لوتتیوم لو-۱۷۷ ۲۰۰ میلیکوری
لوتتیوم لو-۱۷۷ یک داروی پرتوزای تزریقی برای درمان هدفمند برخی تومورهاست. این ماده به حاملهایی متصل میشود که سلولهای توموریِ دارای هدف مناسب را شناسایی میکنند و تابش آن به آسیب سلولهای سرطانی کمک میکند.
بسته به حامل فرآورده، برای درمان برخی تومورهای نورواندوکرینِ گیرندهمثبت یا سرطان پیشرفتهٔ پروستاتِ دارای نشانگر مناسب به کار میرود. کاربرد دقیق با تصویربرداری و نظر تیم پزشکی هستهای تعیین میشود.
این دارو فقط در مرکز پزشکی هستهای تزریق میشود و رعایت دستورهای مربوط به تماس با دیگران، دفع ادرار و بهداشت پس از درمان ضروری است. آسیب مغز استخوان و کلیه از نگرانیهای مهم آن هستند.
اگر بیماری کلیه یا کبد، کاهش سلولهای خونی، بیاختیاری ادرار، احتمال بارداری یا برنامهٔ فرزندآوری دارید، پیش از درمان اطلاع دهید. تب، خونریزی غیرعادی، کاهش واضح ادرار، تنگی نفس یا ضعف شدید نیازمند ارزیابی سریع است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لوتتیوم لو-۱۷۷ یک رادیونوکلید درمانی است که برای اثر هدفمند، به یک حامل مناسب متصل میشود. این حامل میتواند سلولهای توموری دارای نشانگر اختصاصی پروستات یا گیرندهٔ سوماتواستاتین را شناسایی کند؛ تابش بتای لوتتیوم در نزدیکی سلول هدف به آسیب مادهٔ ژنتیکی و مرگ سلولی کمک میکند. بنابراین، کاربرد و برخی دستورهای ایمنی این فرآورده با توجه به نوع حامل متفاوت است. عدد ۲۰۰ میلیکوری فعالیت پرتوزای فرآورده را نشان میدهد و بهتنهایی مقدار مناسب برای هر بیمار نیست؛ فعالیت و برنامهٔ درمانی را تیم پزشکی هستهای تعیین میکند.
موارد مصرف
- درمان سرطان پیشرفته یا منتشرشدهٔ پروستاتِ دارای نشانگر مناسب، با حامل اختصاصی پروستات
- درمان تومورهای نورواندوکرین رودهٔ باریک یا رودهٔ میانیِ دارای گیرندهٔ مناسب
- درمان تومورهای نورواندوکرین لوزالمعده و دیگر تومورهای نورواندوکرین گوارشیِ گیرندهمثبت
روش مصرف
این دارو بهصورت تزریق وریدی و فقط توسط تیم آموزشدیدهٔ پزشکی هستهای و طبق برنامهٔ مرکز درمانی مصرف میشود؛ بیمار نباید آن را در خانه یا بهوسیلهٔ فرد غیرمتخصص دریافت کند. پیش و پس از تزریق، معمولاً نوشیدن مایعات و تخلیهٔ منظم مثانه برای کمک به دفع دارو و کاهش تابش کلیهها توصیه میشود، مگر اینکه محدودیت مایعات داشته باشید. در فرآوردههای مربوط به تومورهای نورواندوکرین، ممکن است محلول اسیدهای آمینه و داروی ضدتهوع نیز داده شود. دستورهای مرکز دربارهٔ فاصلهٔ تماس با کودکان و زنان باردار، شستوشوی دستها، استفاده از سرویس بهداشتی و مدیریت ترشحات بدن را دقیق اجرا کنید و جلسات درمان و آزمایشهای پیگیری را از دست ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سرطان پیشرفته یا منتشرشدهٔ پروستاتِ دارای نشانگر مناسب
پیش از هر نوبت، عملکرد کلیه و شمارش سلولهای خون بررسی شود؛ مصرف مایعات و تخلیهٔ مکرر مثانه طبق دستور مرکز درمانی انجام شود.
تومورهای نورواندوکرین رودهٔ باریک یا رودهٔ میانیِ گیرندهمثبت
محلول اسیدهای آمینهٔ حاوی لیزین و آرژینین برای محافظت از کلیه، از حدود ۳۰ دقیقه پیش از تزریق تا دستکم ۳ ساعت پس از آن، طبق پروتکل مرکز داده میشود.
تومورهای نورواندوکرین لوزالمعده و دیگر تومورهای نورواندوکرین گوارشیِ گیرندهمثبت
محلول اسیدهای آمینهٔ حاوی لیزین و آرژینین برای محافظت از کلیه، از حدود ۳۰ دقیقه پیش از تزریق تا دستکم ۳ ساعت پس از آن، طبق پروتکل مرکز داده میشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت شدید به رادیوداروها، پپتیدها، محلولهای وریدی یا داروهای همراه را اطلاع دهید.
- بیماری کلیه یا کبد، کاهش ادرار، سنگ یا انسداد ادراری و هرگونه مشکل در کنترل ادرار یا مدفوع را پیش از درمان بگویید.
- اگر کمخونی، کاهش گلبول سفید یا پلاکت، بیماری مغز استخوان، یا سابقهٔ شیمیدرمانی و پرتودرمانی دارید، آن را مطرح کنید.
- احتمال بارداری، بارداری، شیردهی یا برنامهٔ فرزندآوری خود و همسرتان را پیش از دریافت دارو اعلام کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه دهید؛ بهویژه داروهای مشابه سوماتواستاتین، کورتونها، داروهای ضدسرطان و داروهای مؤثر بر کلیه یا مغز استخوان.
- اگر برای رفتن به دستشویی یا رعایت دستورهای پرتویی به کمک نیاز دارید، پیش از تزریق به مرکز اطلاع دهید تا تمهیدات ایمنی فراهم شود.
عوارض احتمالی
- خستگی و کاهش انرژی
- تهوع و گاهی استفراغ
- کاهش اشتها
- خشکی دهان، بهویژه در حاملهای هدفگیر تومور پروستات
- یبوست، اسهال یا ناراحتی شکمی، بسته به نوع حامل
- سردرد، سرگیجه یا تغییر مزه
- تب، لرز، گلودرد یا عفونتهای مکرر؛ همان روز با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، خون در ادرار یا مدفوع، یا خونریزیای که بند نمیآید؛ برای ارزیابی فوری مراجعه کنید.
- کاهش شدید یا ماندگار سلولهای خونی، همراه با ضعف شدید، رنگپریدگی یا تنگی نفس؛ آزمایشهای پیگیری را جدی بگیرید و سریع اطلاع دهید.
- کاهش واضح ادرار، ورم پاها، افزایش سریع وزن یا درد پهلو؛ میتواند نشانهٔ آسیب کلیه باشد و نیاز به ارزیابی سریع دارد.
- گرگرفتگی شدید، تپش قلب، اسهال شدید، خسخس یا افت فشار پس از فرآوردههای تومور نورواندوکرین؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تورم لب یا زبان، دشواری تنفس، درد قفسهٔ سینه، غش یا فروپاشی ناگهانی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
در فرآوردههای هدفگیر گیرندهٔ سوماتواستاتین، داروهایی مانند اکتروتاید و لانروتاید میتوانند جذب توموری و زمانبندی درمان را تغییر دهند؛ زمان مصرف یا قطع آنها را خودسرانه تغییر ندهید. مصرف همزمان داروهای سرکوبکنندهٔ مغز استخوان یا آسیبرسان به کلیه ممکن است خطر عوارض را بیشتر کند و کورتونهای با مقدار بالا و مصرف مکرر نیز باید اعلام شوند. چون دارو تزریقی است، غذا تداخل مهمی با جذب آن ندارد و تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل مطرح نیست؛ بااینحال الکل میتواند تهوع یا کمآبی را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این درمان در بارداری انجام نمیشود، زیرا تابش میتواند به جنین آسیب بزند؛ پیش از درمان باید بارداری رد شود. زنان و مردان در سن باروری ممکن است پس از درمان برای مدتی به پیشگیری مؤثر از بارداری نیاز داشته باشند و این درمان میتواند بر باروری اثر بگذارد. شیردهی باید در طول درمان متوقف شود و ازسرگیری آن تا زمانی که مرکز پزشکی هستهای ایمن اعلام نکرده، انجام نشود؛ مدت دقیق محدودیت به نوع حامل و فرآورده بستگی دارد.
نگهداری
این رادیودارو باید در دمای کنترلشده و داخل حفاظ پرتویی، مطابق برچسب فرآورده و مقررات مرکز پزشکی هستهای نگهداری شود. در منزل، کنار مواد غذایی یا در دسترس کودکان نگهداری نمیشود و نباید با زبالهٔ معمولی دور ریخته شود. تاریخ انقضا و زمان مناسب مصرف بر اساس فعالیت پرتوزا پیش از تزریق بررسی میشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا یک نام دارویی برای سرطان پروستات و تومورهای نورواندوکرین دیده میشود؟
۰۲آیا ۲۰۰ میلیکوری مقدار ثابتی برای همهٔ بیماران است؟
۰۳چرا پیش از درمان تصویربرداری مخصوص انجام میشود؟
۰۴چرا پس از تزریق باید مایعات بنوشم و مرتب ادرار کنم؟
۰۵بعد از درمان چه زمانی میتوانم کنار خانواده باشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۱ سازنده، در گروه V10XX04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.