امتریسیتابین/تنوفوویر آلافنامید
امتریسیتابین/تنوفوویر آلافنامید یک قرص ترکیبی ضدویروس از گروه مهارکنندههای نوکلئوزیدیِ آنزیم رونوشتبردار معکوس است. با مهار تکثیر اچآیوی به کنترل عفونت کمک میکند و برای درمان، باید در کنار داروهای ضدویروس دیگر مصرف شود.
کاربرد اصلی آن درمان عفونت اچآیوی نوع ۱ همراه با داروهای ضدویروس دیگر است. در برخی افراد اچآیویمنفی و پرخطر، برای پیشگیری پیش از تماس جنسی نیز بهکار میرود؛ اثربخشی آن برای خطر ناشی از رابطهٔ واژنی ارزیابی نشده است.
اگر هپاتیت ب دارید، قطع خودسرانهٔ دارو میتواند بیماری کبدی را بهطور شدید شعلهور کند. اگر دارو برای پیشگیری مصرف میشود، شروع آن بدون تأیید منفی بودن اچآیوی میتواند باعث مقاوم شدن ویروس شود.
پیش از شروع، بیماری کلیه یا کبد، دیالیز، بارداری یا شیردهی، و مصرف زیاد مسکنهای ضدالتهاب یا مکملهای گیاهی را مطرح کنید. کاهش واضح ادرار، زردی، تنگی نفس، واکنش حساسیتی یا تب و بثورات پس از تماس پرخطر، نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
امتریسیتابین/تنوفوویر آلافنامید یک داروی ترکیبی ضدویروس در گروه مهارکنندههای نوکلئوزیدیِ آنزیم رونوشتبردار معکوس است. دو جزء آن پس از فعال شدن در سلول، آنزیم لازم برای ساخت مادهٔ ژنتیکی ویروس را مهار میکنند و تکثیر اچآیوی را کاهش میدهند. این قرص معمولاً همراه داروهای ضدویروس دیگر برای درمان عفونت اچآیوی نوع ۱ مصرف میشود و بهتنهایی رژیم کامل درمانی نیست. هر دو جزء بر هپاتیت ب نیز اثر دارند؛ بنابراین در فرد مبتلا به هپاتیت ب، قطع یا تغییر آن باید برنامهریزیشده باشد.
موارد مصرف
- درمان عفونت اچآیوی نوع ۱، همراه با سایر داروهای ضدویروس
- پیشگیری پیش از تماس جنسی با اچآیوی نوع ۱ در برخی بزرگسالان و نوجوانان پرخطرِ اچآیویمنفی؛ برای خطر ناشی از رابطهٔ واژنی ارزیابی نشده است
- بخشی از رژیم درمانی اچآیوی در افراد دارای عفونت همزمان هپاتیت ب
روش مصرف
مقدار و مدت مصرف را متخصص بر اساس وضعیت عفونت، عملکرد کلیه و داروهای همراه تعیین میکند. قرص را هر روز در زمان ثابتی، با یا بدون غذا، کامل با آب مصرف کنید و در درمان اچآیوی هیچیک از داروهای همراه را خودسرانه حذف نکنید؛ جا انداختن مکرر یا قطع ناگهانی میتواند باعث افزایش ویروس و مقاومت دارویی شود. در پیشگیری پیش از تماس، آزمایش اچآیوی پیش از شروع و بهطور منظم در طول مصرف لازم است؛ این دارو از سایر عفونتهای آمیزشی پیشگیری نمیکند و استفاده از کاندوم همچنان اهمیت دارد. اگر یک نوبت فراموش شد، برای جبران مقدار را دو برابر نکنید و طبق دستور داروساز یا بروشور داخل جعبه عمل کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان عفونت اچآیوی نوع ۱
این فرآورده بهتنهایی رژیم کامل درمان اچآیوی نیست و باید همراه با سایر داروهای ضدویروس مصرف شود؛ انتخاب ترکیب درمانی و مدت درمان بر عهدهٔ پزشک است.
پیشگیری پیش از تماس جنسی از عفونت اچآیوی نوع ۱ در افراد اچآیویمنفی پرخطر
پیش از شروع و حداقل هر ۳ ماه، منفی بودن آزمایش اچآیوی نوع ۱ باید تأیید شود و در صورت مثبت یا نامشخص بودن وضعیت شروع نشود. این کاربرد برای افراد در معرض خطر از طریق رابطهٔ واژنی پذیرنده توصیه نمیشود، زیرا اثربخشی آن در این جمعیت ارزیابی نشده است.
درمان اچآیوی نوع ۱ در افراد دارای عفونت همزمان هپاتیت ب
این فرآورده نباید بهتنهایی برای درمان هپاتیت ب استفاده شود. قطع یا تغییر درمان بدون نظر پزشک میتواند موجب تشدید حاد هپاتیت ب شود؛ پس از قطع، پایش بالینی و آزمایشگاهی کبد برای چند ماه ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به امتریسیتابین، تنوفوویر، تنوفوویر آلافنامید یا هر جزء قرص حساسیت داشتهاید.
- اگر بیماری کلیه، کاهش ادرار، دیالیز یا پوکی استخوان دارید؛ در این شرایط بررسی عملکرد کلیه و انتخاب شکل دارو اهمیت دارد.
- اگر هپاتیت ب، بیماری کبدی یا آزمایشهای غیرطبیعی کبد دارید؛ آزمایش هپاتیت ب پیش از شروع و برنامهٔ پایش هنگام تغییر یا قطع دارو مهم است.
- اگر دارو برای پیشگیری است و نتیجهٔ اچآیوی مثبت یا نامشخص است، در ماه اخیر تماس پرخطر داشتهاید، یا تب، خستگی، درد عضله یا بثورات پوستی دارید؛ ابتدا باید عفونت حاد بررسی شود.
- اگر داروهای ضدتشنج یا ضدسل، داروهای آسیبرسان به کلیه، داروهای ضدویروس دیگر یا مکمل گیاهی علف چای مصرف میکنید.
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیردهید؛ و اگر دارو برای کودک، نوجوان یا سالمند مصرف میشود، سن، وزن و وضعیت کلیه باید در انتخاب درمان لحاظ شود.
عوارض احتمالی
- تهوع
- اسهال
- سردرد
- خستگی
- درد یا ناراحتی شکم
- افزایش کلسترول یا تریگلیسرید در آزمایش خون
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده، تاول یا پوستهریزی پوست، خسخس یا دشواری تنفس: نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهش واضح ادرار، ورم دستوپا، درد پهلو، ضعف شدید یا تغییر غیرعادی ادرار: احتمال آسیب کلیه مطرح است؛ همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید و در حالت شدید فوراً مراجعه کنید.
- زردی چشم یا پوست، ادرار تیره، درد شدید شکم یا تهوع مداوم، بهویژه در فرد مبتلا به هپاتیت ب یا پس از قطع دارو: فوری به پزشک مراجعه کنید.
- تنفس تند یا عمیق، تنگی نفس، ضعف شدید غیرمعمول، استفراغ مداوم، درد شکم یا سرگیجه: میتواند نشانهٔ اسیدوز لاکتیک یا آسیب شدید کبدی باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- پس از شروع درمان اچآیوی، تب، تورم غدد لنفاوی، سرفه، تنگی نفس یا بدترشدن ناگهانی علائم عفونت قبلی: احتمال واکنش التهابی ناشی از بازسازی سیستم ایمنی مطرح است؛ سریع با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل غذایی مهمی برای این ترکیب شناخته نشده و مصرف آن با یا بدون غذا امکانپذیر است؛ تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل هم وجود ندارد، اما در هپاتیت ب یا بیماری کبدی، مصرف زیاد الکل میتواند آسیب کبدی را بیشتر کند. کاربامازپین، اکسکاربازپین، فنوباربیتال، فنیتوئین، ریفامپین، ریفابوتین، ریفاپنتین و علف چای میتوانند سطح تنوفوویر آلافنامید را پایین آورده و اثر درمان یا پیشگیری را کم کنند؛ همزمانی آنها معمولاً مناسب نیست. مصرف زیاد یا همزمان چند مسکن ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن و برخی داروهای آسیبرسان به کلیه نیز ممکن است خطر آسیب کلیوی را بیشتر کند. همزمانی با فرآوردهٔ دیگری حاوی امتریسیتابین یا تنوفوویر، یا با داروهای ضدویروس دیگر، باید توسط متخصص بررسی شود. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از شروع یا تغییر درمان اطلاع دهید و دارو را خودسرانه قطع نکنید. اطلاعات انسانی موجود تاکنون افزایش آشکاری در ناهنجاریهای عمدهٔ مادرزادی با این دو جزء نشان نداده است، اما انتخاب رژیم باید بر پایهٔ وضعیت اچآیوی، هپاتیت ب و عملکرد کلیه انجام شود. امتریسیتابین و تنوفوویر در شیر مادر دیده شدهاند و دربارهٔ آثار طولانیمدت بر نوزاد و اثر بر تولید شیر اطلاعات کامل نیست؛ در صورت عفونت اچآیوی، خطر انتقال ویروس از راه شیردهی نیز باید در تصمیمگیری لحاظ شود.
نگهداری
در دمای اتاق، معمولاً حدود ۱۵ تا ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و درپوش بسته، دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید؛ قرص منقضی یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg / 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا امتریسیتابین/تنوفوویر آلافنامید بهتنهایی برای درمان اچآیوی کافی است؟
۰۲آیا میتوانم برای پیشگیری از اچآیوی خودسرانه آن را شروع کنم؟
۰۳اگر هپاتیت ب داشته باشم، آیا میتوانم دارو را قطع کنم؟
۰۴آیا این دارو به کلیه آسیب میزند؟
۰۵آیا باید آن را با غذا مصرف کنم و اگر یک نوبت فراموش شد چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۵ سازنده، در گروه J05AR. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.