازمدت — نیازمندِ پیگیریِ پزشکی است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهایی که فعالیتِ آنزیمهای کبدیِ مسئولِ تجزیهٔ مومتازون را بهشدت مهار میکنند — مانندِ برخی داروهای ضدقارچِ قوی (کتوکونازول، ایتراکونازول) و برخی داروهای خاصِ درمانِ اچآیوی — میتوانند سطحِ مومتازون را در بدن بالا ببرند و احتمالِ عوارضِ سراسریِ کورتیکواستروئیدی مانندِ سرکوبِ غدهٔ فوقِکلیوی را افزایش دهند. مصرفِ همزمان با سایر کورتیکواستروئیدهای استنشاقی، خوراکی یا موضعی هم باید با اطلاعِ پزشک باشد تا از تجمعِ بیشازحدِ دوز پیشگیری شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخلها بررسی شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ مومتازونِ استنشاقی در بارداری تجربهٔ بالینیِ نسبتاً مطمئنی وجود دارد؛ چون آسمِ کنترلنشده میتواند برای مادر و جنین خطرناکتر از ادامهٔ درمان باشد، بسیاری از پزشکان ادامهٔ مصرف را در دورانِ بارداری ترجیح میدهند. دربارهٔ شیردهی نیز، از آنجا که جذبِ سراسریِ این دارو اندک است، احتمالِ انتقالِ مقدارِ قابلِتوجه به شیر کم در نظر گرفته میشود. با این حال تصمیمِ نهایی دربارهٔ ادامه یا تنظیمِ مصرف در بارداری و شیردهی باید با پزشک گرفته شود.
نگهداری
این اسپری را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرمای مستقیم و نورِ آفتاب نگه دارید و پس از هر بار استفاده درِ آن را کاملاً ببندید. دستگاه شمارشگرِ دوز دارد؛ وقتی عدد به صفر برسد یا از تاریخِ انقضا گذشته باشد، حتی اگر پودری در آن باقی مانده باشد، دیگر قابلِاعتماد نیست و باید دور انداخته شود. آن را دورازدسترسِ کودکان نگه دارید و هرگز دستگاه را نشویید یا داخلِ آب فرو نبرید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| استنشاقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آسمانکس برای رفعِ حملهٔ ناگهانیِ آسم مصرف میشود؟
۰۲چرا باید بعد از استفاده دهانم را بشویم؟
۰۳اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۴چند وقت طول میکشد تا اثرش را ببینم؟
۰۵آیا مصرفِ طولانیمدتِ این اسپری برای بدن خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه R03BA07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.