لیزینوپریل
لیزینوپریل دارویی از گروه مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین است که با شل و گشاد کردن رگهای خونی، فشار خون را پایین میآورد.
این دارو بیشتر برای کنترل فشار خون بالا، درمان نارسایی قلبی و محافظت از کلیهها در افراد دیابتی تجویز میشود.
لیزینوپریل در بارداری میتواند به جنین آسیب جدی برساند و مصرف آن در این دوران ممنوع است. در موارد نادر نیز ممکن است باعث تورم ناگهانی صورت یا گلو (آنژیوادم) شود که نیازمند مراجعهٔ فوری است.
اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، سابقهٔ بیماری کلیوی یا واکنش آلرژیک به این گروه دارویی دارید، یا دچار تورم صورت، لب یا مشکل تنفسی شدید، حتماً و هرچه زودتر با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لیزینوپریل یکی از داروهای گروه مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین است که در درمان فشار خون بالا و نارسایی قلبی کاربرد گسترده دارد. این دارو با مهار آنزیمی که مسئول ساخت مادهٔ تنگکنندهٔ رگ به نام آنژیوتانسین ۲ است، باعث شل و گشادشدن رگهای خونی و در نتیجه کاهش فشار خون و کاهش بار کاری قلب میشود. برخلاف برخی داروهای همرده، لیزینوپریل نیازی به فعالشدن در کبد ندارد و مستقیماً از کلیهها دفع میشود؛ به همین دلیل در بیماران دارای اختلال عملکرد کبدی معمولاً گزینهٔ مناسبی است، هرچند در نارسایی کلیوی نیاز به تنظیم دوز دارد. هدف اصلی از مصرف آن، کنترل درازمدت فشار خون، پیشگیری از عوارض قلبیعروقی و حفاظت از عملکرد قلب و کلیه است.
موارد مصرف
- کنترل فشار خون بالا
- درمان نارسایی قلبی
- کاهش خطر عوارض و بهبود بقا پس از سکتهٔ قلبی
- محافظت از عملکرد کلیه در بیماران دیابتی مبتلا به آسیب کلیوی (نفروپاتی دیابتی)
روش مصرف
لیزینوپریل معمولاً روزی یکبار و در ساعتی مشخص و ثابت مصرف میشود و میتوان آن را همراه یا بدون غذا خورد. بهتر است قرص را با یک لیوان آب کامل قورت دهید. در شروع درمان، بهویژه اگر داروی ادرارآور هم مصرف میکنید، ممکن است در ساعات اول احساس سرگیجه یا سبکی سر کنید؛ بنابراین بهتر است اولین دوز را در حالت نشسته یا در زمانی که قصد رانندگی ندارید مصرف کنید. مقدار دقیق دارو و مدت درمان را فقط پزشک تعیین میکند و نباید بدون هماهنگی با او مصرف را قطع کنید یا دوز را تغییر دهید، چون بهویژه در نارسایی قلبی، قطع ناگهانی میتواند وضعیت را بدتر کند. مصرف منظم و پایبندی به برنامهٔ دارویی، کلید اثربخشی این دارو است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل فشار خون بالا
با یا بدون غذا و ترجیحاً هر روز در ساعت ثابت مصرف شود. در صورت مصرف داروی ادرارآور یا کمآبی بدن، ممکن است شروع با ۵ میلیگرم لازم باشد؛ در کودکان کمتر از ۶ سال یا با اختلال شدید کلیه توصیه نمیشود.
درمان نارسایی قلبی
بهعنوان درمان کمکی مصرف میشود. افزایش دوز باید تدریجی و همراه با پایش فشارخون، عملکرد کلیه و پتاسیم خون باشد.
کاهش خطر عوارض و بهبود بقا پس از سکتهٔ قلبی
شروع درمان باید تحت نظارت بیمارستانی و فقط در بیمار پایدار انجام شود. در افت فشار سیستولیک پایدار، مصرف باید متوقف یا دوز آن طبق نظر پزشک کاهش یابد.
محافظت از عملکرد کلیه در نفروپاتی دیابتی
درمان معمولاً طولانیمدت است و با یا بدون غذا مصرف میشود. پس از شروع یا افزایش دوز، فشارخون، کراتینین و پتاسیم خون باید پایش شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت یا واکنش آلرژیک قبلی به لیزینوپریل یا داروهای همردهٔ آن (مانند کاپتوپریل و انالاپریل)، بهویژه هر سابقهای از تورم صورت، لب یا گلو (آنژیوادم)
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- بیماری کلیوی، بیماری کبدی یا تنگی عروق کلیه
- دیابت و مصرف همزمان داروهای مهارکنندهٔ گیرندهٔ آنژیوتانسین (ARB) یا آلیسکایرن
- مصرف مکملهای پتاسیم، جایگزینهای نمک حاوی پتاسیم یا داروی لیتیوم
- هر داروی دیگری که مصرف میکنید، از جمله داروهای ادرارآور، ضدالتهابیهای غیراستروییدی (مانند ایبوپروفن) و سایر داروهای فشار خون
عوارض احتمالی
- سرفهٔ خشک مداوم
- سرگیجه یا سبکی سر، بهویژه در ابتدای درمان
- سردرد
- خستگی و بیحالی
- تهوع خفیف
- تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو همراه با مشکل در تنفس یا قورتدادن (آنژیوادم): این وضعیت اورژانسی است؛ دارو را قطع کنید و بلافاصله به اورژانس مراجعه کنید.
- افت شدید فشار خون همراه با سرگیجهٔ شدید، تاری دید یا حالت غش: دراز بکشید و در صورت ادامهیافتن علائم، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای افزایش پتاسیم خون مانند ضعف عضلانی غیرمعمول، بیحسی یا ضربان قلب نامنظم: نیازمند بررسی فوری پزشک است.
- کاهش محسوس حجم ادرار یا تورم غیرمعمول بدن که میتواند نشانهٔ اختلال در عملکرد کلیه باشد.
- زردی پوست یا سفیدی چشم که میتواند نشانهٔ نادر آسیب کبدی باشد؛ در این صورت به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لیزینوپریل با چند گروه دارویی تداخل مهمی دارد. مصرف همزمان با مکملهای پتاسیم، جایگزینهای نمک حاوی پتاسیم یا داروهای ادرارآور نگهدارندهٔ پتاسیم میتواند خطر افزایش پتاسیم خون را بالا ببرد. مصرف همزمان با داروهای ضدالتهابی غیراستروییدی (NSAID) مانند ایبوپروفن نیز ممکن است اثر کاهندهٔ فشار خون را کم کند و فشار بیشتری به کلیهها وارد کند. ترکیب با داروهای گروه ARB یا آلیسکایرن معمولاً توصیه نمیشود، چون خطر افت فشار، اختلال کلیوی و افزایش پتاسیم را بیشتر میکند. این دارو همچنین میتواند سطح خونی لیتیوم را بالا ببرد و الکل نیز اثر افتفشاری آن را تشدید میکند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان داروییای که مصرف میکنید را حتماً به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف لیزینوپریل در بارداری، بهویژه در سهماههٔ دوم و سوم، میتواند به رشد و عملکرد کلیوی جنین آسیب جدی برساند؛ به همین دلیل مصرف آن در بارداری ممنوع است. اگر باردار هستید، متوجه بارداری میشوید یا قصد بارداری دارید، باید هرچه زودتر و پیش از هرگونه قطع خودسرانه، با پزشک خود دربارهٔ جایگزینکردن دارو مشورت کنید. دربارهٔ دفع این دارو در شیر مادر اطلاعات محدودی در دست است، بنابراین تصمیم برای مصرف در دوران شیردهی باید با نظر پزشک و با سنجش منفعت و خطر گرفته شود.
نگهداری
لیزینوپریل را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید و ترجیحاً در بستهٔ اصلی خود باقی بگذارید؛ محل نگهداری آن نباید حمام یا آشپزخانه باشد. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 20 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۱ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا لیزینوپریل باعث سرفهٔ خشک میشود؟
۰۲آیا میتوانم مصرف لیزینوپریل را ناگهان قطع کنم؟
۰۳آیا لیزینوپریل روی کلیهها اثر بد دارد؟
۰۴اگر یک نوبت لیزینوپریل را فراموش کنم چه کنم؟
۰۵آیا مصرف نمک جایگزین همراه با لیزینوپریل مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۱ برند از ۱۲ سازنده، در گروه C09AA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.