اسید سالیسیلیک
اسید سالیسیلیک ۴۰٪ چسبی دارویی از دستهٔ نرمکننده و لایهبردار پوست (Keratolytic) است که برای برطرف کردن ضایعات سختشدهٔ پوستی به کار میرود.
بیشترین کاربرد آن برداشتن میخچه، پینه و زگیلهای معمولی کف پا و دست است.
این چسب باید فقط روی خود میخچه یا زگیل قرار گیرد و از تماس با پوست سالم، زخم یا مخاط پرهیز شود. افراد دیابتی یا دارای اختلال گردش خون پا پیش از مصرف حتماً باید با پزشک مشورت کنند.
اگر دیابت دارید، گردش خون پایتان ضعیف است، یا ضایعه دچار قرمزی، تورم، ترشح یا درد شدید شده، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اسید سالیسیلیک از دستهٔ داروهای نرمکننده و لایهبردار پوست (Keratolytic) است که بهصورت موضعی و در قالب چسب دارویی با غلظت ۴۰٪ عرضه میشود. مکانیسم اثر آن، سست کردن پیوند میان سلولهای لایهٔ شاخی پوست است؛ در نتیجه سلولهای مرده و سختشده بهتدریج نرم و جدا میشوند. همین ویژگی آن را برای برطرف کردن ضایعات موضعی ناشی از فشار یا عفونت ویروسی، مانند میخچه، پینه و زگیل، مناسب کرده است. اثر آن فوری نیست و معمولاً با استفادهٔ منظم طی چند روز تا چند هفته آشکار میشود.
موارد مصرف
- برداشتن میخچه
- برداشتن پینهٔ کف پا و دست
- درمان زگیل معمولی (Verruca Vulgaris)
- درمان زگیل کف پا (Verruca Plantaris)
- لایهبرداری از نواحی ضخیم و شاخیشدهٔ پوست
روش مصرف
پیش از چسباندن، بهتر است ناحیهٔ موردنظر چند دقیقه در آب ولرم خیس بخورد تا پوست نرم شود. سپس چسب باید دقیقاً هماندازهٔ سطح میخچه یا زگیل بریده و فقط روی خود ضایعه چسبانده شود، بدون آنکه به پوست سالم اطراف برسد، چون میتواند آن را هم بسوزاند یا تحریک کند؛ برای محافظت از پوست سالم اطراف میتوان از یک لایهٔ محافظ مانند وازلین دور ضایعه استفاده کرد. مدت نگهداشتن هر چسب و فاصلهٔ تعویض آن را باید طبق راهنمای داخل بستهٔ همان محصول یا نظر پزشک و داروساز تنظیم کرد، و بهمحض برطرفشدن ضایعه یا بروز تحریک پوستی، مصرف را ادامه نداد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
میخچه
فقط روی میخچهٔ محدود استفاده شود؛ در دیابت، گردش خون ضعیف یا پوست قرمز و عفونی بهکار نرود.
پینهٔ کف پا و دست
چسب نباید با پوست سالم اطراف تماس داشته باشد؛ در دیابت، گردش خون ضعیف یا پوست آسیبدیده استفاده نشود.
زگیل معمولی
روی صورت، ناحیهٔ تناسلی، مخاط، خال، زگیل مودار یا پوست ملتهب و عفونی استفاده نشود.
زگیل کف پا
چسب فقط باید روی زگیل کف پا قرار گیرد؛ در دیابت یا گردش خون ضعیف بدون نظر پزشک استفاده نشود.
لایهبرداری از نواحی ضخیم و شاخیشدهٔ پوست
فقط روی پوست ضخیم و سالم استفاده شود و از تماس با پوست سالم اطراف، زخم، ترک، التهاب یا عفونت جلوگیری کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر دیابت دارید یا گردش خون اندامها (بهویژه پا) در شما ضعیف است، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر به اسید سالیسیلیک یا سایر سالیسیلاتها حساسیت دارید، از این چسب استفاده نکنید.
- روی پوست ملتهب، زخمی، عفونی یا بریده، و نیز روی خال، زگیل تناسلی، زگیل صورت یا زگیل دارای مو استفاده نکنید.
- از تماس چسب با چشم، مخاط بینی و دهان، و نواحی حساس بدن جداً خودداری کنید.
- اگر همزمان از داروی دیگری روی همان ناحیه از پوست استفاده میکنید، پزشک یا داروساز را در جریان بگذارید.
- مصرف در کودکان خردسال باید تنها با نظر پزشک باشد.
عوارض احتمالی
- سوزش یا گزگز خفیف در محل چسباندن
- قرمزی موضعی پوست
- خشکی و پوستهپوستهشدن پوست اطراف ضایعه
- تحریک پوست سالم مجاور در صورت تماس ناخواسته
- سوزش شدید، تاول یا زخمشدن پوست: مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای عفونت مانند قرمزی رو به گسترش، تورم، گرمی موضعی یا ترشح چرکی: به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای احتمالی مسمومیت با سالیسیلات مانند وزوز گوش، سرگیجه، تهوع یا تنفس سریع: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و لبها، کهیر گسترده یا تنگی نفس: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اسید سالیسیلیک موضعی معمولاً وارد جریان خون نمیشود و تداخل دارویی چشمگیری ندارد، اما استفادهٔ همزمان با سایر فرآوردههای لایهبردار، اسیدی یا الکلی پوست روی همان ناحیه میتواند تحریک و سوزش پوست را تشدید کند و بهتر است انجام نشود. در صورت استفادهٔ گسترده روی سطح وسیعی از پوست یا پوست آسیبدیده، امکان جذب سیستمیک سالیسیلات و تشدید اثر داروهای سالیسیلاتی خوراکی یا رقیقکنندهٔ خون وجود دارد. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای موضعی دیگری را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ محدودی دربارهٔ مصرف موضعی اسید سالیسیلیک در دوران بارداری و شیردهی در دست است؛ استفادهٔ محدود و کوتاهمدت روی سطح کوچکی از پوست معمولاً کمخطر تلقی میشود، اما استفادهٔ گسترده یا طولانیمدت بهدلیل امکان جذب سیستمیک توصیه نمیشود. زنان باردار یا شیرده پیش از مصرف باید با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
چسب را در دمای اتاق و دور از رطوبت و گرمای مستقیم نگه دارید. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید، چون تماس ناخواسته میتواند به پوست سالم آسیب برساند. پیش از هر استفاده تاریخ انقضا را بررسی کنید و چسب تاریخگذشته یا خشکشده را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| چسب دارویی | 40 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این چسب برای زگیل تناسلی هم مناسب است؟
۰۲چرا افراد دیابتی باید پیش از استفاده از این چسب با پزشک مشورت کنند؟
۰۳اگر پوست سالم اطراف میخچه تحریک یا سفید شود، چه باید کرد؟
۰۴آیا لازم است بین هر بار تعویض چسب، پوست نرمشده را جدا کرد؟
۰۵بعد از برطرفشدن کامل میخچه یا زگیل، باز هم چسب را ادامه بدهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۵ سازنده، در گروه D01AE12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.