مکوئینول
مکوئینول دارویی موضعی (روی پوست) از دستهٔ داروهای روشنکنندهٔ پوست است که با کاهشِ تولیدِ ملانین، رنگدانهٔ نواحیِ لکهدار را کمرنگتر میکند.
بیشتر برای کمرنگکردنِ لکههای تیرهٔ خورشیدی (لکههای پیری) روی صورت، پشتِ دستها و ساعد بهکار میرود.
در دورانِ مصرف، پوست به نورِ خورشید بسیار حساستر میشود؛ استفادهٔ روزانه از ضدآفتاب برای پیشگیری از تحریک و بازگشتِ لکهها ضروری است.
اگر پس از چند هفته بهبودی دیده نشد، پوست بیشازحد قرمز یا ملتهب شد، یا نشانههای حساسیت ظاهر شد، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مکوئینول مادهای موضعی از دستهٔ داروهای ضدِ لکه و روشنکنندهٔ پوست است که برای درمانِ لکههای تیرهٔ ناشی از آفتاب (لکههای پیری یا خورشیدی) بهکار میرود. این دارو با مهارِ آنزیمِ تیروزیناز — آنزیمِ کلیدی در ساختِ رنگدانهٔ ملانین — از شکلگیریِ رنگدانهٔ جدید در سلولهای پوستی جلوگیری میکند و طیِ چند هفته تا چند ماه به کمرنگترشدنِ تدریجیِ لکهها کمک میکند. مکوئینول عمدتاً نواحیِ پُررنگدانه را هدف قرار میدهد و روی پوستِ سالمِ اطراف تأثیرِ چندانی ندارد. این دارو معمولاً بهشکلِ پمادِ ۱۰ درصد در دسترس است و باید تنها زیرِ نظرِ پزشک یا داروساز و برای مدتِ محدود مصرف شود.
موارد مصرف
- کمرنگکردنِ لکههای خورشیدی (لکههای پیریِ پوست) روی نواحیِ در معرضِ آفتاب مانندِ صورت و پشتِ دستها
- درمانِ لکههای تیرهٔ مرتبط با افزایشِ سن و نورِ آفتاب
- کاهشِ ظاهرِ نواحیِ پُررنگدانهٔ پوست طبقِ تشخیصِ پزشک
- یکنواختسازیِ تدریجیِ رنگِ پوست در نواحیِ مشخصشده توسطِ پزشک
روش مصرف
مکوئینول را تنها روی لکههای مشخصشده و طبقِ دستورِ پزشک یا داروساز استفاده کنید، نه روی کلِ پوست یا نواحیِ سالمِ اطراف. پیش از استعمال دستها را بشویید، لایهای نازک از پماد را روی نواحیِ لکهدار بمالید و از تماس با چشم، دهان، بینی و زخم یا پوستِ آفتابسوخته خودداری کنید؛ پس از استعمال نیز دستها را کاملاً بشویید. برخی پزشکان توصیه میکنند پیش از شروعِ درمان، دارو ابتدا روی سطحِ کوچکی از پوست امتحان شود تا از نبودِ واکنشِ حساسیتی مطمئن شوید. اثرِ دارو تدریجی است و معمولاً هفتهها تا چند ماه طول میکشد تا نتیجه دیده شود، بنابراین پایبندی به برنامهٔ مصرفِ تجویزشده اهمیت دارد و بهتر است بدونِ مشورتِ پزشک، دفعات یا مدتِ مصرف را خودسرانه تغییر ندهید. در طولِ دورهٔ درمان، استفادهٔ روزانه از ضدآفتاب با محافظتِ کافی الزامی است، چون این دارو پوست را به نورِ خورشید حساستر میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمرنگکردن لکههای خورشیدی (لکههای پیری پوست) در نواحی در معرض آفتاب، مانند صورت و پشت دستها
محافظت موضعی در برابر آفتاب در طول درمان و پس از آن ضروری است؛ از تماس با چشم و مخاط پرهیز کنید.
لکههای تیره مرتبط با افزایش سن و نور آفتاب
از تابش مستقیم آفتاب به ناحیه درمانشده پرهیز و از ضدآفتاب مناسب استفاده کنید؛ پماد با چشم و مخاط تماس نداشته باشد.
کاهش ظاهر نواحی پررنگدانه پوست طبق تشخیص پزشک
فقط روی ناحیه مشخصشده استفاده شود؛ محافظت در برابر آفتاب در طول درمان و پس از آن ضروری است.
یکنواختسازی تدریجی رنگ پوست در نواحی مشخصشده توسط پزشک
از مصرف بیش از مقدار تجویزشده و از تماس با چشم، مخاط یا پوست آسیبدیده خودداری کنید؛ محافظت در برابر آفتاب ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به مکوئینول، هیدروکینون یا سایر موادِ روشنکنندهٔ پوست
- وجودِ زخم، بریدگی، اگزما، درماتیتِ فعال یا پوستِ آفتابسوخته در ناحیهٔ موردنظر
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- مصرفِ همزمانِ سایر محصولاتِ موضعیِ پوستی مانندِ ترتینوئین، اسیدهای لایهبردار یا محصولاتِ حاویِ الکل، یا برنامهریزی برای لایهبرداریِ شیمیایی و لیزر در آیندهٔ نزدیک
- مصرف برای کودکان و نوجوانان، که ایمنی و اثربخشیِ آن در این گروهِ سنی بهخوبی بررسی نشده است
- سابقهٔ واکنشِ غیرعادی یا تیرهشدنِ پوست بهجای روشنشدن، در صورتِ مصرفِ قبلیِ داروهای مشابه
عوارض احتمالی
- قرمزی و سوزشِ خفیفِ پوست در محلِ استعمال
- خشکی و پوستهپوستهشدنِ پوست
- خارش یا احساسِ مورمورشدنِ موضعی
- احساسِ کشیدگی یا التهابِ خفیفِ پوست
- تاول، سوختگی یا زخمشدنِ پوست در محلِ استعمال — مصرف را فوراً قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تیرهترشدنِ غیرمنتظرهٔ پوست یا ظاهرشدنِ رنگدانههای آبیخاکستری بهجای روشنشدنِ لکهها — مصرف را متوقف کرده و به پزشک اطلاع دهید
- التهاب، قرمزی یا سوزشِ شدید و پایدار که پس از چند روز بهتر نمیشود — با پزشک یا داروساز مشورت کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مکوئینول عمدتاً بهصورت موضعی اثر میکند، اما مصرفِ همزمان با سایر فرآوردههای پوستیِ تحریککننده مانندِ ترتینوئین، اسیدهای لایهبردار مانندِ اسیدِ گلیکولیک یا سالیسیلیک، بنزوئیلپراکسید یا محصولاتِ حاویِ الکل میتواند خشکی، قرمزی و سوزشِ پوست را تشدید کند. همچنین مصرفِ همزمان با سایر داروهای روشنکنندهٔ پوست یا داروهایی که حساسیت به نورِ آفتاب را افزایش میدهند، مانندِ برخی آنتیبیوتیکها، باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ آرایشی-بهداشتیِ موضعیِ مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی و قطعی دربارهٔ بیخطربودنِ مکوئینول در بارداری و شیردهی در دسترس نیست و میزانِ جذبِ آن از راهِ پوست بهطورِ کامل بررسی نشده است. به همین دلیل مصرفِ آن در دورانِ بارداری یا شیردهی تنها در صورتِ ضرورت و با تجویز و نظارتِ مستقیمِ پزشک توصیه میشود؛ در بسیاری از موارد، پزشکان درمانهای آرایشی-پوستیِ غیرضروری مانندِ روشنکردنِ لکه را تا پایانِ بارداری و شیردهی به تعویق میاندازند.
نگهداری
مکوئینول را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و پس از هر بار استفاده، درِ ظرف را کاملاً ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از مصرف همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید. از نگهداریِ دارو در فریزر خودداری کنید و در صورتِ تغییرِ رنگ، بو یا بافتِ پماد، از مصرفِ آن صرفنظر کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 10 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱استفاده از مکوئینول چه مدت طول میکشد تا نتیجه بدهد؟
۰۲آیا در دورانِ مصرفِ مکوئینول میتوان زیرِ آفتاب رفت؟
۰۳آیا مکوئینول همان هیدروکینون است؟
۰۴چرا ممکن است لکهها موقتاً روشنتر یا کمرنگتر از پوستِ اطراف به نظر برسند؟
۰۵آیا مصرفِ مکوئینول را میتوان با مرطوبکننده یا آرایش ترکیب کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه D11AX06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.