لوموستین
لوموستین یک داروی ضدسرطان از گروه عوامل آلکیلهکننده است. با آسیبزدن به مادهٔ ژنتیکی، تکثیر سلولهای سرطانی را مهار میکند و میتواند از سد خونیـمغزی عبور کند.
برای برخی تومورهای اولیه یا گسترشیافته به مغز، پس از اقداماتی مانند جراحی یا پرتودرمانی، و برای لنفوم هوچکینِ پیشرونده پس از شیمیدرمانی اولیه، معمولاً در رژیم ترکیبی، استفاده میشود.
کاهش سلولهای خونی ممکن است با تأخیر و چند هفته پس از مصرف رخ دهد و خطر عفونت یا خونریزی ایجاد کند. فاصلهٔ نوبتها را کوتاه نکنید؛ مصرف زودهنگام یا بیشازبرنامه میتواند مسمومیت شدید و حتی مرگبار ایجاد کند.
اگر شمارش خونتان پایین است، بیماری کلیه، کبد یا ریه دارید، باردارید یا دارو و واکسن دیگری مصرف میکنید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. در تب، خونریزی یا کبودی غیرعادی، تنگی نفس، کاهش ادرار یا زردی پوست و چشم، فوراً پیگیری کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لوموستین یک داروی ضدسرطان خوراکی از گروه عوامل آلکیلهکننده و از نوع نیتروزواورههاست. با آسیبزدن به مادهٔ ژنتیکی و مختلکردن تکثیر سلولی، رشد سلولهای سرطانی را کاهش میدهد و بهدلیل عبور از سد خونیـمغزی برای برخی تومورهای مغزی کاربرد دارد. کاهش سلولهای خونی آن ممکن است دیررس و تجمعی باشد و درمان میتواند بر ریه، کبد و کلیه نیز اثر بگذارد؛ به همین دلیل آزمایشها و پیگیری منظم اهمیت دارد. این دارو بهصورت کپسول ۴۰ میلیگرمی عرضه میشود و ممکن است با نامهای تجاری لوموستین مداک، میموست، سسنو یا بلوستین دیده شود.
موارد مصرف
- برخی تومورهای اولیهٔ مغز پس از جراحی و/یا پرتودرمانی مناسب
- برخی تومورهای گسترشیافته به مغز پس از اقدامات مناسب
- لنفوم هوچکینِ پیشرونده یا عودکرده، بهعنوان بخشی از شیمیدرمانی ترکیبی پس از شیمیدرمانی اولیه
روش مصرف
برنامهٔ مصرف لوموستین با بسیاری از کپسولها فرق دارد: این دارو معمولاً بهصورت یک نوبت در هر چرخهٔ درمان و با فاصلهٔ طولانی مصرف میشود، نه روزانه؛ زمانبندی و ترکیب کپسولها را دقیقاً از نسخه و برنامهٔ مرکز درمانی دنبال کنید. کپسول را کامل با آب ببلعید؛ معمولاً روی معدهٔ خالی مصرف میشود و نباید باز، جویده، شکسته یا خرد شود. نوبت بعدی را زودتر تکرار نکنید و برای جبران نوبت فراموششده یا استفراغ، مقدار اضافی نخورید؛ با مرکز درمانی تماس بگیرید. هنگام برداشتن کپسول یا بطری از دستکش یکبارمصرف استفاده کنید و اگر پودر کپسول با پوست تماس پیدا کرد، محل را فوراً با آب و صابون بشویید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به لوموستین، داروهای همگروه یا مواد تشکیلدهندهٔ کپسول را بگویید؛ در بعضی فرآوردهها لاکتوز یا نشاستهٔ گندم وجود دارد.
- سابقهٔ کمخونی، پایینبودن گلبول سفید یا پلاکت، بیماری مغز استخوان، عفونت فعال، تب، خونریزی یا کبودی آسان را گزارش کنید.
- بیماری یا کاهش عملکرد کلیه، کبد یا ریه، سرفهٔ طولانی، تنگی نفس، و نیز کودک یا سالمند بودن بیمار را از ابتدا مطرح کنید؛ پایش این افراد اهمیت بیشتری دارد.
- شیمیدرمانی یا پرتودرمانی قبلی یا همزمان، بهویژه درمانهایی که مغز استخوان را سرکوب میکنند، باید در پروندهٔ درمانی ثبت شود.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضدتشنج، داروهای گیاهی، ویتامینها و مکملها و نیز واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده را ارائه کنید.
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف اطلاع دهید؛ دربارهٔ باروری و پیشگیری نیز از ابتدا گفتوگو کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه پس از نوبت مصرف
- استفراغ
- بیاشتهایی
- زخم یا التهاب دهان و گلو
- ریزش مو
- خستگی و ضعف
- تب، لرز، گلودرد، سرفهٔ مداوم یا هر نشانهٔ عفونت، یا خونریزی و کبودی غیرعادی: همان روز با تیم درمان تماس بگیرید؛ در عفونت شدید، خونریزی فعال یا بدحالی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس جدید یا روبهافزایش، سرفهٔ خشک، خسخس یا درد قفسهٔ سینه: فوراً ارزیابی پزشکی لازم است؛ در تنگی نفس شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش واضح ادرار، ورم صورت یا پاها، زردی پوست یا چشم، یا ادرار تیره: سریع به پزشک اطلاع دهید؛ اینها میتوانند نشانهٔ آسیب کلیه یا کبد باشند.
- تغییر ناگهانی بینایی یا کاهش یا از دسترفتن بینایی، گیجی شدید، اختلال واضح در راهرفتن یا گفتار: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، یا دشواری تنفس پس از مصرف: نشانهٔ حساسیت شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همراهی لوموستین با سایر داروهای شیمیدرمانی، داروهای سرکوبکنندهٔ مغز استخوان یا پرتودرمانی میتواند افت سلولهای خونی و خطر عفونت و خونریزی را بیشتر کند. تئوفیلین، سایمتیدین و برخی داروهای ضدتشنج مانند فنوباربیتال ممکن است سمیت یا اثر درمانی لوموستین را تغییر دهند؛ داروهای همزمان را خودسرانه قطع یا جایگزین نکنید. واکسنهای زنده، از جمله واکسن تب زرد، در دورهٔ درمان و مدتی پس از آن میتوانند خطرناک باشند و بدون تأیید تیم درمان نباید تزریق شوند. تداخل مهمی با غذای خاص شناخته نشده است، اما دارو معمولاً ناشتا مصرف میشود؛ با توجه به احتمال تهوع و آسیب کبدی، در دورهٔ درمان از مصرف الکل پرهیز کنید مگر تیم درمان اجازه دهد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لوموستین میتواند به جنین آسیب بزند و احتمال کاهش باروری در زنان و مردان وجود دارد. در دوران بارداری نباید مصرف شود؛ اگر باردارید یا برای فرزندآوری برنامه دارید، پیش از شروع درمان با متخصص سرطان صحبت کنید و پیشگیری مؤثر را در طول درمان و مدت تعیینشده پس از آن رعایت کنید. در دوران شیردهی نباید از لوموستین استفاده شود و دربارهٔ قطع شیردهی و زمان ایمن ازسرگیری آن باید از تیم درمان دستور بگیرید.
نگهداری
کپسولها را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاقِ درجشده روی جعبه و دور از گرما، رطوبت و نور نگه دارید؛ برای بسیاری از فرآوردهها دما نباید از ۲۵ درجهٔ سانتیگراد بالاتر برود. آن را دور از دسترس کودکان و حیوانات بگذارید و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید. کپسولهای باقیمانده، پودر ریختهشده یا داروی تاریخگذشته را در فاضلاب یا سطل معمولی نریزید و برای دفع به داروساز یا مرکز درمانی تحویل دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لوموستین را روزانه مصرف میکنند؟
۰۲اگر بعد از مصرف استفراغ کردم یا نوبت را فراموش کردم چه کنم؟
۰۳چرا آزمایش خون چند هفته بعد از مصرف هم لازم است؟
۰۴آیا میتوانم کپسول را باز یا خرد کنم؟
۰۵آیا در زمان مصرف لوموستین میتوانم باردار شوم یا شیر بدهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه L01AD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.