دیکلوفناک دیاتیلآمین
دیکلوفناک دیاتیلآمین یک ژلِ موضعی از خانوادهٔ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی است که روی پوستِ ناحیهٔ دردناک مالیده میشود تا التهاب و درد را در همان ناحیه کم کند.
بیشتر برای کاهشِ درد و التهابِ موضعیِ ناشی از رگبهرگشدن، کشیدگیِ عضلانی و کوفتگیهای ورزشی، و نیز دردهای خفیف تا متوسطِ مفاصلی مانندِ زانو و انگشتانِ دست به کار میرود.
این ژل فقط باید روی پوستِ سالم و بدونِ زخم استفاده شود و از تماس با چشم، غشاهای مخاطی و زخمهای باز پرهیز گردد؛ افرادی که به داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی حساسیت دارند نباید آن را مصرف کنند.
اگر درد پس از چند روزِ استفادهٔ منظم بهتر نشد، پوستِ محلِ مصرف دچارِ قرمزی یا خارشِ شدید شد، یا نشانههای حساسیتِ جدی مانندِ تورم یا تنگیِ نفس ظاهر شد، باید با پزشک یا داروساز مشورت کرد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیکلوفناک دیاتیلآمین شکلِ نمکیِ دیکلوفناک است که برای مصرفِ موضعی بهصورتِ ژل تولید میشود و در گروهِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی (NSAID) قرار دارد. این دارو با مهارِ آنزیمِ سیکلواکسیژناز (Cyclooxygenase) از ساختِ موادی به نامِ پروستاگلاندین در بافتِ زیرِ پوست جلوگیری میکند و از این راه درد و التهابِ موضعی را کم میکند. چون مستقیماً روی پوست مالیده میشود، جذبِ آن به داخلِ بدن بسیار کمتر از قرص یا کپسولِ دیکلوفناک است و به همین دلیل بسیاری از عوارضِ گوارشیِ شکلِ خوراکی در آن کمتر دیده میشود، هرچند خطر بهطورِ کامل از بین نمیرود. هدفِ اصلیِ این ژل، کاهشِ درد و تورمِ موضعی در عضله، تاندون یا مفصلِ آسیبدیده است، نه درمانِ علتِ زمینهای.
موارد مصرف
- کاهشِ درد و التهاب ناشی از رگبهرگشدن، کشیدگیِ عضلانی و کوفتگیهای ورزشی
- دردهای موضعیِ عضلانی مانندِ کمردرد یا گردندرد
- دردِ خفیف تا متوسطِ استئوآرتریت (Osteoarthritis) در مفاصلِ در دسترس مانندِ زانو و انگشتانِ دست
- التهابِ تاندونها و بافتهای نرمِ اطرافِ مفصل، مانندِ آرنجِ تنیسبازان (Tennis Elbow)
- التهاب و تورمِ موضعی پس از ضربههای خفیف مانندِ کوفتگی
روش مصرف
این ژل را فقط روی پوستِ تمیز، خشک و سالمِ ناحیهٔ دردناک بمالید و بهآرامی ماساژ دهید تا جذبِ پوست شود؛ مگر اینکه خودِ دستها محلِ درمان باشند، بعد از هر بار استفاده دستها را بشویید تا دارو به چشم یا سایرِ نقاطِ بدن نرسد. از پوشاندنِ محلِ مصرف با پانسمانِ چسبی یا ضدآب خودداری کنید مگر پزشک یا داروساز آن را توصیه کرده باشد، و ناحیهٔ درمانشده را از نورِ مستقیمِ آفتاب یا سولاریوم دور نگه دارید. مدت و دفعاتِ استفاده را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک، داروساز یا برچسبِ رویِ بستهبندی رعایت کنید. بدونِ مشورتِ آنان، مصرف را بیش از حدِ لازم طولانی نکنید و آن را هم پیش از موعد و بهطورِ ناگهانی قطع نکنید، بهویژه اگر برای دردِ مزمنِ مفصلی تجویز شده باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درد و التهاب ناشی از رگبهرگشدن، کشیدگی عضلانی یا کوفتگی ورزشی
درمان کوتاهمدت است؛ اگر طی ۷ روز بهتر نشد یا بدتر شد، ارزیابی پزشکی لازم است و بدون نظر پزشک بیش از ۱۴ روز ادامه نیابد.
دردهای موضعی عضلانی مانند کمردرد یا گردندرد
معمولاً برای دورهای کوتاه، حداکثر ۱۴ روز، مصرف میشود؛ تداوم درد یا تشدید آن نیازمند بررسی پزشکی است.
درد خفیف تا متوسط استئوآرتریت در مفاصل در دسترس مانند زانو و انگشتان دست
اثر ممکن است تا ۷ روز زمان ببرد؛ اگر تا آن زمان بهبود حاصل نشد یا مصرف بیش از ۲۱ روز لازم شد، با پزشک مشورت شود.
التهاب تاندونها و بافتهای نرم اطراف مفصل، مانند آرنج تنیسبازان
اگر طی ۷ روز بهبود نیافت یا علائم تشدید شد، مراجعه پزشکی لازم است؛ بدون نظر پزشک بیش از ۱۴ روز ادامه نیابد.
التهاب و تورم موضعی پس از ضربهٔ خفیف مانند کوفتگی
روی زخم باز، پوست عفونی یا آسیبدیده استفاده نشود؛ اگر تورم یا درد طی ۷ روز کاهش نیافت، ارزیابی پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به دیکلوفناک، آسپرین یا سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی، بهویژه اگر با کهیر، تنگیِ نفس یا تشدیدِ آسم همراه بوده باشد
- وجودِ زخمِ گوارشی، خونریزیِ گوارشی یا بیماریِ شدیدِ کلیوی و کبدی در سابقهٔ پزشکی
- بارداری یا شیردهی، یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرفِ همزمانِ داروهای ضدانعقادِ خون، آسپرین یا سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدیِ خوراکی
- وجودِ زخم، عفونت، اگزما یا هر آسیبِ بازِ پوستی در محلی که قرار است ژل روی آن مالیده شود
- سنِ بیمار در موردِ کودکان و نوجوانان، چون مصرفِ این ژل در این گروهِ سنی باید با نظرِ پزشک تعیین شود
عوارض احتمالی
- قرمزی، خارش یا سوزشِ خفیف در محلِ مصرف
- خشکیِ پوست یا پوستهپوستهشدنِ خفیف در ناحیهٔ درمانشده
- احساسِ گزگز یا سوزنسوزنشدنِ گذرا هنگامِ مالیدنِ ژل
- بروزِ راشِ خفیفِ پوستی در محلِ مصرف
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ لب و صورت، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ شدید یا سوزشِ معده، سیاهشدنِ مدفوع یا استفراغِ خونی که میتواند نشانهٔ خونریزیِ گوارشی باشد — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاولزدن، پوستهپوستهشدنِ شدید یا زخمیشدنِ گستردهٔ پوست — مصرف را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا ورمِ ناگهانیِ دست و پا که ممکن است نشانِ درگیریِ کلیه باشد — با پزشک تماس بگیرید.
- تشدیدِ تنگیِ نفس یا خسخسِ سینه در افرادی که سابقهٔ آسم دارند — مصرف را متوقف کرده و به پزشک اطلاع دهید؛ اگر تنگیِ نفس شدید بود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
هرچند جذبِ این ژل به داخلِ بدن محدود است، مصرفِ همزمانِ آن با قرص یا کپسولِ دیکلوفناک، آسپرین یا سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی میتواند بارِ کلیِ این دسته دارو در بدن را بالا ببرد و خطرِ عوارضِ گوارشی و کلیوی را افزایش دهد. مصرفِ همزمان با داروهای ضدانعقادِ خون مانندِ وارفارین نیز ممکن است خطرِ کبودی یا خونریزی را کمی بیشتر کند، بهخصوص اگر ژل روی سطحِ وسیعی از پوست یا برای مدتِ طولانی استفاده شود. استفادهٔ همزمان از چند فرآوردهٔ موضعیِ دیگر روی همان ناحیه، بدونِ هماهنگی با داروساز، توصیه نمیشود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیِ دیگری که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ سهماههٔ سومِ بارداری، مصرفِ هرگونه دارویِ ضدالتهابِ غیراستروئیدی از جمله همین ژل معمولاً توصیه نمیشود، چون میتواند بر رگهای خونیِ جنین اثر بگذارد؛ در سهماههٔ اول و دوم نیز مصرف باید فقط با تشخیصِ پزشک و در کوتاهترین زمانِ ممکن باشد. جذبِ دارو از راهِ پوست کم است اما بهطورِ کامل صفر نیست، بنابراین در دورانِ شیردهی نباید ژل را روی یا نزدیکِ سینه مالید و بهتر است پیش از هر مصرف در این دوره با پزشک مشورت شود.
نگهداری
این ژل را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگه دارید، درِ تیوپ را پس از هر بار استفاده کاملاً ببندید، و آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف به تاریخِ انقضا روی بستهبندی توجه کنید و اگر رنگ، بو یا بافتِ ژل تغییرِ غیرعادی کرد، آن را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان روی محلِ مصرفِ این ژل باند یا پانسمان بست؟
۰۲آیا مصرفِ همزمانِ این ژل با قرصِ مسکنی مثلِ ایبوپروفن یا دیکلوفناکِ خوراکی اشکالی دارد؟
۰۳استفاده از این ژل چند روز طول میکشد تا اثرش را نشان دهد؟
۰۴آیا بعد از استفاده از این ژل میتوان زیرِ نورِ آفتاب رفت؟
۰۵اگر بعد از چند روز استفاده درد بهبود نیافت، باید چه کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۳ سازنده، در گروه D11AX18. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.