کاسپوفونژین
کاسپوفونژین یک داروی ضدقارچ تزریقی از خانوادهٔ اکینوکاندینهاست که با مختلکردن دیوارهٔ سلولی قارچ، رشد قارچهای حساس را مهار میکند.
بیشتر برای عفونتهای مهاجم کاندیدایی، کاندیدیازیس مری، برخی موارد آسپرژیلوز مهاجم و درمان تجربی عفونت قارچی در بیماران مبتلا به تب و نوتروپنی بهکار میرود.
این دارو فقط بهصورت انفوزیون وریدی و با نظارت کادر درمان مصرف میشود. واکنش حساسیتی شدید، بثورات تاولدار یا پوستهریزی پوست، و نشانههای آسیب کبدی نیازمند رسیدگی فوری هستند.
پیش از درمان، بیماری کبدی، بارداری، حساسیت دارویی و همهٔ داروها و مکملها، بهویژه داروهای ضدتشنج، ریفامپین و سیکلوسپورین، باید گفته شود. در صورت بروز تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، زردی پوست یا بدترشدن حال عمومی، سریعاً پیگیری پزشکی لازم است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کاسپوفونژین یک داروی ضدقارچ تزریقی از گروه اکینوکاندینهاست. این دارو با مهار ساخت مادهای ضروری در دیوارهٔ سلولی قارچ، به ازبینبردن یا مهار قارچهای حساس کمک میکند. کاربرد اصلی آن درمان عفونتهای جدی ناشی از کاندیدا و برخی عفونتهای آسپرژیلوس است. مقدار و مدت درمان بر اساس نوع عفونت، وضعیت بیمار و عملکرد کبد تعیین میشود.
موارد مصرف
- درمان عفونت مهاجم کاندیدیایی، ازجمله عفونت خون
- درمان کاندیدیازیس مری
- درمان عفونت مهاجم آسپرژیلوس در بیمارانی که به درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند یا آنها را تحمل نمیکنند
- درمان تجربی عفونت قارچی در بیماران مبتلا به تب و نوتروپنی
روش مصرف
کاسپوفونژین بهصورت پودر در ویال است و پس از آمادهسازی با محلول مناسب، بهصورت انفوزیون وریدی آهسته توسط پزشک یا پرستار تجویز میشود؛ شکل خوراکی و تزریق عضلانی ندارد. برنامهٔ تزریق، مقدار دارو و طول درمان به نوع و شدت عفونت و پاسخ بدن بستگی دارد؛ دورهٔ درمان را حتی با بهترشدن علائم، خودسرانه کوتاه یا قطع نکنید. این دارو نباید با محلولهای حاوی دکستروز یا داروهای دیگر در یک محلول مخلوط شود و آمادهسازی آن باید طبق دستور فرآورده و مرکز درمانی انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت مهاجم کاندیدیایی، از جمله کاندیدمی
مدت درمان بر اساس پاسخ بالینی و نتیجهٔ کشت تعیین میشود و در نوتروپنی پایدار ممکن است طولانیتر باشد.
کاندیدیازیس مری
در بزرگسالان برای این اندیکاسیون دوز بارگیری توصیه نمیشود؛ درمان باید پس از رفع علائم نیز ادامه یابد.
عفونت مهاجم آسپرژیلوس در صورت عدم پاسخ یا عدم تحمل درمانهای دیگر
این دارو در این مورد درمان نجاتبخش است و برای درمان اولیهٔ عفونت مهاجم آسپرژیلوس تأیید نشده است.
درمان تجربی عفونت قارچی در بیمار مبتلا به تب و نوتروپنی
ادامهٔ درمان بر اساس شمارش نوتروفیل، رفع تب و پاسخ بالینی انجام میشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به کاسپوفونژین، داروهای همگروه یا هر جزء فرآورده حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری کبدی، افزایش آنزیمهای کبدی یا التهاب کبد را مطرح کنید؛ در طول درمان ممکن است آزمایشهای کبدی لازم باشد.
- فهرست کامل داروهای نسخهای، بدون نسخه، گیاهی و مکملها را ارائه دهید، بهویژه ریفامپین، فنیتوئین، کاربامازپین، فنوباربیتال، دگزامتازون، سیکلوسپورین یا تاکرولیموس.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- در کودکان، شیرخواران کمسن، سالمندان و بیماران بدحال، انتخاب برنامهٔ درمان و پایش باید با دقت بیشتری انجام شود.
- اگر دیالیز یا تصفیهٔ مداوم خون میشوید، کادر درمان را از این موضوع و نوع دستگاه یا فیلتر مورد استفاده مطلع کنید.
عوارض احتمالی
- تب، لرز یا احساس گرگرفتگی هنگام یا پس از تزریق
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- سردرد
- قرمزی، درد یا التهاب محل تزریق
- تغییر در آزمایشهای کبدی یا کاهش پتاسیم خون
- تنگی نفس، خسخس، افت فشار، غش، تورم صورت یا گلو، یا کهیر گسترده هنگام یا پس از تزریق: احتمال واکنش حساسیتی شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بثورات گسترده، تاولزدن یا پوستهریزی پوست، یا زخم دهان و چشم همراه با تب: دریافت دارو باید متوقف و فوراً به اورژانس مراجعه شود.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع کمرنگ، خارش شدید، درد قسمت راست و بالای شکم یا خستگی غیرعادی: میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- تپش قلب، ضعف شدید، گرفتگی عضلات یا بیحالی غیرعادی، بهویژه اگر کاهش پتاسیم در آزمایش گزارش شده باشد: در اسرع وقت ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کاسپوفونژین بهدلیل تزریقیبودن، تداخل غذایی مهمی ندارد؛ بااینحال در صورت بیماری کبدی یا غیرطبیعیبودن آزمایشهای کبدی، دربارهٔ مصرف الکل با تیم درمان هماهنگ کنید و از زیادهروی بپرهیزید. ریفامپین و برخی داروهای ضدتشنج مانند فنیتوئین، کاربامازپین و فنوباربیتال میتوانند اثر کاسپوفونژین را کم کنند؛ دگزامتازون و بعضی داروهای ضدویروس نیز ممکن است چنین اثری داشته باشند. مصرف همزمان با سیکلوسپورین میتواند خطر افزایش آنزیمهای کبدی را بیشتر کند و تاکرولیموس ممکن است به پایش و تنظیم نیاز داشته باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و داروی جدیدی را بدون هماهنگی شروع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف کاسپوفونژین در بارداری کافی نیست و در مطالعات حیوانی احتمال آسیب به جنین مطرح شده است؛ در بارداری یا احتمال آن، پزشک باید سود درمان و خطر احتمالی را ارزیابی کند. مشخص نیست چه مقدار از دارو وارد شیر انسان میشود؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی یا انتخاب درمان باید با پزشک انجام شود و خودسرانه شیردهی را تغییر ندهید.
نگهداری
ویال پودر را طبق دستور روی بسته، معمولاً در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و رطوبت نگه دارید و از یخزدگی محافظت کنید. دارو باید دور از دسترس کودکان باشد و تاریخ انقضا و سلامت بسته پیش از مصرف بررسی شود. محلول آمادهشده شرایط نگهداری محدودی دارد و باید فقط طبق دستور کادر درمان مصرف یا معدوم شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 50 mg |
| تزریقی برای محلول | 70 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کاسپوفونژین را میتوان در خانه تزریق کرد؟
۰۲آیا کاسپوفونژین برای هر عفونت قارچی مناسب است؟
۰۳اگر هنگام تزریق کاسپوفونژین دچار تب و لرز شوم، چه کنم؟
۰۴چرا هنگام درمان با کاسپوفونژین آزمایش خون میگیرند؟
۰۵آیا بهترشدن تب یعنی میتوانم درمان کاسپوفونژین را زودتر تمام کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۹ سازنده، در گروه J02AX04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.