انالاپریل
انالاپریل دارویی از گروهِ مهارکنندههای آنزیمِ مبدلِ آنژیوتانسین است که با شلکردنِ عروقِ خونی، فشارِ خون را پایین میآورد.
بیشترین کاربردِ آن، کنترلِ فشارِ خونِ بالا و کمک به بهبودِ عملکردِ قلب در نارساییِ قلبی است.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ این دارو این است که مصرفِ آن در بارداری ممنوع است و بروزِ ورمِ ناگهانی در صورت، لب یا زبان میتواند نشانهٔ یک واکنشِ جدی و اورژانسی باشد.
اگر باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، سابقهٔ ورمِ ناگهانیِ صورت یا زبان با داروهای مشابه داشتهاید، یا دچارِ سرگیجهٔ شدید یا تپشِ نامنظمِ قلب شدید، حتماً و در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
انالاپریل (Enalapril) دارویی از گروهِ مهارکنندههای آنزیمِ مبدلِ آنژیوتانسین (ACE Inhibitor) و یکی از شناختهشدهترین داروهای حوزهٔ قلب و عروق است. این دارو با مهارِ آنزیمی که آنژیوتانسینِ نوعِ یک را به آنژیوتانسینِ نوعِ دو (مادهٔ اصلیِ تنگکنندهٔ عروق) تبدیل میکند، اثر میگذارد. نتیجهٔ این مهار، بازشدنِ عروق، کاهشِ فشارِ خون و کاهشِ فشارِ واردشده به قلب است. انالاپریل در ایران با نامهای تجاریِ گوناگون از جمله وازو اکت عرضه میشود و معمولاً بهصورتِ قرص با قدرتهای ۵، ۱۰ و ۲۰ میلیگرم در دسترس است. هدفِ اصلیِ آن، کنترلِ فشارِ خونِ بالا و کمک به عملکردِ بهترِ قلب در نارساییِ قلبی است.
موارد مصرف
- کنترلِ فشارِ خونِ بالا
- کمک به درمانِ نارساییِ قلبی
- بهبودِ عملکردِ قلب در ضعفِ خفیفِ آن، حتی پیش از بروزِ علامتِ آشکار
- محافظتِ بیشتر از کلیه در برخی بیمارانِ دیابتی، طبقِ صلاحدیدِ پزشک
روش مصرف
انالاپریل را میتوان همراه یا بدونِ غذا مصرف کرد، زیرا غذا تأثیرِ چندانی بر جذبِ آن ندارد؛ بهتر است هر روز در یک یا دو ساعتِ مشخص و ثابت مصرف شود تا اثرِ دارو یکنواخت بماند. دوز و تعدادِ دفعاتِ مصرف را فقط پزشک بر اساسِ وضعیتِ شما تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر یابد. اگر یک نوبت از دارو فراموش شد، بهمحضِ یادآوری و طبقِ راهنماییِ داروساز یا پزشک عمل کنید، نه با مصرفِ دوزِ دوبرابر. در بیمارانی که این دارو را برای نارساییِ قلبی مصرف میکنند، قطعِ ناگهانیِ آن میتواند به وخیمترشدنِ وضعیتِ قلب منجر شود؛ بنابراین هرگز بدونِ نظرِ پزشک مصرف را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
فشار خون بالا
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است؛ در صورت مصرف داروی ادرارآور یا کمبود حجم بدن، شروع با دوز کمتر و پایش نزدیک فشار خون لازم است.
نارسایی قلبی علامتدار
دوز نخست و افزایش آن باید با نظارت پزشکی انجام شود؛ فشار خون، عملکرد کلیه و پتاسیم پایش شود.
اختلال بدون علامت عملکرد بطن چپ
افزایش دوز معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته و بر اساس تحمل انجام میشود؛ پایش فشار خون، عملکرد کلیه و پتاسیم لازم است.
محافظت کلیوی در نفروپاتی دیابتی
مصرف معمولاً طولانیمدت است و پایش منظم کراتینین، پتاسیم و آلبومین ادرار ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ قبلی به انالاپریل یا داروهای همخانوادهٔ آن، سابقهٔ ورمِ ناگهانیِ صورت یا زبان (آنژیوادم) با همین گروهِ دارو، و نیز هرگونه سابقهٔ آنژیوادمِ ارثی یا بدونِ علتِ مشخص را حتماً به پزشک بگویید؛ در این موارد مصرفِ انالاپریل معمولاً ممنوع است.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ مصرف با پزشک مشورت کنید.
- سابقهٔ بیماریِ کلیوی (بهویژه تنگیِ عروقِ هر دو کلیه یا تنگیِ عروقِ کلیه در فردی با یک کلیهٔ فعال) و همچنین بیماریِ کبدی را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- اگر دیابت دارید یا از مکملها یا داروهای حاویِ پتاسیم و دیورتیکهای نگهدارندهٔ پتاسیم استفاده میکنید، به پزشک بگویید.
- اگر همزمان از داروهای دیگرِ اثرگذار بر همین مسیرِ هورمونیِ فشارِ خون، مانندِ مسدودکنندههای گیرندهٔ آنژیوتانسین (ARB) یا آلیسکایرن، استفاده میکنید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
- اگر سالمند هستید، تحتِ دیالیز هستید یا قرار است تحتِ عملِ جراحی یا بیهوشی قرار بگیرید، این موارد را از قبل با پزشک در میان بگذارید، چون احتمالِ افتِ فشارِ خون در این شرایط بیشتر است.
عوارض احتمالی
- سرفهٔ خشکِ مداوم (از عوارضِ شناختهشدهٔ همین گروهِ دارویی)
- سرگیجه یا سبکیِ سر، بهخصوص در روزهای ابتداییِ مصرف
- سردرد
- خستگی
- افتِ خفیفِ فشارِ خون، بهویژه هنگامِ بلندشدنِ ناگهانی از حالتِ نشسته یا درازکش
- ورمِ ناگهانیِ صورت، لبها، زبان یا گلو همراه با دشواریِ تنفس یا بلع (آنژیوادم): این یک وضعیتِ اورژانسی است؛ مصرفِ دارو را فوراً قطع کنید و به اورژانس مراجعه کنید.
- افتِ شدیدِ فشارِ خون همراه با غش یا سرگیجهٔ شدید: دراز بکشید، پاها را کمی بالا نگه دارید و در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید.
- نشانههای بالارفتنِ پتاسیمِ خون مانندِ ضعفِ عضلانی یا تپشِ نامنظمِ قلب: در صورتِ بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید.
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا ورمِ دست و پا که میتواند نشانهٔ درگیریِ کلیه باشد: به پزشک اطلاع دهید.
- زردیِ پوست یا چشمها که میتواند نشانهٔ نادرِ آسیبِ کبدی باشد: در صورتِ مشاهده، به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
انالاپریل میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد. مصرفِ همزمان با مکملهای پتاسیم، جایگزینهای نمکِ حاویِ پتاسیم یا دیورتیکهای نگهدارندهٔ پتاسیم میتواند سطحِ پتاسیمِ خون را بیشازحد بالا ببرد. داروهای ضدِ التهابِ غیراستروییدی (مانندِ ایبوپروفن) نیز ممکن است اثرِ کاهندهٔ فشارِ خونِ انالاپریل را کم کنند و فشار بر کلیهها را افزایش دهند. مصرفِ همزمان با لیتیوم میتواند سطحِ لیتیومِ خون را بالا ببرد، و ترکیب با سایرِ داروهای فشارِ خون یا دیورتیکها ممکن است افتِ فشارِ خون را شدیدتر کند؛ الکل نیز میتواند همین اثر را تشدید کند. مصرفِ همزمانِ انالاپریل با داروهایی که بر همین مسیرِ هورمونیِ فشارِ خون (رنین-آنژیوتانسین) اثر میگذارند، مانندِ مسدودکنندههای گیرندهٔ آنژیوتانسین (ARB) یا آلیسکایرن، بهویژه در بیمارانِ دیابتی یا دارایِ مشکلِ کلیوی، معمولاً توصیه نمیشود؛ زیرا خطرِ افتِ فشارِ خون، بالارفتنِ پتاسیم و آسیبِ کلیه را افزایش میدهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از بروزِ تداخلهای ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ انالاپریل در تمامِ دورانِ بارداری (از جمله سهماههٔ اول) توصیه نمیشود و در سهماههٔ دوم و سوم بهطورِ قطعی ممنوع است؛ زیرا میتواند به کلیهها و رشدِ جنین آسیبِ جدی برساند و حتی مصرف در سهماههٔ اول نیز ممکن است با اندکی افزایشِ خطرِ ناهنجاریِ مادرزادی همراه باشد. اگر قصدِ بارداری دارید، بهتر است پیش از اقدام برای بارداری، دربارهٔ جایگزینیِ این دارو با دارویی ایمنتر با پزشک مشورت کنید. اگر در حینِ مصرفِ این دارو باردار شدید یا بارداریتان مشخص شد، بدونِ قطعِ خودسرانه، در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید تا برای جایگزینیِ داروی مناسب تصمیمگیری شود. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز، چون مقدارِ کمی از این دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود، ادامه یا قطعِ مصرف در این دوره باید حتماً با نظرِ پزشک باشد.
نگهداری
انالاپریل را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهدارید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خودش. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای رویِ بسته را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 2.5 mg |
| قرص | 20 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۶ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا انالاپریل باعثِ سرفهٔ خشک میشود؟
۰۲آیا انالاپریل و وازو اکت یک داروی یکسان هستند؟
۰۳اگر یک نوبت از دارو را فراموش کنم، چه کنم؟
۰۴آیا مصرفِ انالاپریل برای بیمارانِ دیابتی مشکلی دارد؟
۰۵چرا در روزهای اولِ مصرف باید مراقبِ سرگیجه باشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۶ برند از ۱۰ سازنده، در گروه C09AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.