بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · اسکلتی‑عضلانی

آتراکوریوم بسیلات

Atracurium Besylate
رده ATC M03AC04شکل تزریقیدوز 10 mg/1mLبرند در ایران ۱۷
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

آتراکوریوم بسیلات دارویی از دستهٔ شل‌کننده‌های عضلانیِ غیردپلاریزان است که تنها به‌صورتِ تزریقی و در محیطِ بیمارستانی، برای شلِ کاملِ عضلاتِ اسکلتی در کنارِ بیهوشیِ عمومی به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای تسهیلِ لوله‌گذاریِ داخلِ نای پیش از جراحی، ایجادِ شلیِ عضلانی در طولِ عمل، و هماهنگیِ بیمار با دستگاهِ تنفسِ مصنوعی در بخشِ مراقبت‌های ویژه به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

نکتهٔ کلیدی این است که این دارو فقط عضله را شل می‌کند و به‌تنهایی نه خواب‌آور است و نه مسکنِ درد؛ به همین دلیل همیشه همراه با داروهای بیهوشیِ کامل تجویز می‌شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

پیش از هر عملِ جراحی یا بیهوشی، هرگونه سابقهٔ حساسیتِ دارویی، آسم، بیماریِ عصبی-عضلانی مانندِ میاستنی گراویس، یا مشکلاتِ قلبی-تنفسی را حتماً به تیمِ بیهوشی اطلاع دهید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Atracurium
۰۲

معرفی دارو

آتراکوریوم بسیلات از خانوادهٔ شل‌کننده‌های عضلانیِ غیردپلاریزان (Non-depolarizing Muscle Relaxant) است و تنها به‌صورتِ تزریقِ وریدی، توسطِ متخصصِ بیهوشی یا پزشکِ مراقبتِ ویژه تجویز می‌شود. این دارو با مسدودکردنِ گیرندهٔ استیل‌کولین در محلِ اتصالِ عصب به عضله، انتقالِ پیامِ عصبی به عضلاتِ اسکلتی را متوقف می‌کند و شلیِ موقتِ عضلانی پدید می‌آورد. یکی از ویژگی‌های شاخصِ آن این است که دفعش عمدتاً از طریقِ یک واکنشِ شیمیاییِ خودبه‌خودی در خون انجام می‌شود، نه کبد یا کلیه، به همین دلیل در بیمارانی با کاهشِ کارکردِ این اندام‌ها نیز گزینهٔ مناسبی به شمار می‌آید. این دارو به‌تنهایی نه هوشیاری را از بین می‌برد و نه دردی را تسکین می‌دهد؛ از این‌رو همواره در کنارِ داروهای بیهوش‌کننده و مسکن به کار می‌رود و روندِ اثرش به‌طورِ کامل توسطِ تیمِ درمان مدیریت می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • تسهیلِ لوله‌گذاریِ داخلِ نای پیش از بیهوشیِ عمومی
  • ایجادِ شلیِ عضلانیِ لازم برایِ انجامِ عمل‌های جراحی
  • هماهنگیِ بیمار با دستگاهِ تهویهٔ مکانیکی (تنفسِ مصنوعی) در بخشِ مراقبت‌های ویژه
  • کاهشِ حرکاتِ غیرارادیِ عضلانی در برخی روش‌های تشخیصی یا درمانیِ خاص که نیازمندِ بی‌حرکتیِ کاملِ بیمارند
۰۴

روش مصرف

آتراکوریوم بسیلات هرگز در خانه یا به‌صورتِ خودسرانه استفاده نمی‌شود؛ این دارو منحصراً به‌صورتِ تزریقِ وریدی، توسطِ متخصصِ بیهوشی و در محیطِ کاملاً کنترل‌شدهٔ اتاقِ عمل یا آی‌سی‌یو تجویز می‌شود. زمان‌بندی، مقدار و شیوهٔ تزریق (یک‌باره یا مداوم) را پزشک بر اساسِ نوعِ عمل، شرایطِ فرد و پاسخِ عضلانیِ او تعیین می‌کند و در تمامِ مدتِ اثرِ دارو، ضربانِ قلب، تنفس و میزانِ شلیِ عضلانیِ بیمار پیوسته کنترل می‌شود. از آنجا که این دارو به‌تنهایی خواب‌آور یا مسکن نیست، همیشه همراه با داروهای بیهوشیِ عمومی و ضددرد به کار می‌رود تا بیمار در طولِ عمل نه هوشیار باشد و نه دردی احساس کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

تسهیل لوله‌گذاری داخل نای در بیهوشی عمومی

بزرگسالانپس از القای بیهوشی، به‌صورت تزریق وریدی آغازین بر پایهٔ وزن؛ دوزهای تکمیلی فقط در صورت نیاز و بر اساس پایش تحریک عصب محیطی و برگشت بلوک عصبی‌عضلانی.
کودکاندر کودکان، دوز آغازین وریدی بر پایهٔ وزن و سن، و دوزهای تکمیلی بر اساس پاسخ عصبی‌عضلانی تنظیم می‌شود؛ فقط پس از بیهوشی و با آمادگی کامل برای تهویهٔ مصنوعی.

برای لوله‌گذاری سریع مناسب نیست؛ پیش از تزریق باید بیهوشی کامل و امکان لوله‌گذاری و تهویهٔ مصنوعی فراهم باشد.

ایجاد شلی عضلانی لازم برای عمل جراحی

بزرگسالانپس از القای بیهوشی، تزریق وریدی آغازین و سپس دوزهای تکمیلی با فاصلهٔ لازم یا انفوزیون پیوسته تا پایان عمل؛ مقدار و فاصله با پایش تحریک عصب محیطی تنظیم می‌شود.
کودکاندر کودکان، دوز وریدی بر پایهٔ وزن و پاسخ عصبی‌عضلانی تنظیم می‌شود؛ در شیرخواران ممکن است دوزهای تکمیلی با دفعات بیشتری لازم باشد.

فقط همراه بیهوشی عمومی و پایش عصبی‌عضلانی مصرف شود؛ داروهای بیهوشی استنشاقی می‌توانند اثر آن را تقویت کنند.

هماهنگی بیمار با دستگاه تهویهٔ مکانیکی در بخش مراقبت‌های ویژه

بزرگسالانپس از تأمین آرام‌بخشی و تهویهٔ مکانیکی، به‌صورت انفوزیون وریدی پیوسته؛ سرعت انفوزیون و دوزهای تکمیلی بر اساس هدف بلوک و پایش مداوم تحریک عصب محیطی تنظیم می‌شود.

فلج عضلانی، درد یا آگاهی بیمار را درمان نمی‌کند؛ آرام‌بخشی، تسکین درد و پایش کامل تنفس و بلوک عصبی‌عضلانی ضروری است.

ایجاد بی‌حرکتی کامل در برخی روش‌های تشخیصی یا درمانی خاص

بزرگسالانپس از القای بیهوشی و تأمین حمایت تنفسی، تزریق وریدی آغازین و در صورت طولانی‌شدن روش، دوزهای تکمیلی یا انفوزیون پیوسته؛ مقدار مصرف بر پایهٔ میزان بی‌حرکتی مورد نیاز و پایش عصبی‌عضلانی تنظیم می‌شود.

فقط در روش‌های مشخص و تحت نظارت تیم بیهوشی مصرف شود؛ تزریق عضلانی ممنوع است و احتمال فلج تنفسی وجود دارد.

تنظیم دوز: آتراکوریوم به‌دلیل ایجاد فلج تنفسی فقط در محیط مجهز و با پایش عصبی‌عضلانی مصرف می‌شود؛ دوز و سرعت دقیق تزریق را پزشک بیهوشی بر اساس سن، وزن، شدت وضعیت و عملکرد کلیه و کبد تعیین می‌کند. در نارسایی کلیه یا کبد معمولاً تعدیل روتین لازم نیست و سالمندان نیز اغلب به کاهش روتین دوز نیاز ندارند، اما در بیماری عصبی‌عضلانی، اختلال شدید الکترولیت یا خطر آزادسازی هیستامین باید احتیاط بیشتری شود؛ سقف روزانهٔ ثابتی ندارد و مقدار مصرف باید به حداقل لازم برای بلوک مؤثر محدود شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیت به آتراکوریوم، سایرِ شل‌کننده‌های عضلانی یا داروهای بیهوشی را پیش از عمل به تیمِ بیهوشی اطلاع دهید.
  • ابتلا به آسم یا بیماری‌های حساسیتیِ تنفسی را حتماً بگویید، زیرا این دارو در برخی افراد می‌تواند با آزادشدنِ هیستامین همراه شود.
  • بیماری‌های عصبی-عضلانی مانندِ میاستنی گراویس (Myasthenia Gravis) را حتماً اطلاع دهید، چون حساسیتِ بدن به این دسته از داروها را به‌شدت تغییر می‌دهد.
  • بیماری‌های قلبی-عروقی یا اختلالِ الکترولیت‌هایی مانندِ پتاسیم و منیزیمِ خون را با پزشک در میان بگذارید.
  • فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و آنتی‌بیوتیک‌های مصرفی‌تان را پیش از عمل به تیمِ بیهوشی نشان دهید.
  • اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از هر بیهوشی به پزشک اطلاع دهید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • گرگرفتگی و قرمزیِ گذرایِ پوست، به‌ویژه در صورت و گردن
  • افتِ خفیف و گذرایِ فشارِ خون
  • افزایشِ گذرایِ ضربانِ قلب
  • بثوراتِ خفیفِ پوستی یا کهیرِ موضعی
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • علائمِ آلرژیِ شدید مانندِ تورمِ ناگهانیِ صورت، لب، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده و مشکل در تنفس؛ این واکنش در حینِ تزریق زیرِ نظرِ کادرِ درمان مدیریت می‌شود، اما اگر چنین نشانه‌هایی را در دورانِ نقاهت دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • خس‌خسِ شدیدِ سینه یا تنگیِ نفسِ ناگهانی، به‌ویژه در افرادِ مبتلا به آسم — این نشانه‌ها را بی‌درنگ به پرستار یا پزشکِ بالینی اطلاع دهید.
  • افتِ شدید و ناگهانیِ فشارِ خون همراه با سرگیجه یا رنگ‌پریدگیِ قابلِ توجه.
  • ضعف یا سستیِ عضلانیِ غیرمعمول که پس از پایانِ اثرِ داروهای بیهوشی همچنان باقی می‌ماند و بازگشتِ حرکت را به‌تأخیر می‌اندازد — این موضوع را حتماً به تیمِ درمان اطلاع دهید.
  • دشواری در تنفسِ خودبه‌خودی یا نیاز به حمایتِ تنفسیِ طولانی‌تر از حدِ انتظار پس از عمل.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

برخی داروها می‌توانند شدت یا مدتِ اثرِ شل‌کنندگیِ عضلانیِ آتراکوریوم را افزایش دهند؛ از جمله دستهٔ آنتی‌بیوتیک‌هایِ آمینوگلیکوزیدی، برخی گازهای بیهوشیِ استنشاقی، نمک‌های منیزیم و برخی داروهای قلبیِ مسدودکنندهٔ کانالِ کلسیم. در مقابل، مصرفِ طولانی‌مدتِ برخی داروهای ضدتشنج ممکن است بدن را نسبت به این دارو مقاوم‌تر کند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا پیش از بیهوشی، خطرِ تداخل بررسی و مدیریت شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرفِ آتراکوریوم در بارداری تنها در مواردی که نیاز به عملِ جراحی یا بیهوشیِ عمومی وجود دارد، مانندِ سزارین، و زیرِ نظرِ کاملِ متخصصِ بیهوشی در نظر گرفته می‌شود؛ ساختارِ شیمیاییِ این دارو باعث می‌شود مقدارِ کمی از آن از جفت عبور کند. دربارهٔ شیردهی، از آنجا که این دارو تنها یک‌بار و در محیطِ بیمارستانی تزریق می‌شود و به‌سرعت از بدن پاک می‌شود، معمولاً مانعِ مهمی برایِ شیردهی پس از بهبودیِ کاملِ مادر گزارش نشده است؛ بااین‌حال، زمانِ دقیقِ ازسرگیریِ شیردهی را باید پزشکِ معالج با توجه به شرایطِ خودِ فرد تعیین کند.

۱۰

نگهداری

از آنجا که آتراکوریوم بسیلات تنها در بیمارستان و توسطِ کادرِ درمان تجویز می‌شود، نگهداریِ آن معمولاً برعهدهٔ داروخانهٔ بیمارستانی است؛ این دارو باید در یخچال و دور از نور نگهداری شود و هرگز نباید منجمد شود، زیرا گرما می‌تواند اثرِ آن را کاهش دهد. اگر این دارو در اختیارِ شما یا خانواده‌تان قرار گرفت، آن را دقیقاً طبقِ راهنماییِ داروساز نگهداری کنید، دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر استفاده، تاریخِ انقضا را بررسی کنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی10 mg / 1mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۷ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
آترافین Atrafine
10 AMPULE in 1 BOX
Divine Laboratories Private Limited
تزریقی
تراکوریوم TRACRIUM
5 AMPULE in 1 BOX
GLAXOSMITHKLINE SPA
تزریقی
آتراکوریوم ماین 25 م گ آمپول ATRACURIUM (MAYNE PHARMA) 25MG/2.5ML AMP
Hospira
تزریقی
آتراکوریوم ماین 50 م گ آمپول ATRACURIUM (MAYNE PHARMA) 50MG/5ML AMP
Hospira
تزریقی
آتراکوریوم هاملن 10 میلی گرم ATRACURIUM-HAMELN 10 MG
50 MILLIGRAM in 1 AMPULE
Siegfried Hameln(ex Hameln)
تزریقی
آتراکوریوم هاملن ATRACURIUM-HAMELN 10MG/ML
Siegfried Hameln(ex Hameln)
تزریقی
نئوکوریوم NEUCURIUM
5 AMPULE in 1 BOX
Vem Ilac Sanayi
تزریقی
آتراکورال ATRACURAL
5 AMPULE in 1 BOX
البرز دارو
تزریقی
آتراکورین ATRACORIN
5 AMPULE in 1 BOX · 50 AMPULE in 1 BOX
ایران هورمون
تزریقی
تراکریوم 10 میلی گرم در میلی لیتر 2/5 میلی لیتری TRACRIUM 10MG/ML 2.5 ML INJECTION
تجهیزات بیمارستانی دارویی ولوازم ازمایشگاهی جهان بهبود
تزریقی
تراکریوم 10 میلی گرم در میلی لیتر 5 میلی لیتری TRACRIUM 10MG/ML 5 ML INJECTION
تجهیزات بیمارستانی دارویی ولوازم ازمایشگاهی جهان بهبود
تزریقی
آتراکوریوم ATRACURIUM
5 AMPULE in 1 BOX · 15 AMPULE in 1 BOX
تحقیقاتی و تولیدی واریان فارمد
تزریقی
آنکور ANECUR
10 AMPULE in 1 BOX · 5 AMPULE in 1 BOX
داروسازی ابوریحان
تزریقی
آتراکوریوم-ابوریحان 50م گ / 5م ل ویال ATRACURIUM 50MG/5ML
1 MILLILITER in 1 AMPULE
داروسازی ابوریحان
تزریقی
آتراکوریوم ATRACURIUM
5 AMPULE in 1 BOX
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
آتراکوریوم 25 ATRACURIUM (CASPIAN) 25MG/2.5ML AMP
داروسازی کاسپین تأمین
تزریقی
آتراکوریوم بزیلات-شفا® 25م گ آمپول ATRACURIUM BESYLATE-SHAFA® 25MG AMP
لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا
تزریقی
آتراکوریوم بزیلات-شفا® 50م گ آمپول ATRACURIUM BESYLATE-SHAFA® 50MG AMP
لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا
تزریقی
آتراکوریوم ATRACURIUM
5 AMPULE in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا با تزریقِ آتراکوریوم بیهوش می‌شوم؟
خیر. آتراکوریوم بسیلات به‌تنهایی نه خواب‌آور است و نه مسکنِ درد؛ این دارو فقط عضلات را شل می‌کند. بیهوشی و بی‌دردی را داروهای دیگری ایجاد می‌کنند که همیشه همراه با آن تزریق می‌شوند.
۰۲آیا ممکن است در حینِ عمل، هوشیار ولی بی‌حرکت بمانم؟
این نگرانیِ رایجی میانِ بیماران است، اما تیمِ بیهوشی با پایشِ پیوستهٔ عمقِ بیهوشی و علائمِ حیاتی، از هوشیاریِ ناخواسته در طولِ عمل جلوگیری می‌کند. اگر نگرانیِ خاصی دارید، پیش از عمل با متخصصِ بیهوشی در میان بگذارید.
۰۳چرا بلافاصله بعد از تزریق، پوستم قرمز شد یا احساسِ گرما کردم؟
این واکنش معمولاً به‌دلیلِ آزادشدنِ مقدارِ کمی هیستامین از سلول‌های بدن است که با این دسته از داروها شایع است و در بیشترِ موارد خفیف و گذراست.
۰۴آیا این دارو برای افرادی که مشکلِ کبدی یا کلیوی دارند بی‌خطر است؟
آتراکوریوم عمدتاً از طریقِ یک واکنشِ شیمیاییِ خودبه‌خودی در خون دفع می‌شود، نه کبد یا کلیه؛ به همین دلیل اغلب برایِ بیمارانی با کاهشِ کارکردِ این اندام‌ها گزینهٔ مناسبی است، اما تصمیمِ نهایی همیشه با پزشکِ بیهوشی است.
۰۵بعد از پایانِ عمل، حرکت و قدرتِ عضلانی‌ام کِی برمی‌گردد؟
اثرِ آتراکوریوم به‌طورِ طبیعی و تدریجی از بین می‌رود و تیمِ بیهوشی این روند را با دستگاه‌های پایشِ عضلانی دنبال می‌کند. بازگشتِ کاملِ قدرتِ عضلانی پیش از ترخیص از اتاقِ ریکاوری تأیید می‌شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۷ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۷ برند از ۱۳ سازنده، در گروه M03AC04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.