دیکلوفناک سدیم
دیکلوفناک سدیم یک قطرهٔ چشمیِ ضدالتهابی است که با کاهشِ موادِ التهابزا در بافتِ چشم، درد و تورم را کم میکند.
بیشترین کاربردِ آن کنترلِ التهاب و ناراحتی پس از جراحیِ آبمروارید یا جراحیهای اصلاحِ انکساریِ قرنیه با لیزر است.
مصرفِ طولانیمدت یا خودسرانهٔ این قطره میتواند به قرنیه آسیب برساند؛ باید دقیقاً طبقِ مدتِ تجویزشده توسط چشمپزشک استفاده شود.
اگر دردِ چشم بدتر شد، دیدتان بهطورِ ناگهانی کم شد یا پس از چند روز بهبودی حس نکردید، حتماً با چشمپزشکِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیکلوفناک سدیم دارویی از خانوادهٔ ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAID) است که بهصورتِ قطرهٔ چشمی عرضه میشود. این دارو با مهارِ آنزیمی به نامِ سیکلواکسیژناز، ساختِ موادی به نامِ پروستاگلاندین را در بافتِ چشم کاهش میدهد؛ همین موادند که مسئولِ التهاب، درد و تنگشدنِ مردمک هستند. به همین دلیل، این قطره بیشتر در دورهٔ پس از جراحیهای چشم برای کنترلِ التهاب، درد و حساسیت به نور تجویز میشود. برخلافِ قطرههای استروئیدیِ چشمی، دیکلوفناک معمولاً باعثِ افزایشِ فشارِ داخلِ چشم نمیشود، اما در مصرفِ طولانیمدت یا در چشمهای آسیبدیده میتواند به قرنیه آسیب برساند و باید تحتِ نظرِ چشمپزشک مصرف شود.
موارد مصرف
- کاهشِ التهاب و درد پس از جراحیِ آبمروارید
- کاهشِ درد و حساسیت به نور پس از جراحیهای اصلاحِ انکساریِ قرنیه با لیزر (مانندِ PRK)
- پیشگیری از تنگشدنِ مردمک (میوز) در حینِ جراحیِ آبمروارید
- کنترلِ التهابِ خفیفِ چشم در برخی شرایطِ غیرعفونی، طبقِ تشخیصِ چشمپزشک
روش مصرف
این قطره باید دقیقاً طبقِ دستورِ چشمپزشک و برایِ همان مدتی که تجویز شده مصرف شود؛ نه بیشتر و نه کمتر. پیش از چکاندن، دستها را بشویید و نوکِ قطرهچکان را به چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری نزنید تا آلوده نشود. سرتان را کمی به عقب خم کنید، پلکِ پایین را پایین بکشید و دارو را داخلِ کیسهٔ پلک بچکانید، سپس چند لحظه چشم را ببندید. اگر از قطره یا پمادِ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، بینِ آنها فاصلهٔ چند دقیقهای بگذارید و ترتیبِ مصرف را از داروسازتان بپرسید. حتی اگر التهاب یا دردتان زودتر بهبود یافت، بدونِ هماهنگی با چشمپزشک، دوره را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
التهاب و درد پس از جراحی آبمروارید
دوره را طولانیتر از مدت تجویزشده نکنید؛ بین این قطره و هر قطره چشمی دیگر دستکم ۵ دقیقه فاصله بگذارید.
درد و حساسیت به نور پس از جراحی اصلاح عیوب انکساری قرنیه با لیزر
برای دوره کوتاه پس از عمل است؛ در صورت درد شدید، کاهش دید یا تداوم علائم، معاینه فوری چشم لازم است.
پیشگیری از تنگشدن مردمک هنگام جراحی آبمروارید
این قطره مردمک را گشاد نمیکند و جایگزین داروهای گشادکننده مردمک نیست.
التهاب خفیف چشم در شرایط غیرعفونی
پیش از مصرف باید عفونت و آسیب سطح قرنیه رد شود؛ دارو ممکن است عفونت را پنهان و ترمیم قرنیه را کند کند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تا بهحال به دیکلوفناک، سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی (مانندِ ایبوپروفن) یا آسپرین حساسیت داشتهاید، حتماً به چشمپزشک یا داروسازِ خود بگویید.
- سابقهٔ عفونتِ هرپسیِ چشم (تبخالِ چشمی) یا هر بیماریِ فعالِ سطحِ چشم و قرنیه را با چشمپزشک در میان بگذارید.
- اگر آرتریتِ روماتوئید یا سایرِ بیماریهای خودایمنیِ بافتِ همبند دارید، حتماً اطلاع دهید؛ این افراد بیشتر در معرضِ عوارضِ قرنیهاند.
- هرگونه اختلالِ انعقادِ خون یا مصرفِ داروهای رقیقکنندهٔ خون را بگویید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، حتماً پزشک را مطلع کنید.
- اگر از لنزِ تماسی استفاده میکنید، دربارهٔ زمانِ مناسبِ استفادهٔ مجدد از آن با چشمپزشکِ خود مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساسِ سوزشِ گذرا در لحظهٔ چکاندنِ قطره
- تاریِ موقتِ دید بلافاصله پس از مصرف
- احساسِ وجودِ جسمِ خارجی یا شن در چشم
- قرمزی یا خارشِ خفیفِ چشم
- دردِ شدید یا رو به افزایشِ چشم همراه با کاهشِ ناگهانیِ دید — میتواند نشانهٔ آسیب به قرنیه باشد؛ فوراً به چشمپزشک مراجعه کنید.
- قرمزیِ شدید، تورمِ پلک، ترشحِ غیرعادی یا احساسِ چیزی که در چشم گیر کرده و از بین نمیرود — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت یا لبها، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- تأخیر در بهبودِ زخمِ چشم پس از جراحی یا زخمی که بهتر نمیشود — باید فوراً به پزشکِ جراح اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ دیکلوفناکِ چشمی با سایرِ قطرههای ضدالتهابِ غیراستروئیدی یا قطرههای استروئیدیِ چشمی میتواند خطرِ کندیِ بهبودِ زخمِ قرنیه را افزایش دهد. در افرادی که داروهای رقیقکنندهٔ خون یا ضدپلاکت مصرف میکنند نیز احتمالِ خونریزی یا کبودیِ بافتِ چشم در حینِ جراحی کمی بیشتر است. اگر از چند قطرهٔ چشمیِ دیگر همزمان استفاده میکنید، بهتر است ترتیب و فاصلهٔ مصرف را از داروساز بپرسید. فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمی و مکملهایتان را به پزشک و داروسازتان بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ دیکلوفناکِ چشمی در بارداری و شیردهی در دست است؛ هرچند جذبِ آن به جریانِ خون بسیار کمتر از شکلهای خوراکیِ این دارو است. با این حال، بهویژه در سهماههٔ سومِ بارداری، مصرفِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی باید حتماً با نظرِ پزشک باشد. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از استفاده از این قطره حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگه دارید، مگر آنکه روی بستهٔ آن دستورِ دیگری نوشته شده باشد. درِ قوطی را همیشه محکم ببندید و نوکِ قطرهچکان را به چیزی آلوده نکنید. دارو را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ اگر رنگ یا شفافیتِ محلول تغییر کرد، آن را دور بریزید. معمولاً مدتی پس از بازکردنِ درِ قوطی، حتی اگر دارو باقی مانده باشد، باید آن را دور ریخت؛ این مدت را از داروسازتان بپرسید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا چشمپزشک بعد از عملِ آبمروارید این قطره را برایم تجویز کرده است؟
۰۲چرا با چکاندنِ این قطره چشمم میسوزد؟
۰۳آیا در طولِ درمان با این قطره میتوانم از لنزِ تماسی استفاده کنم؟
۰۴اگر یک نوبتِ چکاندنِ قطره را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵اگر بیشتر از مدتِ تجویزشده این قطره را استفاده کنم چه اتفاقی میافتد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۵ سازنده، در گروه S01BC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.