متوکسالن
متوکسالن از گروه پسورالنها و داروهای حساسکننده به نور است که در فتوفِرزیس خارجبدنی، همراه پرتو فرابنفش نوع آ، برای تعدیل سلولهای سفید خون به کار میرود. این محلول برای تزریق مستقیم به بیمار نیست.
کاربرد اصلی آن درمان تسکینی تظاهرات پوستی لنفوم سلول تی پوستی پیشرفته در بیمارانی است که به درمانهای دیگر پاسخ کافی ندادهاند.
متوکسالن باید داخل مدار دستگاه فتوفِرزیس به بخش سفید خون افزوده شود، نه داخل رگ یا عضله. پس از هر جلسه تا ۲۴ ساعت از نور خورشید و نور فرابنفش دور بمانید و از چشمها و پوست محافظت کنید.
اگر حساسیت به نور، لوپوس یا پورفیری، بیماری کبدی، بیماری چشمی یا نبود عدسی طبیعی چشم دارید، پیش از درمان اطلاع دهید. سوختگی شدید پوست، تاول، درد چشم، تاری دید، غش یا تنگی نفس نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
متوکسالن دارویی حساسکننده به نور از گروه پسورالنهاست. در فتوفِرزیس، بخش سفید خون از بدن جدا میشود، متوکسالن به آن افزوده و سپس این بخش با پرتو فرابنفش نوع آ فعال میشود. متوکسالنِ فعالشده به ماده ژنتیکی برخی سلولها متصل میشود و میتواند فعالیت و تکثیر آنها را مهار کند؛ اثر نهایی فتوفِرزیس، تعدیل پاسخ ایمنی است. هدف اصلی این فرآورده، کنترل تظاهرات پوستی لنفوم سلول تی پوستی است.
موارد مصرف
- درمان تسکینی تظاهرات پوستی لنفوم سلول تی پوستی پیشرفته
- کمک به کنترل لکهها، پلاکها و قرمزی گسترده پوست ناشی از این بیماری
- استفاده در بیمارانی که به درمانهای قبلی پاسخ ندادهاند یا پاسخ کافی نگرفتهاند
روش مصرف
متوکسالن تزریقی در جلسه فتوفِرزیس و داخل مدار خارجبدنی دستگاه، طبق محاسبات و دستور تیم تخصصی، به خونِ جداشده افزوده میشود؛ بیمار نباید آن را در خانه یا بهصورت مستقیم داخل رگ یا عضله دریافت کند. مقدار فرآورده، زمان تابش نور، زمانبندی و تعداد جلسات را پزشک و مرکز درمانی تعیین میکنند. در طول و پس از جلسه، دستورهای مربوط به محافظت چشم و پوست در برابر نور را دقیق رعایت کنید و داروها یا وضعیت پزشکی جدیدتان را پیش از جلسه اطلاع دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تظاهرات پوستی گستردهٔ لنفوم سلول تی پوستی پیشرفته و مقاوم به درمان
فقط برای مصرف خارجبدنی و در مرکز مجهز توسط تیم آموزشدیده؛ محلول نباید رقیق یا مستقیماً به بیمار تزریق شود. افزایش دفعات یا ادامهٔ درمان فقط با ارزیابی متخصص انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به متوکسالن، پسورالنها یا هر یک از مواد تشکیلدهنده محلول را اطلاع دهید.
- اگر بیماریهایی دارید که با نور بدتر میشوند، مانند لوپوس، پورفیری، زالی یا حساسیت شدید به نور، پیش از درمان مطرح کنید.
- اگر عدسی طبیعی چشم را ندارید، بیماری جدی چشمی یا سابقه واکنش شدید به نور دارید، پزشک باید پیش از درمان شما را ارزیابی کند.
- بیماری قلبی شدید، کمخونی شدید، اختلال انعقاد خون یا برداشتن طحال میتواند بر ایمنی خودِ فتوفِرزیس اثر بگذارد و باید اطلاع داده شود.
- بیماری کبدی یا کلیوی و همه داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی مصرفیتان را به تیم درمان بگویید.
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از شروع یا ادامه جلسات اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- افت موقت فشار خون و احساس سبکی سر در طول فتوفِرزیس
- تهوع یا استفراغ، معمولاً گذرا
- تغییر حس چشایی
- تب گذرا چند ساعت پس از بازگشت سلولهای درمانشده به بدن
- درد، کبودی یا ناراحتی محل دسترسی عروقی
- سوختگی شدید پوست، قرمزی گسترده یا تاول پس از تماس با نور: از نور دور بمانید و فوراً به مرکز درمانی اطلاع دهید.
- درد یا قرمزی چشم، تاری دید یا حساسیت شدید به نور: فوراً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، خسخس سینه یا تنگی نفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- غش، افت فشار شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی یا تورم دردناک یک پا: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بالا، لرز یا قرمزی و ترشح از محل کاتتر یا دسترسی عروقی: سریعاً با مرکز درمانی تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها و فرآوردهها حساسیت پوست و چشم به نور را بیشتر میکنند؛ از جمله بعضی تتراسایکلینها، فلوروکینولونها، سولفونامیدها، داروهای تیازیدی، فوروزماید، رتینوئیدها، فنوتیازینها و فرآوردههای حاوی قطران. فنیتوئین نیز ممکن است اثر درمانی متوکسالن را کاهش دهد. برای این شکل خارجبدنی، تداخل غذایی یا الکلی مشخصی شناخته نشده است، اما فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را پیش از هر جلسه به پزشک و داروساز بگویید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی درباره مصرف متوکسالن در بارداری وجود ندارد و دادههای حیوانی احتمال آسیب به جنین را مطرح میکنند؛ بنابراین درمان در بارداری یا هنگام احتمال بارداری معمولاً انجام نمیشود. در شیردهی نیز مشخص نیست دارو به شیر منتقل میشود و این درمان معمولاً ممنوع یا نیازمند تصمیمگیری دقیق متخصص است. پیش از درمان درباره روش مطمئن پیشگیری از بارداری و ادامه شیردهی با پزشک هماهنگ کنید.
نگهداری
محلول را در بستهبندی اصلی، دور از نور و در دمای درجشده روی بسته نگهداری کنید؛ از یخزدگی و گرمای زیاد محافظت شود. فرآورده را دور از دسترس کودکان بگذارید و تاریخ انقضا و سلامت ویال یا آمپول را پیش از مصرف بررسی کنید. این فرآورده معمولاً یکبارمصرف است و باقیمانده آن باید توسط مرکز درمانی دور ریخته شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم متوکسالن تزریقی را در خانه تزریق کنم؟
۰۲بعد از فتوفِرزیس با متوکسالن چقدر باید از نور دور بمانم؟
۰۳آیا این محلول برای پسوریازیس یا پیسی هم استفاده میشود؟
۰۴آیا میتوانم بعد از جلسه رانندگی کنم؟
۰۵اگر هنگام جلسه تهوع یا افت فشار پیدا کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه D05AD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.