اریترومایسین موضعی
اریترومایسینِ موضعی آنتیبیوتیکی از خانوادهٔ ماکرولیدهاست که بهصورتِ ژل یا محلول روی پوست مالیده میشود و رشدِ باکتریهای مرتبط با جوش را کاهش میدهد.
بیشترین کاربردِ آن درمانِ جوشِ صورتِ خفیف تا متوسط (آکنهٔ ولگاریس) است؛ گاهی هم برای اثرِ بهتر، همزمان با داروهای دیگرِ ضدِجوش تجویز میشود.
این دارو فقط برای مصرفِ روی پوست است و نباید وارد چشم، بینی، دهان یا زخمِ باز شود؛ مصرفِ خودسرانه یا طولانیمدتِ آن بدونِ نظرِ پزشک میتواند به مقاومشدنِ باکتریها بینجامد.
اگر پس از چند هفته مصرفِ منظم بهبودی ندیدید، پوست بهشدت تحریک یا ملتهب شد، یا نشانههای حساسیت مانندِ ورم و کهیر دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اریترومایسینِ موضعی یک آنتیبیوتیکِ شناختهشده از خانوادهٔ ماکرولیدهاست که برخلافِ شکلِ خوراکیِ همین دارو، فقط روی سطحِ پوست اثر میگذارد و جذبِ آن به داخلِ بدن بسیار اندک است. این دارو با مهارِ رشدِ باکتریِ عاملِ جوش (Cutibacterium acnes) و کاهشِ التهابِ اطرافِ منافذِ پوست، به کمشدنِ جوشهای صورت کمک میکند. شکلِ ژل و محلولِ آن معمولاً برای نواحیِ چرب یا ملتهبِ صورت، گردن، سینه یا پشت به کار میرود. اثرِ آن تدریجی است و بهبودِ محسوس معمولاً پس از چند هفته مصرفِ منظم دیده میشود، نه بلافاصله.
موارد مصرف
- درمانِ جوشِ صورتِ خفیف تا متوسط (آکنهٔ ولگاریس)
- کاهشِ تعدادِ جوشهای التهابی و چرکی
- کاهشِ قرمزی و التهابِ اطرافِ منافذِ پوست
- مهارِ رشدِ باکتریِ مرتبط با آکنه روی پوست
- مصرفِ ترکیبی با سایرِ داروهای ضدِجوش، طبقِ تجویزِ پزشک، برای افزایشِ اثر
روش مصرف
پیش از هر بار استفاده، پوستِ موردِنظر را با شویندهای ملایم بشویید و کاملاً خشک کنید، چون رطوبتِ زیاد میتواند اثرِ دارو را تغییر دهد. سپس لایهای نازک از ژل یا محلول را روی کلِ ناحیهای که پزشک مشخص کرده پخش کنید، نه فقط یک نقطه، و از تماس با چشم، پلک، لب، داخلِ بینی و غشاهای مخاطی خودداری کنید؛ در صورتِ تماسِ تصادفی، محل را با آبِ فراوان بشویید. زمانبندی و تعدادِ دفعاتِ مصرف در روز را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک یا داروساز رعایت کنید و حتی اگر جوشها زودتر بهتر شدند، دوره را بدونِ صلاحدیدِ پزشک قطع نکنید، چون قطعِ زودهنگام میتواند به بازگشتِ جوش یا مقاومتِ باکتریایی دامن بزند. اگر آرایش یا سایرِ محصولاتِ پوستی هم استفاده میکنید، دربارهٔ ترتیب و فاصلهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ ولگاریس خفیف تا متوسط، بهویژه جوشهای التهابی و چرکی
از تماس با چشم، لب و داخل بینی جلوگیری شود. مصرف طولانیمدت یا تکداروییِ آنتیبیوتیک موضعی توصیه نمیشود و ترکیب با سایر داروهای ضدجوش باید طبق تجویز پزشک باشد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اریترومایسین یا سایرِ آنتیبیوتیکهای ماکرولیدی (مانندِ آزیترومایسین یا کلاریترومایسین)
- وجودِ اگزما، درماتیت یا هر بیماریِ پوستیِ فعالِ دیگر در ناحیهٔ موردِنظر
- مصرفِ همزمانِ سایرِ داروهای موضعیِ پوستی یا لایهبردارهای قوی
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- زخم، سوختگی یا آفتابسوختگیِ اخیر در محلِ موردِنظر
- مصرف برای کودکان، که نیازمندِ نظرِ پزشک است
عوارض احتمالی
- خشکی و پوستهریزیِ پوست
- سوزش یا خارشِ خفیف در محلِ مصرف
- قرمزیِ ملایمِ پوست
- احساسِ چربی یا چسبندگی پس از استفاده از ژل
- ورم، خارشِ شدید، کهیر یا مشکلِ تنفسی که نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ جدی است — در این صورت مصرف را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تحریک، سوزش یا التهابِ شدید و پیشرونده که با گذشتِ زمان بهتر نمیشود — مصرف را متوقف کرده و با پزشک تماس بگیرید
- نشانههای عفونتِ ثانویه مانندِ تاول، ترشح یا دردِ فزاینده در محلِ مصرف — به پزشک اطلاع دهید
- بدترشدنِ وضعیتِ پوست یا نبودِ هیچ بهبودی پس از چند هفته مصرفِ منظم — با پزشک مشورت کنید تا درمان بازنگری شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اریترومایسینِ موضعی چون بهمقدارِ بسیار کم جذبِ خون میشود، تداخلِ داروییِ گستردهای در سطحِ بدن ندارد، اما مصرفِ همزمانش با سایرِ فرآوردههای ضدِجوش مانندِ بنزوئیلپروکساید، رتینوئیدها یا محصولاتِ لایهبردار و الکلدار میتواند خشکی، پوستهریزی و تحریکِ پوست را تشدید کند، مگر آنکه پزشک زمانبندیِ مصرفِ آنها را از هم جدا کرده باشد. استفادهٔ همزمان با آنتیبیوتیکِ موضعیِ دیگر روی همان ناحیه معمولاً توصیه نمیشود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ آرایشی-بهداشتیِ خود را به پزشک و داروساز بگویید تا بهترین ترکیب و ترتیبِ مصرف را برایتان تعیین کنند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ اریترومایسینِ موضعی در دورانِ بارداری و شیردهی دادههای گستردهای در دست نیست، اما بهدلیلِ جذبِ بسیار کمِ آن از راهِ پوست، خطرِ آن معمولاً کمتر از شکلِ خوراکیِ همین دارو دانسته میشود. با اینهمه، هر تصمیمی دربارهٔ شروع یا ادامهٔ مصرف در این دوران باید با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود تا متناسب با وضعیتِ فردیِ شما ارزیابی شود.
نگهداری
ژل یا محلولِ اریترومایسین را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگه دارید و درِ آن را پس از هر بار استفاده محکم ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، از یخزدگی محفوظ نگه دارید، و پیش از مصرف همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 2 % |
| ژل | 2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اریترومایسینِ موضعی چند وقت طول میکشد تا جوشها را بهتر کند؟
۰۲آیا میتوانم بعد از استفاده از اریترومایسینِ موضعی آرایش کنم؟
۰۳چرا پزشک اریترومایسینِ موضعی را همراهِ بنزوئیلپروکساید تجویز کرده است؟
۰۴آیا اریترومایسینِ موضعی همان قرص یا شربتِ اریترومایسین است؟
۰۵اگر یک نوبت از مصرفِ ژل یا محلول را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۸ سازنده، در گروه D10AF02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.