لوتتیوم لو-۱۷۷ دوتاتیت
لوتتیوم لو-۱۷۷ دوتاتیت یک رادیوداروی ضدسرطان و شکل نشاندارشدهٔ مشابه سوماتواستاتین است. بخش هدفگیرنده به برخی سلولهای توموری میچسبد و پرتو را نزدیک آنها آزاد میکند.
بیشتر برای تومورهای نورواندوکرینِ گیرندهسوماتواستاتینمثبت در دستگاه گوارش و لوزالمعده بهکار میرود؛ بهویژه بیماریهای غیرقابل جراحی، منتشر یا در حال پیشرفت. انتخاب درمان به نتیجه تصویربرداری گیرندهها و ارزیابی تیم تخصصی بستگی دارد.
این دارو رادیواکتیو است و فقط باید در مرکز تخصصی پزشکی هستهای تزریق شود؛ رعایت دستورهای کاهش تماس پرتویی پس از درمان ضروری است. عملکرد کلیه، کبد و شمارش سلولهای خون نیز باید پایش شود.
بیماری کلیوی یا کبدی، کاهش سلولهای خون، درمان پرتویی قبلی، بارداری یا احتمال آن، شیردهی و برنامه فرزندآوری را پیش از درمان مطرح کنید. تنگی نفس، تورم صورت، غش، تب، خونریزی غیرعادی، کاهش ادرار یا زردی پس از درمان نیازمند تماس فوری با مرکز درمان است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لوتتیوم لو-۱۷۷ دوتاتیت یک رادیوداروی درمانی هدفمند و مشابه نشاندارشدهٔ سوماتواستاتین است که برای درمان برخی تومورهای نورواندوکرین بهکار میرود. پپتید دوتاتیت به گیرندههای سوماتواستاتین، بهویژه نوع ۲، روی برخی سلولهای توموری میچسبد و پس از ورود به آنها پرتو بتا آزاد میکند تا آسیب سلولی ایجاد شود. دارو عمدتاً از راه کلیه دفع میشود؛ محلول آمینواسید، نوشیدن مایعات و پایش عملکرد کلیه برای کمکردن آسیب کلیوی اهمیت دارد. این فرآورده در ایران با نام تجاری پارس لوتوتیت نیز شناخته میشود.
موارد مصرف
- تومورهای نورواندوکرین خوشتمایز و گیرندهسوماتواستاتینمثبتِ لوزالمعده
- تومورهای نورواندوکرین خوشتمایز و گیرندهسوماتواستاتینمثبتِ معده، روده یا سایر بخشهای دستگاه گوارش
- تومورهای نورواندوکرینِ غیرقابل جراحی، منتشر یا در حال پیشرفت، زمانی که تصویربرداری گیرندهای و ارزیابی تیم درمان مناسببودن این درمان را تأیید کند
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و خودسرانه تزریق نمیشود؛ بهصورت تزریق وریدی کنترلشده در مرکز تخصصی پزشکی هستهای و زیر نظر تیم آموزشدیده تجویز میشود. معمولاً پیش از تزریق داروی ضدتهوع و محلول آمینواسید برای محافظت از کلیه داده میشود و نوشیدن مایعات و ادرارکردن مکرر پیش، روز درمان و روز بعد طبق دستور مرکز اهمیت دارد. زمانبندی جلسات، مقدار فعالیت پرتوزا، مدت تزریق و داروهای همراه مانند اکتروتاید را نسخه و پروتکل مرکز تعیین میکند؛ آنها را خودسرانه تغییر ندهید و برای نوبت ازدسترفته تزریق اضافه انجام ندهید. پس از ترخیص، دستورهای اختصاصی درباره فاصلهگیری از کودکان و زنان باردار و بهداشت سرویس بهداشتی و دفع ادرار را دقیق رعایت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تومورهای نورواندوکرین خوشتمایز و مثبت از نظر گیرندهٔ سوماتواستاتین در لوزالمعده
پیش از درمان، وجود گیرندهٔ سوماتواستاتین باید با تصویربرداری تأیید شود. محلول اسیدهای آمینهٔ حاوی لیزین و آرژینین برای محافظت کلیه باید از ۳۰ دقیقه پیش از انفوزیون آغاز و حین انفوزیون و دستکم ۳ ساعت پس از آن ادامه یابد؛ تجویز فقط در مرکز مجاز پزشکی هستهای انجام شود.
تومورهای نورواندوکرین خوشتمایز و مثبت از نظر گیرندهٔ سوماتواستاتین در معده، روده یا سایر بخشهای دستگاه گوارش
محلول اسیدهای آمینهٔ حاوی لیزین و آرژینین برای محافظت کلیه باید طبق پروتکل تجویز شود. شمارش سلولهای خون و عملکرد کلیه و کبد، بهویژه پیش از هر نوبت، باید پایش شود.
تومورهای نورواندوکرین گوارشی ـ پانکراسیِ غیرقابل جراحی، منتشر یا در حال پیشرفت، با گیرندهٔ سوماتواستاتین مثبت
در صورت سمیت شدید یا غیرقابلتحمل، نوبت بعدی تا بهبود یا بازگشت به وضعیت پایه به تعویق افتاده و بر اساس شدت عارضه کاهش دوز یا قطع درمان انجام میشود؛ فاصلهٔ نوبتها ممکن است تا ۱۶ هفته افزایش یابد و در صورت نیاز به فاصلهٔ بیشتر یا عود سمیت شدید، قطع دائم مطرح است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت شدید به این دارو، داروهای تزریقی یا مواد همراه را بگویید.
- بیماری کلیه، کاهش یا انسداد جریان ادرار، دیالیز، کمآبی، نارسایی قلبی یا محدودیت مصرف مایعات را مطرح کنید.
- بیماری کبد، درگیری کبدی تومور، دیابت یا فشارخون را اطلاع دهید؛ ممکن است به پایش دقیقتر کلیه و کبد نیاز باشد.
- کمخونی، کاهش گلبولهای سفید یا پلاکت، بیماری مغز استخوان، و هرگونه شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا رادیوداروی قبلی را اعلام کنید.
- فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه اکتروتاید، لانرئوتاید، پاسیرئوتاید و کورتونهای با مقدار بالا یا مصرف مکرر را در اختیار تیم درمان بگذارید.
- بارداری یا احتمال آن، شیردهی، قصد بارداری یا نگرانی درباره باروری را مطرح کنید. در کودکان و نوجوانان خطر تجمعی پرتو بیشتر است و در سالمندان ارزیابی کلیه، کبد و شمارش خون اهمیت بیشتری دارد.
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه هنگام دریافت محلول آمینواسید
- استفراغ
- خستگی و بیحالی
- درد شکم
- اسهال یا یبوست
- سردرد یا سرگیجه
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا غش هنگام یا پس از تزریق؛ احتمال واکنش آلرژیک شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- گرگرفتگی شدید ناگهانی همراه با اسهال شدید، خسخس، افت فشار یا غش؛ میتواند نشانه بحران هورمونی باشد و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، گلودرد، عفونت مکرر، کبودی یا خونریزی غیرعادی، رنگپریدگی یا ضعف شدید؛ ممکن است نشانه کاهش سلولهای خون باشد و باید فوراً به مرکز درمان اطلاع دهید.
- کاهش واضح ادرار، ورم پا یا صورت، افزایش سریع وزن، درد پهلو یا تنگی نفس؛ احتمال آسیب کلیه وجود دارد و ارزیابی پزشکی فوری لازم است.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید بالای شکم، گیجی یا خونریزی؛ میتواند نشانه آسیب کبدی باشد و نیاز به مراجعه سریع دارد.
- خستگی پایدار، عفونتهای مکرر یا کبودی و خونریزی که ماهها یا سالها پس از درمان ایجاد شود؛ بهندرت میتواند با اختلال مغز استخوان یا سرطان خون دیررس مرتبط باشد و باید سریع بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل مربوط به داروهای مشابه سوماتواستاتین مانند اکتروتاید، لانرئوتاید و پاسیرئوتاید است؛ این داروها با اشغال گیرندهها ممکن است اثر لوتتیوم لو-۱۷۷ دوتاتیت را کم کنند، بنابراین زمان توقف یا ادامه آنها باید توسط مرکز درمان تعیین شود و خودسرانه قطع نشوند. مصرف مکرر کورتونهای با مقدار بالا نیز ممکن است تعداد گیرندههای هدف را کاهش دهد؛ کورتون را ناگهانی قطع نکنید و مصرف آن را اطلاع دهید. تداخل مهم غذایی شناختهشدهای برای خود دارو مطرح نیست، اما الکل میتواند تهوع و کمآبی را بدتر کند و بهتر است در اطراف درمان مصرف نشود. فهرست کامل داروها، داروهای بدون نسخه، ویتامینها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ پرتو میتواند به جنین آسیب بزند. شیردهی در زمان درمان و تا دو ماه و نیم پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود. این درمان ممکن است باروری را موقت یا دائمی کاهش دهد؛ زنان باید در طول درمان و تا ۷ ماه پس از آخرین نوبت و مردانی که شریک جنسیِ در سن باروری دارند تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت از روش پیشگیری مؤثر استفاده کنند.
نگهداری
این رادیودارو معمولاً در مرکز پزشکی هستهای نگهداری میشود و برای نگهداری در خانه نیست. ویال باید در محفظه حفاظدار، در دمای کمتر از ۲۵ درجه، دور از یخزدگی و دسترس کودکان نگهداری شود؛ تاریخ و ساعت کالیبراسیون و انقضا را مرکز بررسی میکند و باقیمانده را بهعنوان پسماند رادیواکتیو دفع میکند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱عدد ۱۴۰ میکروگرم روی این دارو به چه معناست؟
۰۲چرا همراه این درمان محلول آمینواسید و مایعات دریافت میکنم؟
۰۳بعد از تزریق، آیا باید از خانواده فاصله بگیرم؟
۰۴اگر اکتروتاید یا لانرئوتاید مصرف میکنم، آیا باید آن را قطع کنم؟
۰۵آیا بعد از این درمان میتوانم باردار شوم یا شیردهی کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V10XX04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.