دیکلوفناک سدیم
دیکلوفناک سدیم ژلی از دستهٔ ضدالتهابهای غیراستروئیدی است که بهصورتِ موضعی روی پوست مالیده میشود تا درد و التهاب را در همان ناحیه کاهش دهد.
بیشتر برای تسکینِ درد و التهابِ ناشی از آرتروزِ مفاصلی مانندِ زانو، دست و مچ، و نیز دردهای عضلانی و مفصلیِ موضعی به کار میرود.
این ژل فقط باید روی پوستِ سالم و بدونِ زخم مالیده شود و نباید با چشم، مخاطات یا زخمِ باز تماس پیدا کند؛ ترکیبِ آن با مسکنهای خوراکی بدونِ نظرِ پزشک توصیه نمیشود.
اگر پس از چند روزِ استفاده بهبودی حس نکردید، ناحیه دچارِ تورم یا قرمزیِ شدید شد، یا نشانههای حساسیت دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیکلوفناک سدیم از خانوادهٔ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drug) است که در این فرآورده بهصورتِ ژلِ موضعیِ ۱٪ عرضه میشود. این دارو با مهارِ آنزیمی به نامِ سیکلواکسیژناز، از ساختِ موادی به نامِ پروستاگلاندین در بدن جلوگیری میکند؛ همین موادند که در ایجادِ درد، التهاب و تورم نقش دارند. چون بهصورتِ موضعی روی پوست استفاده میشود، اثرِ آن بیشتر در همان ناحیهٔ مالیدهشده متمرکز است و جذبِ آن به کلِ بدن، در مقایسه با قرص یا کپسولِ همخانواده، بسیار کمتر است. هدفِ اصلیِ آن، کاهشِ درد و التهابِ مفاصل و عضلات با کمترین اثرِ سیستمیک است.
موارد مصرف
- کاهشِ درد و التهابِ آرتروز (استئوآرتریت) در مفاصلِ قابلدسترس مانندِ زانو، دست، مچ و آرنج
- تسکینِ دردهای موضعیِ عضلانی و مفصلی، مانندِ کشیدگی یا رگبهرگشدنِ خفیف
- کاهشِ تورم و التهابِ ناحیهای پس از ضربدیدگیهای خفیفِ ورزشی
- کمک به تسکینِ کمردرد یا گردندردِ موضعیِ خفیف در کنارِ سایرِ درمانها
روش مصرف
این ژل را فقط روی پوستِ سالم، تمیز و خشکِ ناحیهٔ دردناک بمالید و بهآرامی ماساژ دهید تا جذب شود؛ پس از آن دستها را بشویید، مگر آنکه محلِ درمان خودِ دست باشد. تا وقتی ژل کاملاً روی پوست خشک و جذب نشده، از پوشاندنِ محل با باند یا پانسمانِ محکم و نیز از قرار دادنِ آن زیرِ نورِ مستقیمِ آفتاب یا گرما خودداری کنید. مقدار، دفعات و مدتِ مصرف را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک یا داروساز و برگهٔ راهنمای داخلِ بسته رعایت کنید و بدونِ مشورت، آن را با مسکنهای خوراکیِ همخانواده ترکیب نکنید. اگر برای یک ناراحتیِ مزمن مدتی طولانی از آن استفاده میکنید، دربارهٔ ادامه یا قطعِ آن نیز با پزشکِ خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درد و التهاب آرتروز در مفاصل قابلدسترس مانند زانو، دست، مچدست و آرنج
با کمترین مقدار مؤثر و کوتاهترین مدت مصرف شود؛ حداکثر برای هر مفصل اندام فوقانی ۸ گرم، برای هر مفصل اندام تحتانی ۱۶ گرم و در مجموع ۳۲ گرم ژل در شبانهروز. روی پوست سالم و بدون گرما یا پانسمان بسته استفاده شود.
درد موضعی خفیف عضلانی یا مفصلی، از جمله کشیدگی یا رگبهرگشدن خفیف
حداکثر ۱۶ گرم ژل در شبانهروز؛ اگر درد یا تورم پس از ۳ تا ۵ روز بهتر نشد یا بدتر شد، ارزیابی پزشکی لازم است.
تورم و التهاب موضعی پس از ضربدیدگی خفیف ورزشی (کبودی)
حداکثر ۱۶ گرم ژل در شبانهروز؛ فقط روی پوست سالم استفاده شود و از گرمای موضعی یا پانسمان بسته پرهیز کنید.
کمردرد یا گردندرد موضعی خفیف، بهعنوان درمان کمکی
حداکثر ۱۶ گرم ژل در شبانهروز؛ در صورت بیحسی، ضعف، انتشار درد به اندام، تب یا تداوم درد، ارزیابی پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به دیکلوفناک، آسپرین یا سایرِ ضدالتهابهای غیراستروئیدی، یا سابقهٔ آسم و کهیر پس از مصرفِ اینگونه داروها
- سابقهٔ زخمِ معده یا خونریزیِ گوارشی
- بیماریِ قلبیعروقی، فشارخونِ بالا، یا مشکلاتِ کلیوی و کبدی
- بارداری یا شیردهی
- مصرفِ همزمانِ داروهای دیگر، بهویژه مسکنهای خوراکی، آسپرین یا رقیقکنندههای خون
- هرگونه زخم، عفونت، اگزما یا آسیبِ پوستی در ناحیهای که قرار است ژل روی آن استفاده شود
عوارض احتمالی
- قرمزی یا التهابِ خفیفِ پوست در محلِ استفاده
- خارش یا خشکیِ پوست در همان ناحیه
- احساسِ سوزش یا گزگزِ خفیف و گذرا پس از مالیدنِ ژل
- حساسیتِ خفیف به نورِ آفتاب در ناحیهٔ درمانشده
- تورمِ شدید، تاول یا پوستهپوستهشدنِ گستردهٔ پوست — در این صورت مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو و تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- علائمِ احتمالیِ خونریزیِ گوارشی مانندِ مدفوعِ سیاه یا استفراغِ خونی — بیدرنگ به پزشک مراجعه کنید
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرِعادی که ممکن است نشانِ مشکلِ کبدی باشد — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دیکلوفناکِ موضعی بهطورِ کلی جذبِ کمتری نسبت به شکلهای خوراکیِ آن به جریانِ خون دارد، اما هنوز هم میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. مصرفِ همزمان با آسپرین یا مسکنهای خوراکیِ ضدالتهابِ دیگر، خطرِ عوارضِ گوارشی و کلیوی را بالا میبرد؛ مصرفِ همزمان با رقیقکنندههای خون مانندِ وارفارین میتواند خطرِ خونریزی را افزایش دهد؛ و اثرِ برخی داروهای فشارخون و ادرارآور نیز ممکن است در کنارِ آن کاهش یابد. استفادهٔ همزمان از چند فرآوردهٔ موضعیِ دیگر روی همان ناحیهٔ پوستی نیز باید با احتیاط انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ ضدالتهابهای غیراستروئیدی، از جمله دیکلوفناک، بهویژه در سهماههٔ سومِ بارداری بهطورِ کلی توصیه نمیشود، چون میتواند برای جنین خطرساز باشد؛ در سهماههٔ اول و دوم نیز فقط با صلاحدید و زیرِ نظرِ پزشک و در کوتاهترین مدتِ لازم باید استفاده شود. دربارهٔ شیردهی نیز باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کرد و بهتر است ژل روی ناحیهٔ سینه یا نزدیکِ آن استفاده نشود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در دورانِ بارداری و شیردهی را فقط پزشکِ معالج، با توجه به شرایطِ فرد، میگیرد.
نگهداری
این ژل را در دمای معمولِ اتاق و دور از رطوبت، حرارتِ مستقیم و نورِ آفتاب نگهداری کنید و پس از هر بار استفاده، درِ آن را کاملاً ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و هرگز آن را در یخچال یا فریزر نگذارید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا بافتِ ژل تغییرِ غیرِعادی داشت یا تاریخِ آن گذشته بود، از مصرفِ آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیکلوفناک ژل را میتوان روی هر قسمتِ بدن استفاده کرد؟
۰۲آیا استفادهٔ همزمانِ این ژل با قرصِ مسکنِ خوراکی اشکالی دارد؟
۰۳بعد از مالیدنِ ژل، چه زمانی میتوان محل را پوشاند یا آن را خیس کرد؟
۰۴آیا این ژل باعثِ خوابآلودگی یا گیجی میشود؟
۰۵آیا مصرفِ طولانیمدتِ این ژل بدونِ مراجعه به پزشک بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه M02AA15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.