متیلپردنیزولون استات
متیلپردنیزولون استات یک کورتیکواستروئید تزریقی با اثر طولانی از دستهٔ داروهای ضدالتهاب است که با کاهش التهاب و سرکوب نسبی سیستم ایمنی عمل میکند.
این دارو بیشتر برای کاهش التهاب و درد مفاصل، کنترل واکنشهای آلرژیک شدید، برخی بیماریهای پوستی و اختلالات خودایمنی به کار میرود.
این فرآورده فقط برای تزریق عضلانی، داخل مفصل یا داخل ضایعه ساخته شده و هرگز نباید وریدی یا اطراف نخاع (اپیدورال) تزریق شود.
اگر پس از تزریق نشانههای عفونت، واکنش آلرژیک، تغییرات روانی غیرعادی یا درد شدید در محل تزریق دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
متیلپردنیزولون استات یک کورتیکواستروئید مصنوعی (Corticosteroid) با اثر طولانی است که در گروه داروهای ضدالتهاب و سرکوبکنندهٔ سیستم ایمنی قرار میگیرد. این دارو با کاهش پاسخ التهابی بدن، تورم، درد و قرمزی ناشی از التهاب یا واکنشهای آلرژیک را کم میکند. این فرآورده به شکل سوسپانسیون تزریقی عرضه میشود، نه به صورت خوراکی، و در عضله، داخل مفصل یا داخل ضایعه تزریق میشود. اثر آن بهتدریج آزاد میشود و برای مدتی نسبتاً طولانی در بدن باقی میماند، و به همین دلیل این تزریق را معمولاً پزشک در مطب یا درمانگاه انجام میدهد.
موارد مصرف
- کاهش التهاب و درد مفاصل در آرتریت روماتوئید و برخی انواع آرتروز از راه تزریق داخل مفصلی
- کنترل واکنشهای آلرژیک شدید و حملات آسم
- درمان کوتاهمدت التهابها و ضایعات پوستی از راه تزریق داخل ضایعه
- کمک به کنترل التهاب در برخی بیماریهای خودایمنی و روماتیسمی
- کاهش التهاب در برخی بیماریهای گوارشی مانند کولیت اولسراتیو
- کنترل التهاب در برخی شرایط چشمی یا حساسیتی خاص به تشخیص پزشک
روش مصرف
این دارو را پزشک یا پرستار آموزشدیده، معمولاً در مطب یا درمانگاه، به صورت تزریق در عضله، داخل مفصل یا داخل ضایعه تجویز و اجرا میکند؛ این فرآورده هرگز نباید داخل وریدی یا اطراف نخاع (اپیدورال) تزریق شود. دفعات و فاصلهٔ تزریقها را پزشک بر اساس نوع بیماری و پاسخ بدن شما تعیین میکند و نباید بدون نظر پزشک تکرار یا تغییر داده شود. اگر پیشتر کورتیکواستروئید خوراکی یا تزریقی طولانیمدت مصرف کردهاید، قطع ناگهانی آن میتواند خطرناک باشد و هر تغییری در روند درمان باید با هماهنگی پزشک انجام شود. به توصیههای پزشک دربارهٔ مراقبت از محل تزریق و پیگیری علائم پس از آن توجه کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آرتریت روماتوئید (تزریق داخلمفصلی)
تزریق باید دقیقاً داخل فضای مفصل، با روش استریل و توسط پزشک انجام شود.
آرتروز همراه با التهاب مفصل (سینوویت آرتروز)
تزریق داخل مفصل درمان زمینهای آرتروز نیست و باید با روش استریل انجام شود.
آسم شدید یا تشدید حاد آسم
برای حملهٔ تهدیدکنندهٔ حیات یا نیاز به اثر فوری مناسب نیست و نباید درمان اورژانسی را به تأخیر انداخت.
حالات آلرژیک شدید و ناتوانکنندهٔ مقاوم به درمان معمول، مانند حساسیت دارویی، بیماری سرمی و درماتیت شدید
در آنافیلاکسی، شوک یا ورم حنجره، اپینفرین درمان اصلی و فوری است؛ این فرآورده برای تزریق وریدی نیست.
ضایعات التهابی پوستی موضعی، مانند کلوئید، پلاک پسوریازیس، لیکن پلان، گرانولوم آنولار و آلوپسی آرهآتا
از تزریق سطحی یا ایجاد سفیدشدگی واضح برای کاهش خطر تحلیل و فرورفتگی پوست پرهیز شود.
بیماریهای خودایمنی و روماتیسمی منتخب، مانند لوپوس، درماتومیوزیت، پلیمیوزیت، اسپوندیلیت آنکیلوزان و آرتریت پسوریاتیک
درمان باید کوتاهمدت یا برای موارد منتخب باشد؛ پس از کنترل بیماری، کاهش تدریجی دوز لازم است.
کولیت اولسراتیو
درمان کمکی و کوتاهمدت است؛ موارد شدید یا همراه با خونریزی، تب و درد شکمی به ارزیابی بیمارستانی نیاز دارد.
التهابهای چشمی شدید یا مقاوم به درمان موضعی، مانند یووئیت، التهاب عنبیه و کوریورتینیت
فقط با تشخیص و پایش چشمپزشک مصرف شود؛ این فرآورده نباید داخل چشم یا به شکل قطرهٔ چشمی استفاده شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه عفونت فعال (باکتریایی، ویروسی یا قارچی) یا سابقهٔ سل را پیش از تزریق به پزشک بگویید.
- اگر دیابت، فشار خون بالا، پوکی استخوان، زخم گوارشی یا نارسایی قلبی دارید، حتماً اطلاع دهید.
- واکسیناسیون اخیر یا برنامهریزیشده، بهویژه واکسنهای زنده، را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ حساسیت به کورتیکواستروئیدها یا هر یک از اجزای این فرآورده را اطلاع دهید.
- در صورت بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از تزریق با پزشک مشورت کنید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود را به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا تحریک خفیف در محل تزریق
- گرگرفتگی صورت
- بیخوابی یا تغییر خفیف خلقوخو
- افزایش اشتها
- ناراحتی خفیف گوارشی
- احتباس خفیف مایعات در بدن
- نشانههای عفونت در محل تزریق یا مفصل مانند افزایش درد، تورم، قرمزی، گرمی یا تب؛ در این صورت فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر گسترده، تورم صورت یا گلو و تنگی نفس؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- تغییرات روانی شدید مانند افسردگی عمیق، بیقراری غیرعادی یا افکار نامتعارف؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای قند خون بالا مانند تشنگی شدید، ادرار زیاد یا خستگی غیرعادی؛ به پزشک اطلاع دهید.
- ضعف شدید عضلانی، درد شدید شکم یا مدفوع سیاهرنگ که میتواند نشانهٔ خونریزی گوارشی باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تاری دید یا درد چشم پس از تزریق؛ در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان این دارو با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا آسپرین میتواند خطر زخم و خونریزی گوارشی را افزایش دهد. اثر داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین و داروهای کنترل قند خون نیز ممکن است تغییر کند و نیاز به پایش دقیقتر داشته باشد. مصرف همزمان با دیورتیکها میتواند افت پتاسیم را تشدید کند، و برخی داروها مانند ریفامپین، کتوکونازول یا داروهای ضدتشنج خاص میتوانند غلظت این دارو را در بدن تغییر دهند. تزریق واکسنهای زنده در دوران درمان با این دارو معمولاً توصیه نمیشود. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف کورتیکواستروئیدها از جمله این دارو در بارداری فقط زمانی انجام میشود که پزشک فایدهٔ آن را بیشتر از خطر احتمالی بداند، بهویژه در دوزهای بالا یا مصرف طولانیمدت نزدیک به زمان زایمان. مقدار کمی از این دارو ممکن است در شیر مادر ظاهر شود؛ در دوران شیردهی پیش از هر تزریق با پزشک مشورت کنید تا فایده و خطر برای شما و نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
این فرآورده معمولاً در مطب، درمانگاه یا داروخانه در دمای اتاق و دور از نور مستقیم و یخزدگی نگهداری میشود. اگر ویالی از این دارو در اختیار شما قرار گرفت، آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید، پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا حالت سوسپانسیون غیرعادی به نظر رسید، از مصرف آن خودداری کرده و با داروخانه یا پزشک مشورت کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 40 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا متیلپردنیزولون استات را میشود بهصورت وریدی تزریق کرد؟
۰۲اثر این تزریق چقدر طول میکشد؟
۰۳آیا این تزریق باعث افزایش وزن میشود؟
۰۴اگر دیابت دارم، آیا میتوانم این تزریق را دریافت کنم؟
۰۵چرا این دارو را داخل مفصل زانو یا شانه تزریق میکنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۱۳ سازنده، در گروه H02AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.