داپسون
داپسون ژلِ ۵ درصد، داروییِ موضعیِ ضدجوش با اثرِ ضدالتهابی و تا حدودی ضدمیکروبی است که مستقیماً روی پوست مالیده میشود.
بیشتر برای بهبودِ جوشهای التهابی و قرمزِ صورت در آکنهی خفیف تا متوسط، در نوجوانان و بزرگسالان به کار میرود.
این ژل فقط برایِ پوست است و نباید با چشم، داخلِ بینی، دهان یا زخمهای باز تماس پیدا کند؛ مصرفِ همزمانِ آن با محصولاتِ حاویِ بنزوئیلپراکسید نیز ممکن است رنگِ موقتِ زرد یا نارنجی در پوست یا موهای صورت ایجاد کند.
اگر پس از چند هفته مصرفِ منظم بهبودی ندیدید یا پوست بهشدت تحریک، متورم یا ملتهب شد، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
داپسون دارویی از گروهِ سولفونهاست که در فرمِ ژلِ ۵ درصد، بهصورتِ موضعی روی پوست استفاده میشود و در ردهٔ داروهای ضدجوشِ پوستی جای میگیرد. اثرِ اصلیِ آن ضدالتهابی است؛ یعنی با کاهشِ التهاب در فولیکولهای موی صورت، به کمشدنِ قرمزی، تورم و تعدادِ جوشهای التهابی کمک میکند و بخشِ کوچکی از تأثیرش نیز به خاصیتِ ضدمیکروبیِ خفیفِ آن برمیگردد. برخلافِ فرمِ خوراکیِ داپسون که در بیماریهای دیگری به کار میرود، این فرمِ ژلی فقط موضعی است و جذبِ آن به داخلِ بدن بسیار محدود است. هدفِ اصلیِ درمان، بهبودِ تدریجیِ جوشهای التهابیِ صورت طیِ چند هفته است، نه رفعِ فوریِ آنها.
موارد مصرف
- درمانِ آکنهی ولگاریسِ (جوشِ صورت) خفیف تا متوسط
- کاهشِ ضایعاتِ التهابیِ آکنه مانندِ جوشهای قرمز و متورم
- کاهشِ جوشهای چرکی و برجستگیهای ملتهبِ پوست
- گزینهای مناسب برای افرادی که پوستِ حساس دارند و درمانهای ضدجوشِ قویتر را بهخوبی تحمل نمیکنند
- قابلِ استفاده بهتنهایی یا در کنارِ سایرِ درمانهای موضعیِ آکنه، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
پیش از استفاده، پوستِ موردنظر را با یک شویندهی ملایم بشویید و کاملاً خشک کنید، سپس لایهی نازکی از ژل را روی نواحیِ مبتلا بمالید و از تماسِ آن با چشم، داخلِ بینی، دهان و زخمهای باز خودداری کنید. بلافاصله پس از استفاده دستهایتان را بشویید، مگر آنکه دستها هم جزوِ نواحیِ درمان باشند. دفعاتِ مصرف در روز و طولِ دورهٔ درمان را پزشک بر اساسِ شدتِ جوش تعیین میکند و بهتر است دقیقاً طبقِ همان برنامه و بهطورِ منظم ادامه یابد، چون اثرِ داپسون تدریجی است و معمولاً چند هفته طول میکشد تا نتیجهاش دیده شود. حتی اگر جوشها زودتر بهبود یافتند، تصمیم برای ادامه یا قطعِ درمان باید با نظرِ پزشک باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ ولگاریس خفیف تا متوسط (جوشهای التهابی و چرکی)
برای کودکان زیر ۱۲ سال توصیه نمیشود. فقط برای استعمال خارجی است؛ از تماس با چشم، لب و داخل بینی پرهیز کنید. اگر پس از ۱۲ هفته بهبودی حاصل نشد، درمان باید بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به داپسون یا به هر یک از اجزای ژل حساسیتِ شناختهشده دارید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- اگر خودتان یا در خانوادهتان سابقهی کمبودِ آنزیمِ گلوکز-۶-فسفات-دهیدروژناز (G6PD) وجود دارد، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرستِ داروها و محصولاتِ موضعیِ دیگری که همزمان استفاده میکنید، بهویژه محصولاتِ حاویِ بنزوئیلپراکسید، را به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر پوستِ ناحیهی موردنظر زخمی، ملتهب، آفتابسوخته یا بهشدت تحریکپذیر است، پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- خشکیِ پوست
- قرمزی یا سوزشِ خفیف در محلِ مصرف
- پوستهپوستهشدنِ پوست
- براقی یا چربیِ بیشتر در محلِ مصرف
- خارشِ خفیف
- تورمِ صورت، لبها، زبان یا گلو همراه با دشواری در تنفس؛ این نشانهی یک واکنشِ آلرژیک شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر، خارشِ گسترده یا تورمِ پوست که نشانهی واکنشِ آلرژیک است؛ در این صورت مصرف را قطع کنید و به پزشک اطلاع دهید.
- تحریکِ شدید، تاول یا سوختگیِ محسوسِ پوست در محلِ مصرف؛ در این حالت مصرف را متوقف کنید و با پزشک تماس بگیرید.
- رنگپریدگیِ غیرِعادی، کبودیِ لبها یا خستگی و تنگیِ نفسِ ناگهانی، بهویژه در افرادی که این کمبودِ آنزیمیِ خاص را دارند؛ این علائم را جدی بگیرید و سریع به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون جذبِ داپسونِ موضعی به داخلِ بدن بسیار کم است، تداخلِ دارویی سیستمیکِ گستردهای برایش گزارش نشده، اما یک تداخلِ موضعیِ شناختهشده وجود دارد: استفادهی همزمان از ژلِ داپسون با محصولاتِ حاویِ بنزوئیلپراکسید ممکن است باعثِ تغییرِ رنگِ موقتِ پوست یا موهای همان ناحیه به زرد یا نارنجی شود که معمولاً بیخطر و برگشتپذیر است؛ برای پیشگیری، بهتر است این دو محصول را در ساعتهای جداگانه از روز مصرف کنید یا طبقِ نظرِ پزشک عمل کنید. همزمانیِ ژلِ داپسون با سایرِ درمانهای موضعیِ آکنه مانندِ رتینوئیدها یا محصولاتِ حاویِ الکل و اسیدِ سالیسیلیک نیز میتواند خشکی و تحریکِ پوست را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از این تداخلهای موضعی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهی مصرفِ داپسونِ موضعی در دورانِ بارداری در دست است؛ هرچند جذبِ این ژل به داخلِ بدن کم است، تصمیم برای مصرف در بارداری باید فقط با نظرِ پزشک گرفته شود. در دورانِ شیردهی نیز باید احتیاط کرد، زیرا بخشِ کوچکی از دارو ممکن است جذب و وارد شیر شود و در نوزادانی که کمبودِ آنزیمیِ ذکرشده در بخشِ پیشین را دارند، نگرانکننده باشد؛ بنابراین پیش از مصرف در این دوران حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
ژلِ داپسون را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبتِ زیاد نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند. درِ تیوب را همیشه پس از مصرف محکم ببندید و آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. اگر ژل تغییرِ رنگ یا بو داد یا از تاریخِ انقضایش گذشت، آن را دور بریزید و دربارهی روشِ صحیحِ دورریز از داروخانه بپرسید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا داپسون جای جوش را هم از بین میبرد؟
۰۲چرا همزمان با بنزوئیلپراکسید رنگِ پوستم زرد یا نارنجی شد؟
۰۳چند وقت طول میکشد تا نتیجهی داپسون دیده شود؟
۰۴آیا میتوانم روی ژلِ داپسون از آرایش استفاده کنم؟
۰۵آیا مصرفِ داپسون نیاز به آزمایشِ خاصی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۴ سازنده، در گروه D10AX05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.