کلرتالیدون
کلرتالیدون یک ادرارآورِ تیازیدمانند است که با افزایشِ دفعِ آب، نمک و پتاسیم از کلیه، حجمِ مایعاتِ بدن را کاهش میدهد.
بیشترین کاربردِ آن کنترلِ فشارِ خونِ بالا (پرفشاریِ خون) است؛ گاهی نیز برای کاهشِ ورم و احتباسِ آب و نمکِ ناشیِ از نارساییِ قلبی، کبدی یا کلیوی تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ کلرتالیدون، امکانِ افتِ پتاسیم و سایرِ الکترولیتهای خون است؛ به همین دلیل پزشک معمولاً در طولِ درمان آزمایشهای خون را پیگیری میکند.
اگر ضعفِ شدیدِ عضلانی، گرفتگیِ مکررِ عضلات، تپشِ نامنظمِ قلب یا سرگیجهٔ شدید و ناگهانی را تجربه کردید، حتماً با پزشک یا داروسازِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلرتالیدون دارویی از ردهٔ ادرارآورهای تیازیدمانند (Thiazide-like Diuretic) است که در گروهِ داروهای قلب و عروق قرار میگیرد. این دارو در کلیهها از بازجذبِ سدیم و کلر در بخشی به نامِ لولهٔ دیستال جلوگیری میکند و در نتیجه، دفعِ آب، سدیم و پتاسیم از طریقِ ادرار افزایش مییابد. این کاهشِ حجمِ مایعاتِ بدن به پایین آمدنِ فشارِ خون و کاهشِ ورمهای ناشیِ از احتباسِ آب کمک میکند. اثرِ کلرتالیدون در بدن نسبت به بسیاری از داروهای همخانواده، از جمله هیدروکلروتیازید، طولانیتر است؛ به همین دلیل معمولاً با یک نوبت مصرف در روز تجویز میشود. کلرتالیدون از دیرباز یکی از پرکاربردترین و شناختهشدهترین داروها در کنترلِ فشارِ خونِ بالا بوده است.
موارد مصرف
- کنترلِ فشارِ خونِ بالا (پرفشاریِ خون)، بهتنهایی یا همراه با داروهای دیگر
- کاهشِ ورم و احتباسِ آب ناشیِ از نارساییِ قلبی
- کاهشِ ورم ناشیِ از بیماریهای کبدی مانندِ سیروز
- کاهشِ ورم ناشیِ از اختلالِ عملکردِ کلیه یا مصرفِ برخی داروها مانندِ کورتیکواستروییدها
- کمک به پیشگیری از بازگشتِ برخی سنگهای کلیویِ کلسیمی در بیمارانِ مستعد، به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
کلرتالیدون معمولاً یکبار در روز، ترجیحاً در ساعاتِ اولیهٔ صبح، مصرف میشود تا نیاز به دستشوییرفتن در طولِ شب کمتر شود؛ میتوان آن را همراه یا بدونِ غذا میل کرد، هرچند مصرف همراه با غذا میتواند از ناراحتیِ خفیفِ معده جلوگیری کند. قرص را کامل و با یک لیوانِ آب بخورید، مگر آنکه پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. برای اثربخشیِ بهتر، هر روز در ساعتِ نسبتاً ثابتی مصرف کنید و حتی با بهبودِ فشارِ خون یا ورم، بدونِ مشورتِ پزشک دارو را قطع نکنید، زیرا این دارو معمولاً برای کنترلِ طولانیمدتِ بیماری تجویز میشود، نه درمانی کوتاهمدت. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک بر اساسِ نسخهٔ شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پرفشاری خون
ترجیحاً صبح همراه غذا مصرف شود؛ دوز نگهدارنده ممکن است کمتر باشد و بیش از ۱۰۰ میلیگرم در روز معمولاً اثر بیشتری بر فشارخون ندارد.
ورم و احتباس آب ناشی از نارسایی قلبی
ترجیحاً صبح همراه غذا و معمولاً بهعنوان درمان کمکی مصرف شود؛ پایش وزن، فشارخون و پتاسیم اهمیت دارد.
ورم ناشی از بیماریهای کبدی مانند سیروز
ترجیحاً صبح همراه غذا؛ در سیروز، اختلال آب و الکترولیت میتواند خطرناک باشد و پایش نزدیک لازم است.
ورم ناشی از اختلال عملکرد کلیه، از جمله سندرم نفروتیک
ترجیحاً صبح همراه غذا؛ در بیماری کلیوی شدید ممکن است اثر مدر کاهش یابد و خطر بدتر شدن عملکرد کلیه و اختلال الکترولیت بیشتر شود.
ورم ناشی از مصرف کورتیکواستروئیدها
ترجیحاً صبح همراه غذا؛ کورتیکواستروئیدها خطر کاهش پتاسیم را بیشتر میکنند، بنابراین پایش پتاسیم لازم است.
کمک به پیشگیری از بازگشت سنگهای کلیوی کلسیمی در بیماران مستعد
همراه کاهش مصرف نمک و دریافت مایعات کافی مصرف شود؛ برای درمان حمله حاد سنگ نیست و پایش پتاسیم و کلسیم لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به کلرتالیدون، سایرِ ادرارآورهای تیازیدی یا داروهای سولفونامیدی (مانندِ برخی آنتیبیوتیکها)
- بیماریِ شدیدِ کلیوی یا کبدی
- سابقهٔ نقرس (گوت) یا سطحِ بالای اسیدِ اوریکِ خون
- ابتلا به دیابت و نحوهٔ کنترلِ قندِ خون
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرفِ هر داروی دیگر، از جمله داروهای بدونِ نسخه، گیاهی و مکملها؛ بهویژه دیگوکسین، لیتیوم یا سایرِ داروهای فشارِ خون
عوارض احتمالی
- افزایشِ دفعاتِ ادرار، بهخصوص در روزهای اولِ مصرف
- سرگیجه یا سبکیِ سر، بهویژه هنگامِ برخاستنِ ناگهانی
- سردرد
- خشکیِ دهان و احساسِ تشنگیِ بیشتر
- ناراحتیِ خفیفِ گوارشی مانندِ تهوع یا دردِ شکم
- حساسیتِ بیشترِ پوست به نورِ آفتاب
- ضعفِ شدید یا گرفتگیِ مکررِ عضلات، خستگیِ غیرِعادی یا تپشِ نامنظمِ قلب — میتواند نشانهٔ افتِ پتاسیم یا سدیمِ خون باشد؛ در صورتِ بروز، با اورژانس تماس بگیرید.
- سرگیجهٔ شدید، گیجی یا کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار — میتواند نشانهٔ کمآبیِ بدن یا افتِ فشارِ خون باشد؛ به پزشک مراجعه کنید.
- تورمِ صورت، لبها، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشمها، یا دردِ شدید و مداومِ شکم — میتواند نشانهٔ نادرِ آسیب به کبد یا لوزالمعده باشد؛ به پزشک مراجعه کنید.
- کاهشِ ناگهانیِ دید یا دردِ چشم — نیازمندِ مراجعهٔ فوری به پزشک یا چشمپزشک است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلرتالیدون میتواند با داروهای دیگر تداخل داشته باشد. مصرفِ همزمان با دیگوکسین، در صورتِ افتِ پتاسیم، خطرِ مسمومیتِ قلبی را افزایش میدهد. مصرفِ همزمان با لیتیوم ممکن است سطحِ خونیِ لیتیوم را بالا ببرد و خطرِ مسمومیت را زیاد کند. داروهای ضدِ التهابیِ غیراستروییدی مانندِ ایبوپروفن یا ناپروکسن میتوانند اثرِ کاهندهٔ فشارِ خونِ این دارو را کم کنند. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای فشارِ خون، دیورتیکهای دیگر یا نوشیدنیِ الکلی نیز میتواند افتِ فشارِ خون و سرگیجه را تشدید کند، و کاهشِ پتاسیمِ ناشی از این دارو با مصرفِ همزمانِ کورتیکواستروییدها بیشتر میشود. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ کلرتالیدون در دورانِ بارداری، بهویژه در سهماههٔ اول، معمولاً توصیه نمیشود؛ زیرا این دارو میتواند حجمِ خونِ مادر و جریانِ خونِ جفت را تحتِ تأثیر قرار دهد، بدونِ آنکه علتِ اصلیِ فشارِ خونِ بالا در بارداری را برطرف کند. پزشک تنها در مواردِ خاص و پس از بررسیِ دقیق آن را تجویز میکند. مقدارِ کمی از کلرتالیدون نیز وارد شیرِ مادر میشود؛ از این رو مصرفِ آن در دورانِ شیردهی باید تنها با تجویز و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
نگهداری
کلرتالیدون را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرمای زیاد و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را همیشه دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای رویِ بسته را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱تفاوتِ کلرتالیدون با هیدروکلروتیازید چیست؟
۰۲چرا بهتر است کلرتالیدون را صبح مصرف کنم؟
۰۳آیا مصرفِ کلرتالیدون نیاز به آزمایشِ خونِ منظم دارد؟
۰۴آیا باید در دورانِ مصرفِ این دارو رژیمِ غذاییِ خاصی داشته باشم؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ کلرتالیدون را فراموش کنم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه C03BA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.