دیکلوفناک موضعی
دیکلوفناک دیاتیلآمین شکل موضعی یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی است که بهصورت ژل یا چسب روی پوست مالیده یا چسبانده میشود تا درد و التهاب موضعی کاهش یابد.
بیشتر برای تسکین درد و تورم ناشی از رگبهرگشدگی، ضربهدیدگیهای ورزشی و کوفتگی عضلانی، و نیز کاهش درد موضعی آرتروز در مفاصلی مثل زانو و دست به کار میرود.
این دارو فقط باید روی پوست سالم و بدون زخم استفاده شود و نباید با چشم، دهان یا مخاطها تماس پیدا کند؛ در بارداری، بهویژه سهماهه سوم، بدون نظر پزشک مصرف نشود.
اگر پس از حدود یک هفته بهبودی حاصل نشد، پوست دچار واکنش شدید یا حساسیت شد، یا سابقه آسم و حساسیت به ضدالتهابها دارید، پیش از ادامه مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیکلوفناک دیاتیلآمین نمک موضعی دیکلوفناک است، دارویی از گروه ضدالتهابهای غیراستروئیدی که در رده داروهای اسکلتیعضلانی جای میگیرد. این دارو با مهار آنزیمی به نام سیکلواکسیژناز، از ساختهشدن موادی به نام پروستاگلاندین در محل مصرف جلوگیری میکند و به این ترتیب درد، التهاب و تورم موضعی را کاهش میدهد. برخلاف قرص یا کپسول دیکلوفناک که در کل بدن اثر میگذارد، فرم موضعی عمدتاً همان جایی که مالیده یا چسبانده میشود اثر میکند و جذب آن به داخل خون بسیار کمتر است. در ایران این دارو با نام ژنریک «دیکلوفناک» و برند «ولتارن امولژل» به شکل ژل یا چسب موضعی عرضه میشود. توجه داشته باشید این اطلاعات جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص پزشک یا بروشور رسمی داخل بسته دارو نیست.
موارد مصرف
- کاهش درد و تورم ناشی از رگبهرگشدگی و کشیدگی عضلات و رباطها
- تسکین کوفتگی و کبودیهای ناشی از ضربه یا آسیبهای ورزشی
- کاهش درد موضعی آرتروز (استئوآرتریت) در مفاصلی مثل زانو، دست و آرنج
- تسکین درد موضعی کمر و گردن ناشی از گرفتگی عضلانی
- کمک به کاهش التهاب در تاندونیت و بورسیت خفیف
روش مصرف
ژل یا چسب دیکلوفناک را فقط روی پوست سالم و تمیز ناحیه دردناک استفاده کنید؛ ژل را به آرامی و بدون فشار زیاد روی پوست ماساژ دهید تا جذب شود و پس از آن دستها را بشویید مگر اینکه خود دست محل درمان باشد. محل مصرف را با باند یا پانسمان بسته نپوشانید مگر پزشک این کار را توصیه کرده باشد، چون پوشاندن میتواند جذب دارو را بیشتر از حد معمول کند. بهتر است ناحیه درمانشده در معرض نور مستقیم آفتاب قرار نگیرد. تعداد دفعات مصرف در روز و مدتزمان درمان را پزشک یا داروساز بر اساس نسخه مشخص میکند؛ بدون توصیه او مصرف را طولانیتر از حد لازم ادامه ندهید و اگر بعد از حدود یک هفته بهبودی احساس نکردید، به پزشک مراجعه کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
رگبهرگشدگی و کشیدگی عضلات یا رباطها
فقط روی پوست سالم و خشک استفاده شود؛ حداکثر ۱ چسب در شبانهروز و برای کوتاهترین مدت لازم.
کوفتگی و کبودی ناشی از ضربه یا آسیبهای ورزشی
روی زخم، پوست عفونی یا تحریکشده نچسبانید؛ حداکثر ۱ چسب در شبانهروز.
درد موضعی آرتروز مفاصل مانند زانو، دست و آرنج
برای تسکین علامتی است؛ مصرف طولانیمدت فقط با ارزیابی پزشک انجام شود و حداکثر ۱ چسب در شبانهروز استفاده شود.
درد موضعی کمر و گردن ناشی از گرفتگی عضلانی
روی پوست سالم محل درد استفاده شود؛ در صورت همراهی درد با بیحسی یا ضعف اندام، ارزیابی پزشکی لازم است.
تاندونیت و بورسیت خفیف
فقط روی پوست سالم و خشک استفاده شود؛ در صورت تداوم التهاب یا تورم، تشخیص و ارزیابی پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تا بهحال به دیکلوفناک، سایر ضدالتهابهای غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن یا آسپرین حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- سابقه آسم، بهخصوص آسمی که با مصرف آسپرین یا ضدالتهابها بدتر میشود، را اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، بهویژه در سهماهه سوم، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- وجود هرگونه زخم باز، عفونت پوستی، اگزما یا آسیب پوستی در محل مورد نظر برای مصرف را بگویید، چون دارو نباید روی این نواحی استفاده شود.
- اگر داروی ضدانعقاد خون مثل وارفارین یا ضدالتهاب دیگری، چه خوراکی و چه موضعی، مصرف میکنید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- برای مصرف در کودکان، بیماری کلیوی یا کبدی، و استفاده روی سطح وسیعی از بدن، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- قرمزی یا خارش خفیف در محل مصرف
- احساس سوزش یا گزگز موقت روی پوست
- خشکی یا پوستهپوستهشدن خفیف پوست در ناحیه درمان
- بروز بثورات پوستی خفیف و موضعی
- علائم واکنش آلرژیک شدید مثل تورم صورت، لبها یا گلو، تنگینفس یا کهیر گسترده؛ در این حالت باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
- تاولزدن، پوستهپوستهشدن شدید یا زخمیشدن پوست در محل مصرف؛ در این صورت مصرف را قطع و به پزشک مراجعه کنید.
- واکنش شدید پوستی پس از قرارگرفتن در معرض نور آفتاب (حساسیت نوری) که نیاز به بررسی پزشک دارد.
- بروز خسخس سینه یا تنگینفس ناگهانی، بهخصوص در افراد با سابقه آسم، که نیازمند مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس است.
- در صورت مصرف روی سطح وسیع یا مدت طولانی، بروز درد شدید معده، استفراغ خونی یا مدفوع سیاهرنگ میتواند نشانهٔ خونریزی گوارشی باشد؛ در این حالت باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کرد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
هرچند جذب دیکلوفناک موضعی به داخل خون بسیار کمتر از نوع خوراکی است، مصرف همزمان آن با ضدالتهابهای غیراستروئیدی خوراکی یا سایر فرآوردههای موضعی حاوی دیکلوفناک میتواند خطر عوارض را بیشتر کند و بهتر است بدون نظر پزشک انجام نشود. در افرادی که داروی ضدانعقاد خون مثل وارفارین مصرف میکنند نیز احتیاط لازم است. از مالیدن همزمان سایر کِرمها، لوسیونها یا ضدآفتاب روی همان ناحیه، مگر با تأیید پزشک، خودداری کنید. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات موضعیای را که استفاده میکنید همیشه به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات موجود نشان میدهد جذب دیکلوفناک موضعی به داخل خون بسیار کمتر از نوع خوراکی است، اما مصرف ضدالتهابهای غیراستروئیدی، از جمله نوع موضعی، بهخصوص از نیمهٔ دوم بارداری (حدود هفتهٔ بیستم) به بعد و قطعاً در سهماهه سوم توصیه نمیشود، چون میتوانند روی قلب و کلیهٔ جنین اثر بگذارند و باعث کاهش مایع آمنیوتیک شوند. در سهماهه اول بارداری و نیز در دوران شیردهی، مصرف این دارو فقط باید با صلاحدید و تحت نظر پزشک باشد و بهتر است روی ناحیه سینه در دوران شیردهی استفاده نشود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، در آن را بعد از هر بار مصرف کاملاً ببندید و دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ، بو یا بافت دارو تغییر کرده بود از مصرف آن خودداری کنید. باقیمانده دارو را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله معمولی بهشکل باز.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| چسب دارویی | 120 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان دیکلوفناک موضعی را همراه با قرص یا کپسول ضدالتهاب مصرف کرد؟
۰۲آیا محل استفاده از ژل یا چسب دیکلوفناک را باید با باند بست؟
۰۳اگر بعد از چند روز درد بهبود نیافت چه باید کرد؟
۰۴آیا مصرف این دارو پیش از قرارگرفتن در آفتاب مشکلی دارد؟
۰۵چه تفاوتی بین ژل و چسب دیکلوفناک وجود دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه M02AA15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.