ایمونوگلوبولین هاری
ایمونوگلوبولین هاری یک فرآوردهٔ تزریقی از پادتنهای انسانیِ آماده علیه ویروس هاری است. این پادتنها تا شروع اثر واکسن، محافظت فوری و موقتی ایجاد میکنند.
برای پیشگیری پس از تماسهای پرخطر مانند گازگرفتگی یا خراش حیوان مشکوک و تماس بزاق با زخم یا مخاط، همراه با واکسن هاری استفاده میشود. برای درمان هاریِ علامتدار نیست.
این فرآورده باید پس از شستوشوی زخم و معمولاً همراه نخستین نوبت واکسن، توسط کادر درمان تزریق شود؛ تزریق داخل رگ ممنوع است. تکرار خودسرانه یا تزریق در همان محل واکسن میتواند اثربخشی را کم کند.
پس از هر گازگرفتگی، خراش پوست یا رسیدن بزاق حیوان مشکوک به زخم، چشم یا دهان، زخم را فوراً بشویید و همان روز برای ارزیابی به مرکز درمان هاری مراجعه کنید. سابقهٔ واکسن هاری، نقص ایمنی یا اختلال خونریزی را حتماً اعلام کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمونوگلوبولین هاری در ردهٔ ایمونوگلوبولینهای اختصاصی ضدعفونت قرار دارد و برای خنثیکردن ویروس هاری در محل ورود آن به کار میرود. محلول تزریقی این فرآورده با قدرت ۱۵۰ واحد بینالمللی در هر میلیلیتر، پادتنهای آماده فراهم میکند و برخلاف واکسن، منتظر ساختهشدن پادتن توسط بدن نمیماند. اثر آن موقتی است و باید در پیشگیری پس از تماس، کنار دورهٔ واکسن هاری استفاده شود. مقدار مورد نیاز بر پایهٔ وزن و نوع و محل تماس تعیین میشود و برای درمان بیماری هاریِ علامتدار کاربرد ندارد.
موارد مصرف
- پیشگیری پس از تماس پرخطر با ویروس هاری در فردی که قبلاً واکسیناسیون کامل هاری نداشته است
- پوشش فوری زخمهای ناشی از گازگرفتگی یا خراش حیوان مشکوک یا مبتلا به هاری، همراه واکسن
- پیشگیری پس از تماس بزاق حیوان مشکوک با زخم باز یا مخاط چشم و دهان، طبق ارزیابی مرکز درمان هاری
روش مصرف
این فرآورده را خودتان تزریق نکنید؛ در مرکز درمان هاری، پس از شستوشوی کامل و فوری زخم با آب و صابون، توسط کادر درمان تزریق میشود. تا حد امکان، بخش اصلی مقدار تجویزشده درون و اطراف همهٔ زخمها قرار میگیرد و اگر مقداری باقی بماند، در عضلهای دور از محل تزریق واکسن هاری تزریق میشود. ایمونوگلوبولین هاری و واکسن نباید در یک سرنگ یا یک محل تزریق شوند و ایمونوگلوبولین نباید داخل رگ تزریق شود. معمولاً این فرآورده فقط یک نوبت در آغاز پیشگیری داده میشود؛ برنامهٔ واکسن را طبق دستور مرکز کامل کنید و آن را خودسرانه قطع یا با ایمونوگلوبولین تکراری جایگزین نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- زمان، نوع و محل تماس را دقیق بگویید؛ از جمله گازگرفتگی، خراش، عمق زخم و تماس بزاق با چشم، دهان یا زخم باز.
- اگر قبلاً دورهٔ کامل واکسن هاری یا پیشگیری قبلی داشتهاید، زمان و نوع آن را اعلام کنید؛ این افراد معمولاً به ایمونوگلوبولین هاری نیاز ندارند.
- اگر به ایمونوگلوبولین، فرآوردههای خونی یا تزریق قبلی واکنش شدید داشتهاید، یا کمبود ایمنوگلوبولین نوع آ دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- اختلال انعقادی، پایینبودن پلاکت یا مصرف وارفارین و داروهای رقیقکنندهٔ خون را به پزشک بگویید؛ تزریق عضلانی در این شرایط به احتیاط نیاز دارد.
- بارداری، شیردهی، کودک یا سالمند بودن، ضعف ایمنی و مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی را پیش از شروع پیشگیری اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت، گرمی، قرمزی یا تورم در محل تزریق
- تب یا لرز خفیف
- سردرد یا احساس بیحالی
- تهوع یا استفراغ خفیف
- خارش یا دانههای پوستی خفیف
- کهیر گسترده، خارش شدید، تورم صورت، لب یا زبان، تنگی نفس یا خسخس: اگر حین تزریق رخ داد فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و اگر پس از ترک مرکز ایجاد شد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرگیجه شدید، ضعف ناگهانی، افت فشار، تپش قلب شدید یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم، درد یا قرمزی شدید و رو به گسترش در محل تزریق، یا تب و بدحالی شدید: همان روز با پزشک تماس بگیرید؛ در صورت همراهی با تنگی نفس یا غش، اورژانسی است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است. این فرآورده نباید با هیچ دارو یا محلول دیگری در یک سرنگ مخلوط شود و با واکسن هاری نیز باید در سرنگ و محل جداگانه تزریق شود. پادتنهای آن ممکن است پاسخ به واکسنهای زنده مانند سرخک، سرخجه، اوریون و آبلهمرغان را برای چند ماه کاهش دهند؛ معمولاً فاصلهٔ دستکم ۳ ماه و برای واکسن سرخک گاهی تا ۴ ماه لازم میشود. فهرست کامل داروها، واکسنها، فرآوردههای خونی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر برای پیشگیری پس از تماس لازم تشخیص داده شود، بارداری نباید شروع ایمونوگلوبولین و واکسن هاری را به تأخیر بیندازد؛ تجربهٔ بالینی با ایمونوگلوبولینها آسیب مورد انتظار به جنین یا نوزاد نشان نداده است. در شیردهی معمولاً نیازی به قطع شیر دادن نیست، اما ضرورت و زمان درمان باید با پزشک یا مرکز درمان هاری هماهنگ شود.
نگهداری
در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبه و دور از نور نگهداری شود و هرگز یخ نزند. پس از باز شدن باید بلافاصله مصرف شود و باقیمانده دور ریخته شود. محلول کدر یا دارای ذرات قابل مشاهده را استفاده نکنید و تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید؛ دور از دسترس کودکان باشد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱ایمونوگلوبولین هاری با واکسن هاری چه تفاوتی دارد؟
۰۲آیا برای هر گازگرفتگی باید ایمونوگلوبولین هاری تزریق شود؟
۰۳اگر چند روز از گازگرفتگی گذشته باشد، هنوز فایده دارد؟
۰۴چرا بخشی از ایمونوگلوبولین را داخل و اطراف زخم تزریق میکنند؟
۰۵اگر قبلاً واکسن هاری زده باشم، باز هم به این فرآورده نیاز دارم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۶ سازنده، در گروه J06BB05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.