کاپتوپریل
کاپتوپریل دارویی از گروه مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین است که با شلکردن عروق خونی، فشار خون را پایین میآورد و فشار روی قلب را کم میکند.
این دارو بیشتر برای کنترل فشار خون بالا و درمان نارسایی قلبی تجویز میشود. همچنین پس از سکتهٔ قلبی برای محافظت از قلب، و گاهی برای محافظت از کلیه در دیابت نیز بهکار میرود.
کاپتوپریل در بارداری، بهویژه از سهماههٔ دوم به بعد، میتواند به جنین آسیب جدی بزند و مصرف آن باید فوراً با پزشک هماهنگ شود.
اگر صورت، لبها یا زبانتان متورم شد، تنفس دشوار شد یا احساس ضعف و سرگیجهٔ شدید کردید، باید بلافاصله با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کاپتوپریل یکی از قدیمیترین داروهای گروه مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین در حوزهٔ قلب و عروق است. این دارو با مسدودکردن آنزیمی که آنژیوتانسین یک را به آنژیوتانسین دو، یعنی مادهای تنگکنندهٔ قوی عروق، تبدیل میکند، باعث شلشدن رگهای خونی و کاهش فشار خون میشود. این اثر، بار کاری قلب را نیز کم میکند و به همین دلیل در نارسایی قلبی هم مفید است. کاپتوپریل نسبت به بسیاری از داروهای همرده اثر کوتاهتری دارد و به همین دلیل معمولاً چند بار در روز مصرف میشود. هدف اصلی از این درمان، کنترل پایدار فشار خون و پیشگیری از عوارض قلبی و کلیوی در درازمدت است.
موارد مصرف
- کنترل فشار خون بالا
- درمان نارسایی قلبی
- محافظت از عملکرد قلب پس از سکتهٔ قلبی
- کاهش دفع پروتئین از ادرار و محافظت از کلیه در دیابت
روش مصرف
یکی از ویژگیهای خاص کاپتوپریل نسبت به بسیاری از داروهای همرده این است که غذا جذب آن را کم میکند؛ به همین دلیل معمولاً توصیه میشود آن را با معدهٔ خالی، حدود یک ساعت پیش از غذا مصرف کنید، مگر پزشک دستور دیگری داده باشد. سعی کنید هر روز در ساعتهای ثابت و به تعداد نوبتهایی که پزشک برایتان مشخص کرده مصرف کنید تا اثر دارو یکنواخت بماند. حتی اگر فشار خونتان طبیعی شد یا حالتان بهتر شد، بدون هماهنگی با پزشک مصرف آن را قطع نکنید، چون قطع ناگهانی میتواند وضعیت فشار خون یا قلب را دوباره بدتر کند. مقدار دقیق دارو و تعداد دفعات مصرف را فقط پزشک یا داروساز، متناسب با شرایط شما، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
فشار خون بالا
یک ساعت پیش از غذا مصرف شود؛ دوز معمولاً از ۱۵۰ میلیگرم در روز بیشتر نمیشود. در کمآبی یا مصرف داروهای مُدر، خطر افت فشار بیشتر است.
نارسایی قلبی
یک ساعت پیش از غذا مصرف شود؛ آغاز و افزایش دوز نیازمند پایش افت فشار، عملکرد کلیه و پتاسیم است.
اختلال عملکرد بطن چپ پس از سکتهٔ قلبی
درمان نگهدارنده طولانیمدت است و شروع یا افزایش آن باید در بیمار پایدار و تحت نظارت پزشک انجام شود؛ یک ساعت پیش از غذا مصرف شود.
نفروپاتی دیابتی و کاهش دفع پروتئین ادرار
یک ساعت پیش از غذا مصرف شود؛ پایش کراتینین، پتاسیم و میزان پروتئین ادرار ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ آنژیوادم یا تورم ناگهانی صورت، لبها یا زبان پس از مصرف هر دارویی، بهخصوص داروهای همردهٔ کاپتوپریل
- هرگونه بیماری کلیوی، وجود پروتئین در ادرار، یا مشکل کبدی
- بارداری یا برنامهریزی برای بارداری، و دوران شیردهی
- ابتلا به بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس یا اسکلرودرمی
- مصرف مکملهای پتاسیم، جایگزینهای نمکِ حاوی پتاسیم، یا سایر داروهای فشار خون و ادرارآور
- حساسیت یا واکنش آلرژیک شناختهشده به کاپتوپریل یا داروهای مشابه آن در گذشته
عوارض احتمالی
- سرفهٔ خشک و مداوم
- سرگیجه یا احساس سبکی سر، بهخصوص در روزهای اول مصرف
- تغییر یا کاهش موقت حس چشایی
- سردرد
- خستگی یا احساس ضعف خفیف
- تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو همراه با تنفس دشوار (آنژیوادم)؛ یک اورژانس است و باید فوراً با اورژانستماس گرفت
- تب، گلودرد شدید یا زخمهای دهانیِ غیرمعمول که میتواند نشانهٔ کاهش خطرناک گلبولهای سفید خون باشد؛ نیازمند مراجعهٔ سریع به پزشک است
- ضعف عضلانی، گزگز دستوپا یا ضربان قلب نامنظم که میتواند نشانهٔ بالارفتن پتاسیم خون باشد
- زردی پوست یا سفیدی چشم که میتواند نشانهٔ مشکل کبدی باشد و باید سریع بررسی شود
- سرگیجهٔ شدید یا غش، بهخصوص پس از اولین دوز، که نشاندهندهٔ افت شدید فشار خون است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کاپتوپریل میتواند با چند گروه دارویی تداخل مهم داشته باشد. مصرف همزمان با ادرارآورهای نگهدارندهٔ پتاسیم، مکملهای پتاسیم یا جایگزینهای نمکِ حاوی پتاسیم، خطر بالارفتن پتاسیم خون را افزایش میدهد. داروهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن ممکن است اثر پایینآورندهٔ فشار خون این دارو را کم کنند و فشار وارده به کلیهها را بیشتر کنند. مصرف همزمان با لیتیوم میتواند سطح خونی لیتیوم را بالا ببرد و خطر مسمومیت با آن را افزایش دهد. سایر داروهای پایینآورندهٔ فشار خون و حتی الکل نیز میتوانند افت فشار خون را تشدید کنند. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها و مکملهای خود را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف کاپتوپریل در بارداری، بهویژه از سهماههٔ دوم به بعد، میتواند به رشد و عملکرد کلیهٔ جنین آسیب جدی برساند؛ به همین دلیل در بارداری توصیه نمیشود. اگر باردار هستید یا بهتازگی متوجه بارداری خود شدهاید، بدون قطع خودسرانهٔ دارو، هرچه زودتر موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. مقدار کمی از این دارو وارد شیر مادر میشود؛ مصرف آن در دوران شیردهی باید تنها با تجویز و پایش پزشک انجام شود.
نگهداری
قرصهای کاپتوپریل را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را بهجای دور ریختن در سطل زبالهٔ خانگی، طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
| قرص | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید کاپتوپریل را با معدهٔ خالی مصرف کنم؟
۰۲چرا مصرف کاپتوپریل باعث سرفه میشود؟
۰۳اگر یک نوبت از کاپتوپریل را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴تغییر یا کاهش حس چشاییِ من با این دارو طبیعی است؟
۰۵آیا مصرف کاپتوپریل در بارداری بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۹ سازنده، در گروه C09AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.