داکلاتاسویر
داکلاتاسویر یک داروی ضدویروسیِ مستقیماثر از گروهِ مهارکنندههای NS5A است که برای درمانِ عفونتِ مزمنِ ویروسِ هپاتیت C به کار میرود.
این دارو همیشه در ترکیب با داروی ضدویروسیِ دیگری، معمولاً سوفوسبوویر، برای پاکسازیِ ویروسِ هپاتیت C از بدن تجویز میشود.
مصرفِ همزمانِ داکلاتاسویر (در ترکیب با سوفوسبوویر) و آمیودارون میتواند باعثِ کاهشِ خطرناکِ ضربانِ قلب شود؛ حتماً پزشک را از مصرفِ داروهای قلبی آگاه کنید.
اگر باردار هستید، داروی قلبی مصرف میکنید یا داروی جدیدی—ازجمله گیاهی—شروع میکنید، پیش از مصرفِ داکلاتاسویر با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
داکلاتاسویر عضوی از خانوادهٔ داروهای ضدویروسیِ مستقیماثر (Direct-Acting Antiviral) است که بهطور اختصاصی پروتئینِ NS5A ویروسِ هپاتیت C را هدف میگیرد؛ پروتئینی که ویروس برای تکثیر و ساختنِ نسخههای جدید از خود به آن نیاز دارد. با مهارِ این پروتئین، داکلاتاسویر از گسترشِ ویروس در بدن جلوگیری میکند. این دارو هرگز بهتنهایی تجویز نمیشود، بلکه همیشه بخشی از یک رژیمِ درمانیِ ترکیبی همراه با داروی ضدویروسیِ دیگری مانندِ سوفوسبوویر—و گاهی همراه با ریباویرین—برای هپاتیت C مزمن است. هدفِ نهاییِ این درمانِ ترکیبی، پاکسازیِ کاملِ ویروس از خون و رسیدن به بهبودیِ ویروسشناختیِ پایدار است.
موارد مصرف
- درمانِ عفونتِ مزمنِ ویروسِ هپاتیت C، بهویژه ژنوتیپهای ۱ و ۳
- همیشه بهصورتِ بخشی از یک رژیمِ درمانیِ ترکیبی، معمولاً همراه با سوفوسبوویر
- در برخی رژیمهای درمانی همراه با ریباویرین، طبقِ تجویزِ پزشک
- در بیمارانِ مبتلا به سیروزِ کبدیِ جبرانشدهٔ ناشی از هپاتیت C، زیرِ نظرِ پزشکِ متخصص
- رسیدن به پاکسازیِ کاملِ ویروس و پیشگیری از پیشرفتِ آسیبِ کبدی در درازمدت
روش مصرف
داکلاتاسویر معمولاً بهصورتِ روزانه و در یک نوبتِ ثابت از شبانهروز، با یا بدون غذا، مصرف میشود؛ رعایتِ نظمِ زمانی به اثربخشیِ درمان کمک میکند. طولِ دورهٔ درمان و همراهیِ آن با داروهای دیگر را پزشک بر اساسِ ژنوتیپِ ویروس، وضعیتِ کبد و سابقهٔ درمانهای پیشینِ شما تعیین میکند. قرص را کامل و با آب میل کنید، مگر پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. حذفِ نوبتهای دارو یا قطعِ زودهنگامِ درمان—حتی با بهبودِ حالِ عمومی—میتواند اثربخشیِ درمان را کم کند و خطرِ مقاومتِ ویروسی را بالا ببرد؛ بنابراین دوره را کامل و دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک تمام کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت مزمن هپاتیت سی، ژنوتیپ ۱، بدون سیروز
با یا بدون غذا و ترجیحاً در ساعت ثابت مصرف شود؛ داکلاتاسویر نباید بهتنهایی مصرف شود.
عفونت مزمن هپاتیت سی، ژنوتیپ ۳، بدون سیروز
با یا بدون غذا مصرف شود؛ قطع زودهنگام یا جاانداختن دوز میتواند احتمال شکست درمان را افزایش دهد.
عفونت مزمن هپاتیت سی، ژنوتیپ ۱، همراه با سیروز جبرانشده
انتخاب ریباویرین و مدت درمان باید توسط متخصص انجام شود؛ در صورت مصرف ریباویرین، پیشگیری دقیق از بارداری و پایش کمخونی ضروری است.
عفونت مزمن هپاتیت سی، ژنوتیپ ۳، همراه با سیروز جبرانشده
درمان باید زیر نظر متخصص کبد انجام شود؛ داکلاتاسویر نباید بهتنهایی مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به داکلاتاسویر یا هر یک از اجزای قرص
- هر داروی قلبی که مصرف میکنید، بهویژه آمیودارون
- مصرفِ داروهای ضدتشنج، برخی آنتیبیوتیکها، یا گیاهِ گلراعی
- بیماریِ کبدیِ زمینهای یا سابقهٔ سیروز
- بارداری، قصدِ بارداری، یا شیردهی
- عفونتِ همزمان با ویروسِ هپاتیت B یا HIV
عوارض احتمالی
- سردرد
- خستگی و ضعف
- تهوع
- اسهال
- بیخوابی
- کاهشِ غیرعادیِ ضربانِ قلب، سرگیجهٔ شدید، غش یا تنگیِ نفس، بهویژه در مصرفکنندگانِ آمیودارون؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گستردهٔ پوستی یا مشکل در تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، یا دردِ شدیدِ شکم که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد؛ سریع به پزشک مراجعه کنید.
- علائمِ بازفعالشدنِ هپاتیت B در افرادی که همزمان ناقلِ آن هستند، مانندِ زردی یا خستگیِ شدید؛ با پزشک مشورت کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داکلاتاسویر عمدتاً از طریقِ آنزیمِ کبدیِ CYP3A4 متابولیزه میشود؛ بنابراین داروهایی که این آنزیم را قوی مهار یا فعال میکنند میتوانند سطحِ خونیِ دارو را بهطورِ خطرناکی تغییر دهند. داروهایی مانندِ ریفامپین، برخی داروهای ضدتشنج (فنیتوئین، کاربامازپین) و گیاهِ گلراعی میتوانند اثربخشیِ داکلاتاسویر را بهشدت کاهش دهند و معمولاً مصرفِ همزمانشان توصیه نمیشود. نکتهٔ ایمنیِ مهمترِ دیگر، تداخلِ این دارو (در ترکیب با سوفوسبوویر) با آمیودارون است که میتواند کاهشِ خطرناکِ ضربانِ قلب ایجاد کند؛ اگر داروی قلبی مصرف میکنید، پیش از شروعِ درمان حتماً پزشک را آگاه کنید. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیای را که مصرف میکنید همیشه به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ داکلاتاسویر در بارداری در دست نیست؛ و از آنجا که این دارو معمولاً همراه با ریباویرین تجویز میشود—دارویی که مصرفش در بارداری ممنوع است و میتواند به جنین آسیب برساند—درمانِ هپاتیت C در دورانِ بارداری معمولاً به تأخیر میافتد. اگر امکانِ بارداری وجود دارد، پزشک دربارهٔ روشِ پیشگیریِ مطمئن در طولِ درمان و مدتی پس از آن با شما صحبت خواهد کرد. مشخص نیست داکلاتاسویر در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه؛ بنابراین مصرفِ آن در دورانِ شیردهی باید فقط با نظرِ پزشک باشد.
نگهداری
قرصهای داکلاتاسویر را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. دارو را در بستهبندیِ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 60 mg |
| قرص | 30 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا داکلاتاسویر بهتنهایی هپاتیت C را درمان میکند؟
۰۲دورهٔ درمان با داکلاتاسویر معمولاً چقدر طول میکشد؟
۰۳آیا مصرفِ الکل در طولِ درمان با داکلاتاسویر مشکلساز است؟
۰۴چطور میفهمم بعد از درمان ویروس کاملاً پاک شده است؟
۰۵اگر یک نوبتِ داکلاتاسویر را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه J05AX14. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.