دسموپرسین
دسموپرسین نسخهٔ ساختهشده در آزمایشگاه از هورمونِ طبیعیِ بدن به نامِ وازوپرسین (هورمونِ ضدادراری) است. این دارو با کاهشِ حجمِ ادرار، جایگزینِ کمبودِ این هورمون در بدن میشود.
دسموپرسین بیشتر برای درمانِ دیابتِ بیمزهٔ مرکزی و کاهشِ شبادراریِ کودکان تجویز میشود. در برخی بزرگسالان نیز برای کاهشِ دفعاتِ ادرارِ شبانه به کار میرود.
مهمترین نکته دربارهٔ این دارو، محدودکردنِ مصرفِ مایعات در ساعاتِ نزدیک به زمانِ مصرف است. نوشیدنِ زیادِ مایعات همراه با این دارو میتواند سدیمِ خون را بهطرزِ خطرناکی پایین بیاورد.
اگر پس از مصرفِ این دارو سردردِ شدید، گیجی یا کاهشِ هوشیاری تجربه کردید، یا اگر بیماریِ کلیوی، قلبی یا اختلالِ سدیمِ خون دارید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دسموپرسین آنالوگِ مصنوعیِ هورمونِ طبیعیِ وازوپرسین (هورمونِ ضدادراری) است که در حالتِ عادی از غدهٔ هیپوفیزِ مغز ترشح میشود. این دارو با اتصال به گیرندههای اختصاصی در کلیهها، بازجذبِ آب را در لولههای کلیوی افزایش میدهد و در نتیجه حجمِ ادرار را کم و غلظتِ آن را زیاد میکند. برخلافِ هورمونِ طبیعیِ وازوپرسین، دسموپرسین تقریباً اثری بر انقباضِ عروقِ خونی ندارد و اثرش عمدتاً محدود به همین نقشِ ضدادراری است. در ایران این دارو بیشتر با نامِ تجاریِ «مینیرین ملت» شناخته میشود و بهشکلِ قرصِ سریعحلشونده در دهان عرضه میشود. هدفِ اصلیِ آن، جایگزینیِ هورمونِ ضدادراریِ ازدسترفته یا کاهشِ تولیدِ ادرار در ساعاتِ شب است.
موارد مصرف
- دیابتِ بیمزهٔ مرکزی (جایگزینیِ کمبودِ هورمونِ ضدادراری در بدن)
- شبادراریِ کودکان (خیسکردنِ رختخواب در شب) از سنِ معینی به بالا، پس از ردِ سایرِ علتهای زمینهای
- کاهشِ نیازِ بیدارشدن برای دفعِ ادرار در طولِ شب، در برخی بزرگسالانِ دچارِ پرادراریِ شبانه
روش مصرف
این دارو معمولاً بهشکلِ قرصِ سریعحلشونده روی زبان مصرف میشود؛ آن را با دستِ خشک از بستهبندی درآورده و روی زبان قرار دهید تا بدونِ نیاز به آب حل شود. برای جذبِ یکنواختتر، این دارو را معمولاً با فاصله از وعدههای غذایی مصرف میکنند، چون غذا میتواند جذبِ آن را کم کند. نکتهٔ بسیار مهم این است که در ساعاتِ نزدیک به مصرفِ دارو -بهویژه پیش از خواب در موردِ شبادراری- باید مصرفِ مایعات را طبقِ توصیهٔ پزشک محدود کرد. زمانبندیِ دقیق و طولِ دورهٔ مصرف را فقط پزشکِ معالج بر اساسِ نسخه تعیین میکند و نباید بدونِ مشورتِ او مصرف را ناگهان قطع یا دوز را تغییر داد، بهویژه در دیابتِ بیمزه که قطعِ ناگهانی میتواند علائم را برگرداند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابتِ بیمزهٔ مرکزی
مجموع دوز روزانه معمولاً ۱۲۰ تا ۷۲۰ میکروگرم است. دوز با پایش حجم و غلظت ادرار تنظیم میشود و قرص باید زیر زبان حل شود.
پرادراریِ شبانه همراه با تکرر ادرار شبانه در بزرگسالانِ کمتر از ۶۵ سال
پیش از شروع، ثبت زمان و حجم ادرار طی حداقل ۴۸ ساعت برای تأیید پرادراری شبانه لازم است. مایعات از ۱ ساعت پیش از مصرف تا ۸ ساعت بعد به حداقل برسد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به دسموپرسین یا اجزای این دارو
- سابقهٔ بیماریِ کلیوی، نارساییِ قلبی یا هر بیماریای که تعادلِ آب و نمکِ بدن را مختل میکند
- سابقهٔ افتِ سدیمِ خون یا هرگونه اختلالِ هورمونیِ مرتبط با تنظیمِ آب و نمکِ بدن
- سالمند بودن، به دلیلِ حساسیتِ بیشترِ این گروهِ سنی به افتِ سدیمِ خون
- مصرفِ همزمانِ سایر داروها، بهویژه ضدافسردگیها، ضدالتهابیهای غیراستروئیدی یا داروهای مؤثر بر سدیمِ خون
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
عوارض احتمالی
- سردرد
- حالتِ تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- دردِ شکم
- سرگیجهٔ خفیف
- نشانههای افتِ سدیمِ خون مانندِ سردردِ شدید، تهوع و استفراغِ مکرر، بیحالیِ غیرمعمول یا گیجی: در صورتِ مشاهده، مصرفِ دارو را متوقف کنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تشنج یا کاهشِ ناگهانیِ سطحِ هوشیاری: این وضعیت جدی است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ ورمِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار همراه با افزایشِ ناگهانیِ وزن یا تورمِ بدن: موضوع را در اسرعوقت با پزشکتان در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ نگهدارندگیِ آب و خطرِ افتِ سدیمِ خونِ دسموپرسین را افزایش دهند؛ از جمله داروهای ضدافسردگی و داروهای ضدتشنجی مانندِ کاربامازپین. داروهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی مانندِ ایبوپروفن نیز میتوانند اثرِ ضدادراریِ این دارو را تشدید کنند، و برخی داروهای ضداسهال ممکن است غلظتِ خونیِ دسموپرسین را بالا ببرند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروسازتان بگویید تا خطرِ تداخل بررسی و کنترل شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دسموپرسین در مواردِ ضروری، مانندِ دیابتِ بیمزه در دورانِ بارداری، تحتِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص تجویز میشود و تجربهٔ بالینیِ نسبتاً مطمئنی از مصرفِ آن در بارداری وجود دارد؛ بااینحال تصمیمِ نهایی همیشه با پزشک است. مقدارِ اندکی از این دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود؛ در دورانِ شیردهی نیز مصرفِ آن فقط با تجویز و پیگیریِ پزشک توصیه میشود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیم نگهداری کنید و تا پیش از مصرف، آن را داخلِ بستهبندیِ اصلیاش نگه دارید تا رطوبت به آن آسیب نزند. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی و داروهای تاریخگذشته را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا هنگامِ مصرفِ این دارو میتوانم آب و مایعات را بهطورِ عادی بنوشم؟
۰۲چرا باید قرص را روی زبان بگذارم و نه با آب قورت بدهم؟
۰۳اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه کار باید بکنم؟
۰۴آیا مصرفِ این دارو برای شبادراریِ کودکان همیشگی است؟
۰۵آیا مصرفِ این دارو همراه با غذا مشکلی ایجاد میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه H01BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.