لوماکافتور/ایواکافتور
لوماکافتور/ایواکافتور ترکیبی از دو داروی تعدیلکنندهٔ پروتئین تنظیمکنندهٔ عبور نمک و آب در فیبروز کیستیک است. لوماکافتور مقدار پروتئین معیوب را روی سطح سلول بیشتر میکند و ایواکافتور فعالیت آن را تقویت میکند.
بیشتر برای درمان فیبروز کیستیک در افراد واجد شرایطی استفاده میشود که در هر دو نسخهٔ ژن، جهش اف۵۰۸دل دارند. در کنار درمانهای معمول، میتواند به بهبود عملکرد ریه و کاهش تشدیدهای ریوی کمک کند.
پیش از شروع و در طول درمان، آزمایشهای کبدی و پایش فشار خون اهمیت دارد؛ در بیماری پیشرفتهٔ کبدی خطر بدترشدن عملکرد کبد جدی است. این ترکیب میتواند اثر داروهای متعدد، بهویژه روشهای هورمونی جلوگیری، را کاهش دهد.
اگر بیماری کبد یا کلیه، کاهش شدید عملکرد ریه، سابقهٔ مشکلات روانی، بارداری یا شیردهی دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. تنگی نفس شدید، تورم صورت، زردی، تغییر دید یا افکار خودکشی نیازمند رسیدگی فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
لوماکافتور/ایواکافتور از داروهای تخصصی گروه دستگاه تنفس و از تعدیلکنندههای پروتئین تنظیمکنندهٔ عبور نمک و آب در فیبروز کیستیک است؛ این فرآورده با نام تجاری ارکامبی، به شکل قرص لوماکافتور ۲۰۰ میلیگرم/ایواکافتور ۱۲۵ میلیگرم عرضه میشود. لوماکافتور به رسیدن مقدار بیشتری از پروتئین معیوب به سطح سلول کمک میکند و ایواکافتور فعالیت کانال باقیمانده را افزایش میدهد. این دو اثر میتوانند جابهجایی نمک و آب را بهتر و ترشحات غلیظ راههای هوایی و گوارشی را روانتر کنند. ایمنی و اثربخشی این ترکیب برای بیماران فیبروز کیستیکِ خارج از گروه دارای دو نسخهٔ جهش اف۵۰۸دل ثابت نشده است.
موارد مصرف
- درمان فیبروز کیستیک در بیمارانی که دو نسخهٔ جهش اف۵۰۸دل دارند.
- کمک به بهبود عملکرد ریه و تهویهٔ بهتر در همین گروه.
- کمک به کاهش تشدیدهای ریوی و نیاز به بستری یا آنتیبیوتیک در برخی بیماران.
روش مصرف
این قرص را دقیقاً طبق نسخه و در زمانهای ثابت، معمولاً با فاصلهٔ حدود ۱۲ ساعت، مصرف کنید. هر نوبت را درست پیش یا پس از یک وعده یا میانوعدهٔ حاوی چربی بخورید؛ تخممرغ، مغزها، آووکادو، کره و لبنیات پرچرب نمونههای مناسباند. قرص را کامل ببلعید و آن را جایگزین سایر درمانهای تجویزشدهٔ فیبروز کیستیک نکنید. اگر نوبتی را فراموش کردید، طبق دستور بروشور داخل جعبه عمل کنید و هرگز برای جبران دو نوبت را با هم نخورید؛ اگر مصرف بیش از یک هفته قطع شد، پیش از شروع دوباره با پزشک تماس بگیرید.
پیش از مصرف بدانید
- باید مشخص باشد که بیمار دو نسخهٔ جهش اف۵۰۸دل دارد؛ این دارو برای سایر الگوهای ژنتیکی بهطور روتین مناسب نیست. سن، وزن و شکل دارویی نیز در انتخاب فرآورده اهمیت دارد.
- سابقهٔ بیماری کبد، سیروز، فشار خون در ورید باب، زردی یا بالا بودن آنزیمهای کبدی را بگویید؛ در بیماری پیشرفتهٔ کبدی خطر بدترشدن عملکرد کبد بیشتر است و آزمایش کبد پیش از شروع و در طول درمان لازم میشود.
- بیماری کلیه، سابقهٔ پیوند عضو، کاهش شدید عملکرد ریه یا فشار خون بالا را اطلاع دهید؛ در این شرایط ممکن است پایش نزدیکتری لازم باشد.
- اگر سابقهٔ اضطراب، افسردگی، افکار خودکشی، تغییرات رفتاری یا اختلال خواب دارید، پیش از شروع مطرح کنید و تغییرات جدید خلقوخو را جدی بگیرید.
- هرگونه حساسیت به لوماکافتور، ایواکافتور یا اجزای قرص را اطلاع دهید. در کودکان و نوجوانان، معاینهٔ چشم پیش از شروع و پیگیری در طول درمان ممکن است برای بررسی کدورت عدسی لازم باشد.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی و استفاده از روشهای هورمونی جلوگیری، و نیز فهرست همهٔ داروها، ویتامینها و مکملهای گیاهی را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع
- اسهال
- خستگی
- نفخ و افزایش گاز معده
- بثورات پوستی
- گرفتگی یا آبریزش بینی و علائم سرماخوردگی یا آنفلوآنزا
- واکنش حساسیتی شدید مانند کهیر یا راش گسترده، تورم صورت، لب، زبان یا گلو، خسخس، مشکل بلع یا تنگی نفس: مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای آسیب یا بدترشدن عملکرد کبد مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت راست بالای شکم، بیاشتهایی، تهوع یا استفراغ مداوم و گیجی: فوراً با پزشک تماس بگیرید؛ در گیجی یا بدحالی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد غیرمعمول، تاری دید، دوبینی یا کاهش دید که میتواند نشانهٔ افزایش فشار اطراف مغز باشد: مصرف را موقتاً متوقف کنید و فوراً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید؛ کاهش دید ناگهانی اورژانسی است.
- اضطراب یا افسردگی جدید یا بدترشونده، بیخوابی شدید، تغییر رفتار یا افکار خودکشی: فوراً با پزشک تماس بگیرید؛ اگر خطر فوری آسیب به خود یا دیگری وجود دارد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس، فشار یا ناراحتی قفسهٔ سینه و تغییر واضح در تنفس، بهویژه هنگام آغاز درمان یا در بیماری شدید ریه: سریع ارزیابی پزشکی بگیرید و در صورت شدت یا بدترشدن سریع فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افزایش محسوس یا پایدار فشار خون: فشار خون را بررسی و سریع به پزشک اطلاع دهید؛ اگر با درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا بدحالی شدید همراه است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لوماکافتور آنزیمهای کبدیِ تجزیهکنندهٔ داروها را فعالتر میکند و ممکن است اثر بسیاری از داروها را کاهش دهد. ریفامپین، ریفابوتین، کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال و علف چای میتوانند اثر ایواکافتور را کم کنند؛ برخی ضدقارچها مانند ایتراکونازول و وریکونازول و آنتیبیوتیکهایی مانند کلاریترومایسین نیز ممکن است به تنظیم برنامه یا پایش نیاز داشته باشند. داروهای پیوند مانند تاکرولیموس، سیکلوسپورین، سیرولیموس و اورولیموس، میدازولام یا تریازولام، وارفارین، دیگوکسین و بعضی داروهای ضدافسردگی یا کورتونی باید حتماً بررسی شوند. روشهای هورمونی جلوگیری ممکن است کماثر شوند و نباید تنها روش جلوگیری باشند. در هفتهٔ اول درمان گریپفروت و آب آن مصرف نکنید. فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملهای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف این ترکیب در بارداری محدود است و بیخطر بودن آن قطعی نیست؛ اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، پزشک باید سود ادامهٔ درمان و خطر احتمالی را بسنجد و دارو را خودسرانه قطع نکنید. مشخص نیست لوماکافتور یا ایواکافتور وارد شیر انسان میشوند یا چه اثری بر نوزاد یا تولید شیر دارند؛ در شیردهی نیز تصمیمگیری باید با توجه به وضعیت مادر و نوزاد انجام شود.
نگهداری
قرص را در دمای اتاق، حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از گرما و رطوبت نگه دارید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا و سالمبودن بلیستر را بررسی کنید؛ قرص تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg / 125 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا هر فرد مبتلا به فیبروز کیستیک میتواند لوماکافتور/ایواکافتور مصرف کند؟
۰۲چرا باید این قرص را همراه غذای حاوی چربی مصرف کرد؟
۰۳آیا قرصهای ضدبارداری با این دارو قابل اعتمادند؟
۰۴اگر بعد از شروع دارو دچار تنگی نفس یا فشار قفسهٔ سینه شدم چه کنم؟
۰۵با لوماکافتور/ایواکافتور چه آزمایشها یا پیگیریهایی لازم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه R07AX30. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.