سیتریزین
سیتریزین یک آنتیهیستامین نسل دوم است که با مسدود کردن گیرندهٔ هیستامین نوع یک (H1) در بدن، علائم آلرژی را کاهش میدهد. نسبت به آنتیهیستامینهای قدیمیتر خوابآلودگی کمتری دارد، هرچند از برخی داروهای نسل دومِ دیگر کمی بیشتر خوابآور است.
بیشتر برای تسکین علائم آلرژی فصلی و دائمی مانند عطسه، آبریزش و خارش بینی و چشم، و نیز کنترل خارش و کهیرِ مزمن پوستی بهکار میرود.
ممکن است در برخی افراد خوابآلودگی ایجاد کند، بهویژه در روزهای اول مصرف؛ در صورت مصرف طولانیمدت برای کهیر مزمن نیز نباید بدون هماهنگی با پزشک، ناگهان قطع شود.
اگر بیماری کلیوی دارید، باردار هستید یا شیر میدهید، یا با وجود مصرف منظم دارو علائم بهبود نیافت یا نشانههای واکنش آلرژیک شدید مثل تورم صورت و گلو یا تنگینفس دیدید، حتماً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
سیتریزین برای چیست؟
سیتریزین داروی آلرژی است: عطسه، آبریزش و خارش بینی و چشم در آلرژی فصلی، کهیر، خارش پوستی و واکنش به نیش حشره. از نسل دوم آنتیهیستامینهاست، یعنی کمتر از کلرفنیرامین و دیفنهیدرامین خوابآور است، هرچند از لوراتادین بیشتر.
یک قرص در روز کافی است و اثرش طی یک ساعت شروع میشود و بیستوچهار ساعت میماند. برای آلرژی فصلی میتوان در تمام فصل هر روز خورد. برای سرماخوردگی ویروسی فایدهٔ چندانی ندارد، مگر برای آبریزش آزاردهنده.
شربتش از دو سالگی مجاز است و در ایران با برندهای متعدد، رازک، ستریکیم، سیترازم، لتیزن، عرضه میشود. زیر دو سال فقط با نظر پزشک.
چیزهایی که دربارهٔ سیتریزین میپرسند
سیتریزین برای کودکان زیر دو سال؟
مجوز رسمی از دو سالگی است و در شش ماه تا دو سال فقط با تجویز پزشک و دوز پایین. برای شیرخوار با علائم سرماخوردگی، آنتیهیستامین کمکی نمیکند و سرم شستوشوی بینی بهتر است.
سیتریزین رازک یا ستریکیم یا زیرتک؟
همه سیتریزیناند. زیرتک برند اصلی خارجی است و رازک، ستریکیم، سیترازم و لتیزن ژنریکهای ایرانی با همان ماده و دوز. تفاوت در قیمت و طعم شربت است؛ اگر با یکی راضی هستید، دلیلی برای تغییر نیست.
قدرتها و شکلهای سیتریزین: کدام برای چه کسی؟
قرص ۱۰ میلیگرم قرص
دوز بزرگسالان و کودکان بالای شش سال. یک قرص در روز، ترجیحاً عصر اگر خوابآلود میشوید.
دوز معمول: ۱۰ میلیگرم یک بار در روز؛ در سالمندان و نارسایی کلیه ۵ میلیگرم
با یا بدون غذا.
قرص ۵ میلیگرم قرص، قرص جویدنی
برای کودکان شش تا دوازده سال، سالمندان و بیماران کلیوی.
دوز معمول: ۵ میلیگرم یک بار در روز یا دو بار ۲٫۵
شربت ۵ میلیگرم در ۵ میلیلیتر شربت
شکل کودکان دو تا شش سال. دوز بر پایهٔ سن: دو تا پنج سال ۲٫۵ میلیلیتر یک یا دو بار در روز؛ شش سال به بالا ۵ تا ۱۰ میلیلیتر.
دوز معمول: ۲ تا ۵ سال: ۲٫۵ میلیگرم روزانه، حداکثر ۵؛ ۶ سال به بالا: ۵ تا ۱۰ میلیگرم روزانه
با پیمانهٔ همراه دارو اندازه بگیرید.
روش مصرف
سیتریزین معمولاً یک بار در شبانهروز مصرف میشود و میتوان آن را همراه غذا یا با معدهٔ خالی خورد، چون غذا تأثیر مهمی بر جذب آن ندارد. قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید و شربت یا قطره را با پیمانهٔ اندازهگیری مخصوص و طبق نسخهٔ پزشک، بهویژه برای کودکان، دقیق اندازهگیری کنید. چون این دارو در برخی افراد خوابآلودگی ایجاد میکند، تا وقتی از واکنش بدن خود مطمئن نشدهاید بهتر است زمان مصرف را طوری تنظیم کنید که با رانندگی یا کارهای نیازمند هوشیاری تداخلی نداشته باشد؛ برخی پزشکان مصرف در عصر یا شب را ترجیح میدهند. برای کنترل مؤثرترِ آلرژی فصلی یا کهیر مزمن، مصرف منظم و روزانه طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده اهمیت دارد و در صورت مصرف طولانیمدت، بدون مشورت با پزشک آن را ناگهان قطع نکنید. مقدار مصرف، فرم مناسب (قرص، شربت یا قطره) و طول دورهٔ درمان را پزشک یا داروساز بر اساس سن، وزن و شرایط شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
رینیت آلرژیک فصلی (آلرژی فصلی)
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ در صورت خوابآلودگی، مصرف شبانه مناسبتر است.
رینیت آلرژیک دائمی و غیرفصلی
برای کنترل مداوم، هر روز در زمان ثابت مصرف شود؛ در کودکان زیر ۲ سال فقط شربت با پیمانهٔ دقیق استفاده شود.
ملتحمهٔ آلرژیک
در درد چشم، حساسیت به نور یا کاهش دید، ارزیابی پزشکی لازم است.
کهیر مزمن و خارش پوستیِ با منشأ آلرژیک
مصرف منظم روزانه؛ تورم لب یا زبان، گرفتگی گلو یا تنگی نفس نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
خارش ناشی از نیش حشرات یا واکنشهای خفیف پوستیِ آلرژیک
معمولاً کوتاهمدت و تا برطرف شدن خارش مصرف میشود؛ در گسترش سریع واکنش یا تنگی نفس، فوراً به اورژانس مراجعه شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به سیتریزین، لووسیتریزین، هیدروکسیزین یا سایر آنتیهیستامینها حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- بیماری کلیوی یا نارسایی کلیه را با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو عمدتاً از راه کلیه دفع میشود و ممکن است نیاز به تنظیم نحوهٔ مصرف باشد.
- سابقهٔ بیماری کبدی را نیز به پزشک اطلاع دهید.
- اگر سالمند هستید یا چند بیماری زمینهای همزمان دارید، پزشک را در جریان بگذارید تا مصرف دارو متناسب با شرایط شما تنظیم شود.
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان، بهویژه سایر داروهای آلرژی یا سرماخوردگی، را به پزشک یا داروساز بگویید.
- در صورت بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی یا احساس خستگی
- خشکی دهان
- سردرد
- سرگیجهٔ خفیف
- ناراحتی یا دردِ خفیف معده
- در کودکان، گاهی بیقراری یا تحریکپذیری بهجای خوابآلودگی
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا تنگینفس: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- خوابآلودگیِ شدیدی که با فعالیتهای روزانه یا رانندگی تداخل داشته باشد: از رانندگی خودداری کنید و موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- کاهش محسوس دفعات یا مشکل در ادرار کردن: به پزشک اطلاع دهید.
- بازگشت یا تشدید ناگهانیِ خارش پس از قطع مصرف طولانیمدت: بدون خودسرانه از سر گرفتن دارو، با پزشک مشورت کنید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم: به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سیتریزین در مقایسه با آنتیهیستامینهای قدیمیتر تداخلهای دارویی کمتری دارد، زیرا عمدتاً بدون تغییر از راه کلیه دفع میشود؛ بااینحال مصرف همزمان آن با الکل، آرامبخشها یا داروهای خوابآور میتواند خوابآلودگی را تشدید کند. تئوفیلین نیز ممکن است دفع سیتریزین از بدن را کمی کندتر کند. مصرف همزمان با سایر داروهای ضدآلرژی یا سرماخوردگیِ حاوی آنتیهیستامین نیز معمولاً توصیه نمیشود، چون میتواند خطر خوابآلودگیِ بیشازحد را بالا ببرد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ مصرف سیتریزین در بارداری نسبتاً اطمینانبخش تلقی میشوند، اما این دارو باید تنها در صورت لزوم واقعی و طبق تشخیص و نظارت پزشک در دوران بارداری مصرف شود. سیتریزین به مقدار کمی وارد شیر مادر میشود و در نوزاد ممکن است با خوابآلودگی خفیف همراه باشد؛ بنابراین مادران شیرده، بهویژه در صورت نیاز به مصرف طولانیمدت، حتماً پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
سیتریزین را در دمای اتاق و بهدور از رطوبت، گرما و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. قرص، شربت و قطره را در بستهٔ اصلی و دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
قیمت سیتریزین و پوشش بیمه
قیمتهای زیر، قیمت مصوب مصرفکننده برای هر بسته است، همانطور که در سامانهٔ IRC سازمان غذا و دارو ثبت شده؛ داروخانهها موظف به رعایت آناند و بیمه سهم خود را بر پایهٔ همین قیمت میپردازد. برندهای وارداتی معمولاً گرانترند و تفاوت قیمت آنها با سقف بیمه را بیمار میپردازد.
| برند | قدرت | بسته | قیمت مصوب هر بسته | تولید |
|---|---|---|---|---|
| ستیریزین 1 میلی گرم در میلی لیتر CETIRZINE 1MG/ML | ۱ میلیگرم در ۱ میلیلیتر | ۱ SYRUP در ۱ بطری در ۱ جعبه | ۴۵٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| ستیریزین CETIRIZINE | ۱ میلیگرم در ۱ میلیلیتر | ۶۰ میلیلیتر در ۱ بطری | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| لووسیزین LEVOCIZIN | ۵ میلیگرم | ۳۰ قرص در ۳ بلیستر در ۱ جعبه | ۱۶٬۵۰۰ ریال | تولید داخل |
| لووستیریزین LEVOCETIRIZINE | ۵ میلیگرم | ۳۰ قرص در ۳ بلیستر در ۱ جعبه | ۳۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| آلسیزن ALSYZEN | ۱۰ میلیگرم | ۲۰ قرص در ۲ بلیستر در ۱ جعبه | ۴۶۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| ستیریزین CETIRIZINE | ۱۰ میلیگرم | ۲۰ قرص در ۲ بلیستر در ۱ جعبه | ۴۶۰٬۰۰۰ ریال | تولید داخل |
| ستیریزین هگزال CETIRIZIN HEXAL | ۱۰ میلیگرم | ۲۰ قرص در ۲ بلیستر در ۱ جعبه | ۴۶۰٬۰۰۰ ریال | وارداتی |
| لتیزن LETIZEN | ۱۰ میلیگرم | ۲۰ قرص در ۲ بلیستر در ۱ جعبه | ۴۶۰٬۰۰۰ ریال | وارداتی |
برای هر قدرت، ارزانترین ژنریکهای داخلی و برندهای وارداتی آمده است؛ قیمتهای بقیهٔ فرآوردهها در جدول برندها. قیمتها همان «قیمت مصرفکنندهٔ هر بسته»ی ثبتشده در سامانهٔ IRC سازمان غذا و دارو است، برداشت ۱۴۰۵/۰۶/۱۸؛ داروخانه موظف به رعایت آن است و بیمه سهم خود را بر پایهٔ همین قیمت میپردازد. برای ۱۴ فرآوردهٔ دیگر این دارو هنوز قیمتی در سامانه ثبت نشده است.
پوشش بیمه
| بیمه | قدرت | سهم بیمه | سقف قیمت هر واحد | سقف تعداد در نسخه |
|---|---|---|---|---|
| بيمه سلامت | ۱۰ میلیگرم | ۷۲.۷٪ | ۲۳٬۰۰۰ ریال | — |
| بيمه سلامت | ۵ میلیگرم | ۷۳.۱٪ | ۲۰٬۰۰۰ ریال | — |
| تامين | ۱۰ میلیگرم | ۷۰٪ | ۲۰٬۹۵۰ ریال | ۳۰ |
| تامين | ۵ میلیگرم | ۷۰٪ | ۱۷٬۹۴۰ ریال | ۳۰ |
| نيروهاي مسلح | ۱ میلیگرم در ۱ میلیلیتر | — | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال | ۳ |
| نيروهاي مسلح | ۱۰ میلیگرم | — | ۲۳٬۰۰۰ ریال | ۱۰۰ |
| نيروهاي مسلح | ۵ میلیگرم | — | ۲۰٬۰۰۰ ریال | ۱۰۰ |
بر پایهٔ فارماکوپهٔ بیمه سلامت و تأمین اجتماعی، بهروزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۱۴. سهم بیمه روی قیمت مصوب محاسبه میشود و برای نسخهٔ الکترونیک است؛ داروخانه ممکن است تفاوت قیمت برند وارداتی را از بیمار بگیرد.
برندهای سیتریزین در ایران
برداشت ۱۴۰۵/۰۶/۱۸۱۳۲ فرآوردهٔ سیتریزین در فهرست رسمی دارویی ایران ثبت شده است: ۱۲۵ تولید داخل و ۷ وارداتی، از ۳۸ شرکت. عکسها تصویر رسمی بسته در سامانهٔ IRC است. اینجا ۶۰ فرآوردهٔ شاخص را میبینید؛ بقیه در جستوجوی سایت پیدا میشوند.
سیتریزین یا داروهای مشابه؟
سیتریزین یا لوراتادین؟
هر دو نسل دوم و یک بار در روز. سیتریزین کمی قویتر و سریعتر است و برای کهیر و خارش بهتر؛ لوراتادین کمتر خوابآور است و برای رانندهها و کارمندان روزانه راحتتر. فکسوفنادین کمخوابآورترین گزینه است.
خلاصه: خارش و کهیر: سیتریزین. حساس به خوابآلودگی: لوراتادین یا فکسوفنادین.
سیتریزین یا کلرفنیرامین؟
کلرفنیرامین نسل اول است: ارزان، سریع، ولی خوابآور و کوتاهاثر، با خشکی دهان. برای مصرف روزانهٔ فصل آلرژی، سیتریزین بهمراتب مناسبتر است؛ کلرفنیرامین شبها و برای خارش شدید کوتاهمدت.
خلاصه: روزانه: سیتریزین. شبانه و کوتاه: کلرفنیرامین.
سؤالهای واقعی مردم دربارهٔ سیتریزین
اینها پرسشهایی است که کاربران ایرانی دربارهٔ سیتریزین در گوگل مینویسند؛ پاسخ کوتاه و صادقانه.
۰۱سیتریزین ۱۰ برای چیست؟
۰۲سیتریزین خوابآور است؟
۰۳شربت سیتریزین برای کودکان چه سنی مجاز است؟
۰۴سیتریزین در بارداری و شیردهی مجاز است؟
۰۵عوارض سیتریزین چیست؟
۰۶سیتریزین با چه داروهایی تداخل دارد؟
۰۷سیتریزین را چند روز میتوان خورد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۴ برند از ۳۷ سازنده، در گروه R06AE07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی:
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.
منابع این صفحه
- برچسب رسمی دارو (FDA Prescribing Information, DailyMed)
- British National Formulary (BNF)
- UpToDate / Lexicomp: drug information monograph
- NHS Medicines A–Z
- راهنمای رینیت آلرژیک ARIA
- فهرست رسمی دارویی ایران، سامانهٔ IRC سازمان غذا و دارو (irc.fda.gov.ir)، برداشت ۱۴۰۵/۰۶/۱۸
- فارماکوپهٔ دارویی بیمه سلامت و تأمین اجتماعی، بهروزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۱۴