مکلیزین
مکلیزین یک آنتیهیستامینِ نسلِ اول (مشتقِ پیپرازینی) است که با اثر بر گیرندههای هیستامین و مسیرهای دستگاه دهلیزیِ گوشِ داخلی، از تهوع و سرگیجه پیشگیری میکند یا آن را کاهش میدهد.
بیشتر برای پیشگیری و کنترلِ تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ ناشیِ از حرکت (سرگیجهٔ سفر) و نیز سرگیجههای وابسته به اختلالاتِ دستگاه دهلیزیِ گوشِ داخلی به کار میرود.
شایعترین اثرِ آن خوابآلودگی است؛ تا زمانی که واکنشِ بدنتان به این دارو را نمیدانید، از رانندگی یا کار با ابزار خطرناک خودداری کنید.
اگر گلوکوم، بزرگیِ پروستات، بیماریِ تنفسیِ مزمن، بارداری یا شیردهی دارید، یا داروهای آرامبخشِ دیگر مصرف میکنید، پیش از مصرف حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مکلیزین یک آنتیهیستامینِ نسلِ اول از خانوادهٔ مشتقاتِ پیپرازینی (Piperazine Derivative) است که در گروهِ داروهای ضدِ سرگیجه و ضدِ تهوعِ وابسته به دستگاه دهلیزی جای میگیرد. این دارو با مهارِ گیرندههای هیستامینِ نوعِ یک و اثرِ آنتیکولینرژیک بر مرکزِ استفراغ و مسیرهای دهلیزیِ گوشِ داخلی، پیامهای ایجادکنندهٔ تهوع و سرگیجه را کاهش میدهد. اثرِ آن معمولاً پس از حدودِ یک ساعت آغاز میشود و برخلافِ بسیاری از آنتیهیستامینهای دیگر، تا حدودِ یک شبانهروز ادامه دارد. در ایران با نامِ تجاریِ پوستافن عرضه میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ ناشیِ از حرکت (سرگیجهٔ سفر) پیش از سفرهای زمینی، دریایی یا هوایی
- کنترلِ تهوع و سرگیجهٔ سفر پس از شروعِ علائم
- کاهشِ سرگیجه (ورتیگو) ناشی از اختلالاتِ دستگاه دهلیزیِ گوشِ داخلی
- کمک به کنترلِ علائمِ سرگیجه در بیماریهایی مانندِ بیماریِ منییر و التهابِ گوشِ داخلی (لابیرنتیت)
روش مصرف
مکلیزین را میتوان با یا بدونِ غذا مصرف کرد؛ در صورتِ ناراحتیِ معده، مصرفِ همراهِ غذا کمککننده است. برای پیشگیری از سرگیجهٔ سفر، معمولاً باید پیش از آغازِ سفر مصرف شود تا فرصتِ کافی برای اثرگذاری داشته باشد؛ زمانِ دقیقِ آن را پزشک یا داروساز مشخص میکند. قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید. دوز و تعدادِ دفعاتِ مصرف را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید و بدونِ مشورتِ پزشک یا داروساز، آن را تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ ناشی از حرکت پیش از سفر
با یا بدون غذا قابل مصرف است. خوابآلودگی ممکن است رخ دهد؛ تا مشخص شدن اثر دارو رانندگی یا کار با ماشینآلات نکنید.
کنترل تهوع و سرگیجهٔ سفر پس از شروع علائم
اثر پیشگیرانه با مصرف پیش از حرکت بهتر است؛ فاصلهٔ نوبتها نباید کمتر از ۲۴ ساعت باشد.
سرگیجهٔ ناشی از اختلالات دستگاه دهلیزی گوش داخلی
مدت درمان و دوز نهایی بر اساس علت سرگیجه، پاسخ بالینی و تحمل بیمار تعیین میشود؛ خوابآلودگی و خشکی دهان ممکن است رخ دهد.
سرگیجه در بیماری منییر و التهاب گوش داخلی
مصرف برای کنترل علامتی سرگیجه است و مدت درمان باید بر اساس پاسخ بیمار تعیین شود؛ از مصرف همزمان با الکل و داروهای خوابآور پرهیز شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به مکلیزین یا سایرِ آنتیهیستامینها حساسیت نشان دادهاید
- اگر گلوکوم دارید، بهویژه گلوکومِ زاویهبسته
- اگر بزرگیِ پروستات یا مشکل در دفعِ ادرار دارید
- اگر آسم، برونشیتِ مزمن یا سایرِ بیماریهای تنفسی دارید
- اگر بیماریِ کبدی یا کلیوی دارید
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا داروهای دیگری—بهویژه آرامبخش یا سایرِ آنتیهیستامینها—مصرف میکنید
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری
- خشکیِ دهان
- تاریِ خفیفِ دید
- خستگی
- یبوست
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دشواری یا دردِ هنگامِ ادرار کردن، بهویژه در مردانِ دارای بزرگیِ پروستات — در صورتِ بروز به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ چشم، تاریِ ناگهانیِ دید یا دیدنِ هاله دورِ نورها — میتواند نشانهٔ افزایشِ فشارِ چشم باشد و نیازِ به مراجعهٔ فوری دارد.
- گیجی، بیقراری یا سردرگمیِ شدید، بهویژه در سالمندان — در صورتِ بروز با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مکلیزین با الکل و سایرِ آرامبخشها، خوابآورها، مسکنهای مخدر و داروهای ضدِ اضطراب، اثرِ خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را تشدید میکند. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای آنتیکولینرژیک (مانندِ برخی داروهای ضدِ افسردگی) میتواند خشکیِ دهان، یبوست و مشکلِ دفعِ ادرار را بیشتر کند. همچنین، از آنجا که مکلیزین میتواند برخی نشانههای آسیبِ گوشِ داخلی، مانندِ وزوزِ گوش، را بپوشاند، در صورتِ مصرفِ همزمان با داروهای آسیبرسان به گوش تشخیصِ بهموقعِ این عارضه دشوارتر میشود. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مکلیزین دارویی نسبتاً قدیمی با سابقهٔ طولانیِ مصرف است، اما استفاده از آن در بارداری—بهویژه در سهماههٔ اول—باید فقط با تشخیص و صلاحدیدِ پزشک و در صورتِ ضرورتِ روشن انجام شود. اطلاعاتِ کافی دربارهٔ میزانِ ترشحِ این دارو در شیرِ مادر و اثرِ آن بر نوزاد در دست نیست؛ به دلیلِ احتمالِ خوابآلودگی در نوزاد و تأثیرِ احتمالی بر میزانِ شیر، در دورانِ شیردهی نیز پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
قرصهای مکلیزین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. ظرفِ دارو را کاملاً بسته و همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ پوستافن باعثِ خوابآلودگی میشود؟
۰۲چه مدت پیش از سفر باید آن را مصرف کرد؟
۰۳آیا مکلیزین برای سرگیجهٔ ناشی از بیماریِ منییر هم استفاده میشود؟
۰۴آیا مصرفِ همزمان با الکل مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵آیا این دارو برای کودکان مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه R06AE05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.