بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · دستگاه تنفس

افدرین هیدروکلراید

Ephedrine Hydrochloride
رده ATC R03CA02شکل‌ها تزریقی، قرصدوز 30 mg، 50 mg/1mL، 20 mg، 30 mg/1mLبرند در ایران ۹
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

افدرین هیدروکلراید دارویی از خانوادهٔ سمپاتومیمتیک‌ها (Sympathomimetic) است که با تحریکِ گیرنده‌های آدرنرژیک، عروق را منقبض و راهِ هواییِ تنگ‌شده را باز می‌کند.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای پیشگیری و درمانِ افتِ فشارِ خون در حینِ بی‌حسیِ نخاعی یا اپیدورال (مثلاً در جراحی و زایمان) و گاهی برای رفعِ تنگیِ برونش یا گرفتگیِ بینی به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو می‌تواند ضربانِ قلب و فشارِ خون را بالا ببرد؛ افرادِ دارایِ بیماریِ قلبی، فشارِخونِ بالا یا پرکاریِ تیروئید باید با احتیاطِ ویژه و زیرِ نظرِ پزشک آن را مصرف کنند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر تپشِ قلب، دردِ قفسهٔ سینه، سردردِ شدید یا اضطرابِ غیرعادی پس از مصرف احساس کردید، حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Ephedrine
۰۲

معرفی دارو

افدرین هیدروکلراید ترکیبی سمپاتومیمتیک با اثرِ مستقیم و غیرِمستقیم بر گیرنده‌های آدرنرژیکِ آلفا و بتا است؛ یعنی هم خودش این گیرنده‌ها را تحریک می‌کند و هم باعثِ آزادشدنِ نوراپی‌نفرینِ درون‌زا می‌شود. حاصلِ این اثر، انقباضِ عروقِ خونی و بالارفتنِ فشارِ خون، افزایشِ ضربانِ قلب و شُل‌شدنِ عضلاتِ صافِ برونش است. به همین دلیل، شکلِ تزریقیِ آن عمدتاً در بیمارستان برای مقابله با افتِ فشارِ خونِ ناشی از بی‌حسیِ نخاعی یا اپیدورال به کار می‌رود، و شکلِ خوراکیِ آن گاهی برای بازکردنِ راهِ هوایی یا کاهشِ احتقانِ بینی تجویز می‌شود. مصرفِ آن در هر دو شکل همیشه باید زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک باشد.

۰۳

موارد مصرف

  • پیشگیری و درمانِ افتِ فشارِ خون حینِ بی‌حسیِ نخاعی یا اپیدورال (مثلاً در سزارین)
  • حمایت از فشارِ خون در برخی مواردِ افتِ فشارِ حادِ زیرِ نظرِ پزشک
  • کمکِ کوتاه‌مدت به بازشدنِ راهِ هوایی در تنگیِ برونش
  • کاهشِ موقتِ احتقان و گرفتگیِ بینی
۰۴

روش مصرف

شکلِ تزریقیِ افدرین را کادرِ درمانی در بیمارستان و بر اساسِ نیازِ لحظه‌ای تزریق می‌کند؛ بیمار نیازی به تنظیمِ آن ندارد. برای شکلِ خوراکی، قرص را طبقِ دستورِ پزشک مصرف کنید؛ در صورتِ ناراحتیِ معده، خوردنِ آن همراه با غذا می‌تواند کمک‌کننده باشد. از مصرفِ قرص نزدیکِ وقتِ خواب خودداری کنید، چون ممکن است بی‌خوابی ایجاد کند، مگر پزشک طورِ دیگری گفته باشد. مقدار و مدتِ مصرف را دقیقاً طبقِ نسخه رعایت کنید و بدونِ مشورتِ پزشک، دوز را تغییر ندهید یا مصرف را قطع نکنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

افت فشار خون حین بی‌حسی نخاعی یا اپیدورال، از جمله سزارین

بزرگسالانتزریق آهستهٔ وریدی ۳ تا ۷٫۵ میلی‌گرم؛ در صورت نیاز هر ۳ تا ۴ دقیقه تکرار شود، تا حداکثر ۳۰ میلی‌گرم در دورهٔ درمان اولیه.

فقط در اتاق عمل و زیر نظر متخصص بیهوشی، با پایش مداوم فشارخون و ضربان قلب؛ فرآورده‌های غلیظ باید پیش از تزریق طبق دستور مرکز درمانی رقیق شوند.

حمایت از فشار خون در افت فشار خون حادِ انتخاب‌شده

بزرگسالانتزریق آهستهٔ وریدی ۵ تا ۱۰ میلی‌گرم؛ در صورت نیاز پس از ۳ تا ۴ دقیقه بر اساس پاسخ فشارخون تکرار شود؛ مجموع مصرف از ۱۵۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت بیشتر نشود.

فقط در بیمارستان و با پایش همودینامیک؛ علت افت فشار و کمبود حجم مایعات باید هم‌زمان ارزیابی و اصلاح شود.

تنگی برونش و حمله‌های برونکواسپاسم در آسم

بزرگسالانخوراکی ۱۵ تا ۶۰ میلی‌گرم، سه بار در روز، تقریباً هر ۸ ساعت.
کودکان۱ تا ۵ سال: ۱۵ میلی‌گرم، سه بار در روز؛ ۶ تا ۱۲ سال: ۳۰ میلی‌گرم، سه بار در روز؛ زیر ۱ سال: توصیه نمی‌شود.

با یا بدون غذا مصرف می‌شود؛ در حملهٔ شدید یا پاسخ ناکافی، جایگزین داروی استنشاقی سریع‌الاثر نیست.

احتقان و گرفتگی موقت بینی

بزرگسالانخوراکی ۳۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۶ ساعت در صورت نیاز؛ حداکثر ۱۵۰ میلی‌گرم در شبانه‌روز.

فقط کوتاه‌مدت مصرف شود؛ در بیماری قلبی یا فشارخون بالا و نیز در صورت تداوم گرفتگی، ادامهٔ مصرف باید با نظر پزشک باشد.

تنظیم دوز: در سالمندان، به‌ویژه برای شکل خوراکی، معمولاً درمان با حدود نصف دوز معمول بزرگسالان آغاز می‌شود. در نارسایی کلیه یا کبد، تعدیل عددی ثابت و یکسانی برای همهٔ بیماران وجود ندارد؛ دوز دقیق و فاصلهٔ مصرف را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدت بیماری و وضعیت قلبی‌عروقی تعیین می‌کند. از حداکثرهای ذکرشده برای هر کاربرد، از جمله سقف ۱۵۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت برای فرآورده‌های تزریقی، تجاوز نشود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر فشارِخونِ بالا، بیماریِ قلبی یا اختلالِ ریتمِ قلب دارید
  • اگر پرکاریِ تیروئید، دیابت یا گلوکومِ زاویه‌بسته دارید
  • اگر بزرگیِ خوش‌خیمِ پروستات دارید یا در دفعِ ادرار مشکل دارید
  • اگر تا دو هفتهٔ اخیر داروهای مهارکنندهٔ مونوآمین‌اکسیداز مصرف کرده‌اید
  • اگر باردار هستید، شیر می‌دهید یا قصدِ بارداری دارید
  • فهرستِ همهٔ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌ات را به پزشک بگو
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تپشِ قلب
  • لرزشِ خفیفِ دست‌ها
  • بی‌قراری، تنش یا بی‌خوابی
  • سردرد
  • تعریقِ زیاد یا خشکیِ دهان
  • تهوعِ خفیف
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • بالارفتنِ ناگهانی و شدیدِ فشارِ خون همراه با سردردِ شدید یا تاریِ دید — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • دردِ قفسهٔ سینه یا ضربانِ نامنظمِ قلب — با اورژانس تماس بگیرید
  • علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، زبان یا گلو و مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • مشکل در دفعِ ادرار یا احتباسِ ادراری، به‌ویژه در مردانِ دارایِ بزرگیِ پروستات — به پزشک اطلاع دهید
  • لرزشِ شدید، گیجیِ غیرعادی یا تشنج — با اورژانس تماس بگیرید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

افدرین با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمین‌اکسیداز تداخلِ خطرناک دارد و می‌تواند فشارِ خون را به‌شدت بالا ببرد. مصرفِ هم‌زمان با سایرِ سمپاتومیمتیک‌ها یا داروهای ضدِاحتقانِ سرماخوردگی، بتابلاکرها، دیگوکسین، برخی داروهای بیهوشیِ استنشاقی و اکسی‌توسین نیز می‌تواند خطرِ آریتمی یا نوسانِ فشارِ خون را افزایش دهد. کافئین و سایرِ محرک‌ها ممکن است بی‌قراری و بی‌خوابیِ ناشی از افدرین را تشدید کنند. پیش از مصرف، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخل‌ها بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

افدرینِ تزریقی سال‌هاست برای کنترلِ افتِ فشارِ خونِ مادر حینِ بی‌حسیِ نخاعی در سزارین، زیرِ نظرِ مستقیمِ تیمِ بیهوشی و متخصصِ زنان به کار می‌رود و در این کاربردِ بیمارستانی به‌خوبی شناخته‌شده است. با این‌حال، مصرفِ خودسرانه یا خوراکیِ آن در بارداری و شیردهی نباید بدونِ نظرِ پزشک انجام شود، چون افدرین از جفت عبور می‌کند و مقدارِ کمی نیز به شیرِ مادر می‌رسد. تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در هر مرحله از بارداری یا شیردهی را پزشکِ متخصص بگیرد.

۱۰

نگهداری

افدرین را در دمایِ اتاق و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. آمپول‌ها را از یخ‌زدگی محافظت کنید و اگر محلول تغییرِ رنگ داد یا کدر شد، از مصرفِ آن خودداری کنید. دارو را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و همیشه پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی50 mg / 1mL
تزریقی30 mg / 1mL
قرص30 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۹ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
افدرین هیدروکلراید EPHEDRINE HYDROCHLORIDE
28 TABLET in 1 BOTTLE in 1 BOX
CP Pharmaceuticals Ltd
قرص
افدرین هیدروکلراید بیوتیکا EPHEDRINE BIOTIKA
10 AMPULE in 1 BOX
HBM Pharma
تزریقی
افدرین 50 میلی گرم آمپول EPHEDRIN HCL 50MG/ML AMP
1 MILLILITER in 1 AMPULE
Laboratoires Sterop
تزریقی
افدرین هیدروکلراید 50 میلی گرم بر میلی لیتر آمپول استروپ EPHEDRINE HCL 50MG/ML AMPULE STEROP
100 AMPULE in 1 BOX
Laboratoires Sterop
تزریقی
افدرین هیدروکلراید استروپ EPHEDRINE HCL STEROP
100 AMPULE in 1 BOX
Laboratoires Sterop
تزریقی
افدرین هیدروکلراید EPHEDRINE HYDROCHLORIDE
50 MILLIGRAM in 1 AMPULE
Laboratoires Sterop
تزریقی
افدرین هیدروکلراید استروپ EPHEDRINE STEROP
100 AMPULE in 1 BOX · 1 AMPULE in 1 BOX
Laboratoires Sterop
تزریقی
اسپینف SPINEFE
10 AMPULE in 1 BOX
Laboratórios Basi
تزریقی
افدرین هیدروکلراید بیوتیکا EPHEDRINE BIOTIKA
10 AMPULE in 1 BOX
Saneca Pharmaceuticals a.s.
تزریقی
افدرین EPHEDRINE
1 Amb a 1 units in 1 BLISTER PACK · 28 TABLET in 28 BOX in 1 BOX · 28 in 1 CAN
Wockhardt
قرص
افدرین هیدروکلراید EPHEDRINE HYDROCHLORIDE
28 TABLET in 1 CAN in 1 BOX · 28 TABLET in 1 BOTTLE in 1 BOX · 1 BOTTLE in 1 BOX
Wockhardt
قرص
بس IR
1 Amb a 1 units in 1 AMPULE
سبحان دارو
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا افدرین برای لاغری مصرف می‌شود؟
افدرین هیچ کاربردِ تأییدشده‌ای برای لاغری یا کاهشِ وزن ندارد و مصرفِ خودسرانهٔ آن برای این هدف می‌تواند فشارِ خون و ضربانِ قلب را به‌شکلِ ناسالمی بالا ببرد. این دارو در بسیاری از فدراسیون‌های ورزشی نیز جزوِ موادِ ممنوعه است. هرگز بدونِ تجویزِ پزشک برای این منظور مصرف نشود.
۰۲چرا در اتاقِ عمل یا زایمان از افدرینِ تزریقی استفاده می‌شود؟
بی‌حسیِ نخاعی یا اپیدورال، مثلاً در سزارین، گاهی باعثِ افتِ ناگهانیِ فشارِ خون می‌شود. افدرینِ تزریقی با انقباضِ عروق و تقویتِ ضربانِ قلب، فشارِ خون را سریع به حالتِ طبیعی برمی‌گرداند. این تزریق را تیمِ بیهوشی انجام می‌دهد و بیمار نیازی به اقدامی ندارد.
۰۳آیا مصرفِ افدرین می‌تواند به وابستگی بینجامد؟
افدرین ماده‌ای محرک است و مصرفِ نادرست یا طولانی‌مدتِ آن می‌تواند به وابستگیِ روانی یا سوءمصرف منجر شود؛ به همین دلیل عرضهٔ آن در بسیاری از کشورها ازجمله ایران تحتِ نظارت است. این دارو را فقط طبقِ تجویزِ پزشک و برای مدتِ تعیین‌شده مصرف کنید.
۰۴آیا مصرفِ افدرین با قهوه یا نوشیدنی‌هایِ کافئین‌دار مشکلی دارد؟
بله؛ کافئین و سایرِ محرک‌ها می‌توانند تپشِ قلب، بی‌قراری و بی‌خوابیِ ناشی از افدرین را تشدید کنند. بهتر است در دورانِ مصرفِ افدرین، قهوه، چایِ پررنگ و نوشیدنی‌هایِ انرژی‌زا را محدود کنید یا دربارهٔ آن با پزشک مشورت کنید.
۰۵تفاوتِ افدرین با سودوافدرینِ موجود در داروهایِ سرماخوردگی چیست؟
هر دو از خانوادهٔ سمپاتومیمتیک‌ها هستند و اثرِ ضداحتقانِ مشابهی دارند، اما افدرین اثرِ قلبی‌عروقیِ قوی‌تر و کاربردِ بیمارستانیِ گسترده‌تری مانندِ کنترلِ فشارِ خون حینِ بی‌حسی دارد، درحالی‌که سودوافدرین بیشتر به‌عنوانِ ضداحتقانِ خوراکیِ سرماخوردگی شناخته می‌شود. جایگزینیِ این دو بدونِ نظرِ پزشک یا داروساز توصیه نمی‌شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۷ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۹ برند از ۷ سازنده، در گروه R03CA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.