دابرافنیب
دابرافنیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای کیناز است. این دارو پیام رشد سلولهای سرطانی دارای جهش مشخص در ژن بیآراف را کاهش میدهد.
بیشتر برای برخی ملانومها، سرطان ریهٔ غیرکوچک و سرطانهای پیشرفتهٔ تیروئیدِ دارای جهش وی۶۰۰ بهکار میرود. در بسیاری از این موارد، بهویژه سرطان ریه و تیروئید، همراه ترامتنینیب تجویز میشود.
تب، بهویژه همراه لرز، ضعف، سرگیجه، افت فشار یا کمآبی، از هشدارهای مهم این داروست. در صورت بروز تب یا بدحالشدن، همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و اگر علائم شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
پیش از شروع، بیماریهای قلبی و چشمی، دیابت، کمبود آنزیم جی۶پیدی، بیماری کبد یا کلیه، سابقهٔ خونریزی و همهٔ داروها و مکملها را بگویید. تغییر دید، تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه، خونریزی یا ضایعهٔ پوستی تازه نیازمند تماس سریع با تیم درمان است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دابرافنیب یک داروی خوراکی ضدسرطان از گروه مهارکنندههای کیناز است که شکلهای جهشیافتهٔ پروتئین بیآراف را مهار میکند. این جهشها میتوانند مسیر پیامرسانی رشد سلول را بیشفعال کنند و دارو با مهار آن مسیر به کندشدن رشد تومور کمک میکند. دابرافنیب برای تومورهایی انتخاب میشود که جهش قابلهدفگیری داشته باشند و بسته به نوع سرطان ممکن است تنها یا همراه ترامتنینیب بهکار رود. در ایران ممکن است آن را با نامهای تجاری تافینلار، رافینلار یا دابرانوما ببینید. درمان نیازمند پایش منظم علائم، پوست، چشم و قلب است.
موارد مصرف
- ملانوم پیشرفته، غیرقابلجراحی یا منتشرشده با جهش وی۶۰۰، بهتنهایی یا همراه ترامتنینیب
- کاهش خطر برگشت ملانوم مرحلهٔ سه پس از برداشتن کامل تومور، همراه ترامتنینیب
- سرطان ریهٔ غیرکوچکِ پیشرفته یا منتشرشده با جهش وی۶۰۰ای، همراه ترامتنینیب
- برخی سرطانهای آناپلاستیک یا تمایزیافتهٔ پیشرفتهٔ تیروئید با جهش وی۶۰۰ای، در شرایط مشخص و معمولاً همراه ترامتنینیب
روش مصرف
دابرافنیب را دقیقاً طبق نسخه و برنامهٔ تیم درمان مصرف کنید. کپسول را کامل با آب ببلعید و آن را باز نکنید، نجوید یا خرد نکنید؛ کپسول معمولاً باید با معدهٔ خالی مصرف شود، یعنی دستکم یک ساعت پیش از غذا یا دو ساعت پس از غذا. زمان مصرف را تا حد امکان ثابت نگه دارید. اگر استفراغ کردید یا یک نوبت را فراموش کردید، نوبت اضافی برای جبران مصرف نکنید و دستور تیم درمان یا بروشور همان فرآورده را دنبال کنید. در صورت تب یا عارضهٔ مهم، دربارهٔ توقف موقت یا ادامهٔ دارو فقط طبق برنامهٔ تیم درمان عمل کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به دابرافنیب یا مواد تشکیلدهندهٔ کپسول حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- بیماری قلبی، ضعف عملکرد قلب، فشار خون بالا، نامنظمی ضربان یا سابقهٔ غش را مطرح کنید؛ پایش قلب ممکن است لازم باشد.
- بیماری چشمی یا تغییر دید، بیماری کبد یا کلیه، دیابت یا قند خون بالا، و کمبود آنزیم جی۶پیدی یا فاویسم را اطلاع دهید.
- سابقهٔ خونریزی یا اختلال انعقاد، و مصرف وارفارین یا داروهای ضدانعقاد را گزارش کنید.
- خال در حال تغییر، زخم پوستی دیرخوبشونده، ضایعهٔ پوستی تازه یا سابقهٔ سرطان پوست را پیش از شروع مطرح کنید.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی، سن پایین یا سالمندی و فهرست کامل داروهای نسخهای، بدون نسخه، گیاهی و مکملها را به تیم درمان بگویید.
عوارض احتمالی
- تب و لرز
- خستگی و ضعف
- تهوع، استفراغ یا اسهال
- سردرد و درد مفاصل یا عضلات
- بثورات، خارش، خشکی یا ضخیمشدن پوست
- کاهش اشتها یا ریزش مو
- تب، بهویژه همراه لرز شدید، ضعف، سرگیجه، افت فشار، کمآبی یا کاهش ادرار: فوراً با تیم درمان تماس بگیرید؛ اگر بدحال هستید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تغییر دید، دیدن لکه یا جرقه، درد، قرمزی یا حساسیت به نور در چشم: همان روز برای ارزیابی فوری چشم اقدام کنید.
- تنگی نفس جدید، تورم پا، تپش قلب، درد قفسهٔ سینه یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی غیرعادی، مدفوع سیاه، استفراغ خونی، سردرد شدید یا درد شدید شکم: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بثورات گسترده یا پیشرونده، تاول، کندهشدن پوست، زخم دهان، تورم صورت یا گلو، یا دشواری تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خال یا تودهٔ پوستی تازه، تغییر سریع خال یا زخم پوستیِ در حال رشد: در اولین فرصت به تیم درمان اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهای ضدقارچ و آنتیبیوتیکها که تجزیهٔ دابرافنیب را کند میکنند، ممکن است غلظت و عوارض آن را بالا ببرند؛ ریفامپین، فنیتوئین، کاربامازپین، فنوباربیتال و علف چای ممکن است اثر آن را کم کنند. دابرافنیب میتواند اثر وارفارین و بعضی داروهای هورمونی پیشگیری از بارداری را کاهش دهد و اثر داروهای دیگری را که در کبد تجزیه میشوند تغییر دهد. کپسول را بهدلیل اثر غذا بر جذب، با معدهٔ خالی مصرف کنید؛ تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل مطرح نیست، اما هنگام تب، اسهال، استفراغ یا کمآبی از الکل پرهیز کنید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دابرافنیب در دوران بارداری میتواند به جنین آسیب بزند. اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع یا در طول درمان به انکولوژیست اطلاع دهید؛ معمولاً روش پیشگیری غیرهورمونی در طول درمان و مدتی پس از آخرین نوبت لازم است، زیرا اثر برخی روشهای هورمونی ممکن است کاهش یابد. مشخص نیست دارو وارد شیر میشود یا چه اثری بر نوزاد دارد؛ در طول درمان و مدتی پس از آخرین نوبت شیردهی نکنید مگر با تصمیم متخصص. دارو ممکن است بر باروری زنان یا مردان اثر بگذارد.
نگهداری
کپسولها را در ظرف اصلی و در دمای معمول اتاق، دور از گرما، نور مستقیم و رطوبت نگه دارید؛ اگر خشککن داخل ظرف وجود دارد، آن را خارج نکنید. دارو را دور از دسترس کودکان و حیوانات بگذارید و پس از تاریخ انقضا یا در صورت آسیبدیدگی کپسول مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 75 mg |
| کپسول | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دابرافنیب را باید با غذا مصرف کرد؟
۰۲آیا دابرافنیب بهتنهایی مصرف میشود؟
۰۳چرا پیش از شروع دابرافنیب آزمایش جهش انجام میشود؟
۰۴اگر هنگام مصرف دابرافنیب تب کنم چه کار کنم؟
۰۵آیا دابرافنیب میتواند باعث تغییرات پوستی شود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۶ سازنده، در گروه L01XE23. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.