آلندرونات
آلندرونات دارویی از خانوادهٔ بیسفسفوناتها است که با کاهش تحلیلِ بافتِ استخوانی، به حفظِ استحکامِ استخوان کمک میکند.
بیشترین کاربردِ آن، درمان و پیشگیری از پوکیِ استخوان در زنانِ یائسه و مردان، و نیز کنترلِ برخی بیماریهای استخوانی مانندِ بیماریِ پاژه است.
مهمترین نکته دربارهٔ این دارو، شیوهٔ درستِ مصرفِ آن است؛ باید ناشتا مصرف شود و پس از آن باید مدتی کاملاً صاف نشست یا ایستاد تا از آسیب به مری پیشگیری شود.
اگر پس از مصرف دچارِ سوزشِ سرِ دلِ شدید، دردِ هنگامِ بلع، دردِ غیرعادیِ ران یا لگن، یا مشکلِ فک و دندان شدید، حتماً و هرچه زودتر با پزشکِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آلندرونات (Alendronic Acid) یکی از داروهای ردهٔ بیسفسفوناتها (Bisphosphonate) است که در گروهِ داروهای مؤثر بر ساختار و استحکامِ استخوان قرار میگیرد. این دارو با اتصال به بافتِ معدنیِ استخوان، فعالیتِ سلولهای تحلیلبرندهٔ استخوان (استئوکلاست) را کاهش میدهد و از این راه سرعتِ از دست رفتنِ تودهٔ استخوانی را کند میکند. نتیجهٔ این اثر در طولِ زمان، افزایشِ تدریجیِ تراکمِ استخوان و کاهشِ خطرِ شکستگیهای ناشی از پوکیِ استخوان است. این دارو به شکلِ قرص، قرصِ جوشان و محلولِ خوراکی، و با نامهای تجاریِ گوناگون از جمله فوزاماکس، در داروخانههای ایران عرضه میشود.
موارد مصرف
- درمانِ پوکیِ استخوان (استئوپروز) پس از یائسگی در زنان
- درمانِ پوکیِ استخوان در مردان
- پیشگیری از پوکیِ استخوان در افرادِ در معرضِ خطر
- درمانِ پوکیِ استخوانِ ناشی از مصرفِ طولانیمدتِ کورتیکواستروئیدها
- درمانِ بیماریِ پاژهٔ استخوان
روش مصرف
آلندرونات باید دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک، معمولاً صبح و بلافاصله پس از بیدار شدن، با معدهٔ کاملاً خالی و همراه با یک لیوانِ پرِ آبِ ساده (نه آبِ معدنی، چای، قهوه یا آبمیوه) مصرف شود. پس از خوردنِ قرص، باید حداقل نیم ساعت کاملاً صاف نشست یا ایستاد و از دراز کشیدن، خوردن، نوشیدن یا مصرفِ هر داروی دیگری خودداری کرد؛ رعایتِ این نکات برای پیشگیری از تحریک و آسیبِ مری ضروری است. بسته به تشخیصِ پزشک، این دارو ممکن است با برنامهٔ روزانه یا هفتگی تجویز شود؛ زمانبندیِ دقیق، مدتِ درمان و هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف را فقط پزشک یا داروساز باید تعیین کند و نباید بدونِ مشورتِ او مصرف را قطع یا تغییر داد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان پوکی استخوان پس از یائسگی در زنان
صبح ناشتا، فقط با آب ساده و حداقل ۳۰ دقیقه پیش از غذا، نوشیدنی یا داروی دیگر مصرف شود؛ تا ۳۰ دقیقه دراز نکشید. مدت درمان ثابت نیست و باید دورهای بازبینی شود.
درمان پوکی استخوان در مردان
دوز هفتگی در یک روز ثابت مصرف شود؛ دارو صبح ناشتا و حداقل ۳۰ دقیقه پیش از غذا یا داروهای دیگر مصرف شود و بیمار در این مدت قائم بماند.
پیشگیری از پوکی استخوان در افراد در معرض خطر
رژیم پیشگیری معمولاً برای زنان پس از یائسگیِ در معرض خطر است؛ مصرف با آب ساده، ناشتا و دستکم ۳۰ دقیقه پیش از غذا انجام شود.
درمان پوکی استخوان ناشی از مصرف طولانیمدت کورتیکواستروئیدها
دریافت کافی کلسیم و ویتامین د اهمیت دارد؛ مدت مصرف با ادامه کورتیکواستروئید و ارزیابی خطر شکستگی بازبینی شود.
درمان بیماری پاژهٔ استخوان
دوره معمول درمان ۶ ماه است؛ تکرار دوره فقط پس از ارزیابی پاسخ یا عود بیماری انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به آلندرونات یا سایرِ بیسفسفوناتها
- مشکلاتِ مری مانندِ تنگی یا آشالازی، یا ناتوانی در نشستن یا ایستادنِ کاملاً صاف برای حداقل نیم ساعت
- کمبودِ کلسیم یا ویتامینِ D که هنوز اصلاح نشده است
- نارساییِ کلیه
- برنامهریزی برای جراحی یا کارِ تهاجمیِ دندان و فک در آینده
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- سوءِ هاضمه و سوزشِ سرِ دل
- دردِ شکم
- یبوست یا اسهال
- نفخ
- دردِ عضلانی، مفصلی یا استخوانی
- دردِ سینه، سوزشِ شدید یا دردِ هنگامِ بلع، یا سوزشِ سرِ دلِ جدید و بدترشونده؛ در این صورت مصرف را متوقف کنید و سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- دردِ غیرعادی یا احساسِ ضعف در ران، لگن یا کشالهٔ ران؛ این موضوع را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ فک، تورم، بیحسی یا زخمِ بهبودنیافتهٔ دهان، بهویژه پس از کارِ دندانپزشکی؛ به پزشک و دندانپزشکِ خود بگویید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا زبان و مشکل در تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی، درد یا تاریِ ناگهانیِ دید در چشم؛ به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلسیم، آنتیاسیدها، مکملهای آهن و برخی نوشیدنیها مانندِ شیر میتوانند جذبِ آلندرونات را بهشدت کاهش دهند، به همین دلیل باید فاصلهٔ زمانیِ کافی میانِ مصرفِ این دارو و هر خوراکی، نوشیدنی یا داروی دیگر رعایت شود. مصرفِ همزمان با داروهای ضدِ التهابیِ غیراستروئیدی نیز میتواند خطرِ تحریکِ گوارشی را افزایش دهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و زمانبندیِ مصرف بهدرستی تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی و اطمینانبخشی دربارهٔ مصرفِ آلندرونات در دورانِ بارداری وجود ندارد و از آنجا که بیسفسفوناتها میتوانند مدتها در بافتِ استخوان باقی بمانند، این دارو معمولاً برای بارداری یا افرادی که قصدِ بارداری دارند توصیه نمیشود. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز دادههای محدودی در دست است و بهطورِ کلی مصرف در این دوران توصیه نمیشود. تصمیمِ نهایی در هر دو حالت باید با مشورتِ پزشکِ متخصص گرفته شود.
نگهداری
آلندرونات را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. قرص یا بستهٔ دارو را در ظرفِ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 70 mg |
| قرص | 10 mg |
| قرص | 35 mg |
| قرص جوشان | 70 mg |
| محلول | 70 mg / 75 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۰ برند از ۲۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید آلندرونات را ناشتا مصرف کرد؟
۰۲چرا نباید بعد از مصرفِ قرص دراز کشید؟
۰۳آیا مصرفِ آلندرونات همیشگی است؟
۰۴آیا پیش از شروعِ این دارو باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۰ برند از ۲۲ سازنده، در گروه M05BA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.