ایمونوگلوبولین هاری
ایمونوگلوبولین هاری یک فرآوردهٔ تزریقی از گروه پادتنهای اختصاصی و ایمنیِ غیرفعال است که پادتن آماده علیه ویروس هاری فراهم میکند. این فرآورده برای ایجاد محافظت فوری و موقت پس از تماس پرخطر، در صورت نیاز همراه واکسن هاری بهکار میرود.
پس از گزش یا خراشِ عمیق حیوان مشکوک به هاری، یا رسیدن بزاق آن به زخم باز و سطح داخلی چشم یا دهان، برای خنثیکردن ویروس در محل تماس استفاده میشود. برای پیشگیری پیش از تماس نیست و جای واکسن هاری را نمیگیرد.
باید هرچه زودتر توسط کادر درمان تزریق شود؛ در صورت وجود زخم، تا حد امکان دارو درون و اطراف زخم تزریق میشود و نباید با واکسن در یک سرنگ یا یک محل تزریق شود. تزریق داخل رگ ممنوع است.
پس از هر گزش، خراشِ دارای شکستگی پوست یا تماس بزاق حیوان با زخم و مخاط، فوراً برای ارزیابی مراجعه کنید؛ حتی کوچکبودن زخم خطر را رد نمیکند. سابقهٔ واکسن هاری، حساسیت به فرآوردههای پادتن، بارداری، بیماریهای زمینهای و داروهای مصرفی را اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمونوگلوبولین هاری یک فرآوردهٔ اختصاصیِ ضدعفونت و ایمنیِ غیرفعال است که پادتن آماده علیه ویروس هاری دارد. این پادتن با اتصال به ویروس، آن را در محل ورود احتمالی خنثی میکند و تا زمان شکلگیری پاسخ ایمنیِ ناشی از واکسن، محافظت فوری فراهم میآورد. اثر آن موقت است و در افراد واجد شرایط معمولاً در آغاز پیشگیری پس از تماس، همراه واکسن هاری استفاده میشود. برای درمان هاری پس از بروز علائم کاربرد ندارد و مقدار و روش تزریق بر اساس نوع فرآورده، وزن و نوع تماس تعیین میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری پس از گزش پوستیِ حیوان مشکوک یا مبتلا به هاری
- پیشگیری پس از خراش یا زخمِ نفوذکنندهٔ آلوده به بزاق حیوان مشکوک
- پیشگیری پس از تماس بزاق حیوان مشکوک با زخم باز یا سطح داخلی چشم، دهان یا بینی
- پیشگیری پس از تماس مستقیمِ پرخطر با خفاش، طبق ارزیابی مرکز درمانی
روش مصرف
پس از تماس مشکوک، زخم را بیدرنگ با آب فراوان و صابون بشویید و برای پاکسازی و ارزیابی مراجعه کنید. این فرآورده فقط توسط کادر درمان تزریق میشود؛ در صورت نیاز، بخش اصلی آن تا حد امکان درون و اطراف همهٔ زخمها تزریق میشود و مقدار باقیمانده طبق دستورالعمل فرآورده در عضله و دور از محل تزریق واکسن قرار میگیرد. اگر زخم در محل حساسی مانند انگشت باشد، تزریق باید با دقت بیشتری انجام شود تا فشار بافتی ایجاد نشود. ایمونوگلوبولین نباید داخل رگ، در یک سرنگ با واکسن، یا در همان محل واکسن تزریق شود و معمولاً فقط یکبار در آغاز دورهٔ پیشگیری داده میشود. برنامهٔ واکسن هاری را کامل و طبق زمانبندی مرکز درمانی دنبال کنید؛ مقدار و زمان دقیق را پزشک یا مرکز درمانی تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به ایمونوگلوبولین هاری، فرآوردههای پادتن یا هر جزء دارو واکنش شدید داشتهاید، پیش از تزریق بگویید.
- سابقهٔ واکسن هاری یا دریافت قبلی پیشگیری پس از تماس را اطلاع دهید؛ در افرادِ قبلاً واکسینهشده، تصمیم دربارهٔ نیاز به این فرآورده متفاوت است.
- زمان تماس، نوع تماس، محل و عمق زخم، رسیدن یا نرسیدن بزاق به زخم یا مخاط، و وضعیت حیوان را دقیق توضیح دهید.
- اگر اختلال انعقادی، کاهش پلاکت، خونریزی غیرعادی یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون دارید، پیش از تزریق مطرح کنید.
- همهٔ داروها، واکسنها و مکملها، بهویژه داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، و نیز وجود نقص ایمنی یا سابقهٔ پیوند را بگویید.
- بارداری یا شیردهی، سن و وزن کودک، و هر بیماری زمینهای مهم را به کادر درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش، حساسیت یا سفتی در محل تزریق و اطراف زخم
- قرمزی، تورم یا خارش موضعی
- تب خفیف، لرز یا احساس ناخوشی
- سردرد یا احساس ضعف و خستگی
- تهوع یا درد عضلانی خفیف
- کهیر گسترده، تورم لبها یا صورت، خسخس سینه، تنگی نفس، گرفتگی گلو، سرگیجهٔ شدید یا غش: اگر هنگام تزریق رخ داد، کادر درمان را فوراً خبر کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بثورات گسترده، تب یا درد مفاصل که در روزهای پس از تزریق شروع شود: سریعاً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- درد و تورم شدید یا رو به افزایش، بیحسی، رنگپریدگی یا سردشدن انگشت یا اندام در محل تزریق: فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- افزایش قرمزی و گرمی زخم، ترشح چرکی، تب بالا یا بدترشدن درد زخم: همان روز برای بررسی عفونت یا آسیب بافتی مراجعه کنید.
- تب همراه با گزگز یا درد غیرعادی در محل گزش، گیجی، بیقراری یا دشواری بلع پس از تماس با حیوان: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل عملی با واکسن هاری است: این فرآورده و واکسن نباید در یک سرنگ یا در یک محل تزریق شوند، چون پادتن آماده میتواند اثر واکسن را در همان محل خنثی کند. ممکن است پاسخ بدن به برخی واکسنهای زنده، مانند سرخک، سرخجه، اوریون یا آبلهمرغان، کاهش یابد؛ اگر دریافت چنین واکسنی در برنامهتان است، زمان آن را با مرکز درمانی هماهنگ کنید. داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی نیز میتوانند پاسخ به واکسن هاری را کم کنند. تداخل غذایی یا مستقیم با الکل برای این تزریق شناختهشده نیست؛ فهرست کامل داروها، واکسنها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بارداری یا شیردهی بهتنهایی مانع دریافت پیشگیری پس از تماس با هاری نیست و نباید درمان را به تأخیر بیندازد. دربارهٔ وضعیت بارداری یا شیردهی، نوع فرآورده و برنامهٔ واکسن را همان ابتدا به پزشک بگویید تا تصمیم مناسب گرفته شود.
نگهداری
ویال را طبق برچسب فرآورده معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و دور از نور نگه دارید و هرگز منجمد نکنید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید؛ تاریخ انقضا و ظاهر محلول پیش از مصرف بررسی شود و ویال بازشده یا باقیمانده برای نوبت بعد نگهداری نشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2.5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایمونوگلوبولین هاری همان واکسن هاری است؟
۰۲چرا دارو را درون یا اطراف زخم تزریق میکنند؟
۰۳اگر چند روز از گزش گذشته باشد، هنوز مراجعه فایده دارد؟
۰۴اگر قبلاً واکسن هاری زدهام، باز هم ایمونوگلوبولین لازم است؟
۰۵اگر حیوان سالم به نظر برسد، آیا این دارو لازم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J06BB05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.