کاپیواسرتیب
کاپیواسرتیب یک داروی هدفمند ضدسرطان و مهارکنندهٔ پروتئینهای ایکیتی است. این قرص با کندکردن پیامهای رشد سلول، برای درمان ترکیبی بعضی سرطانهای پیشرفته بهکار میرود.
بیشتر برای سرطان پستان پیشرفته یا منتشرشده با گیرندهٔ هورمونی مثبت، گیرندهٔ رشد انسانی نوع دوم منفی و تغییرات مشخص در ژنهای پیآیکیسهسیای، ایکیتی۱ یا پیتیایان استفاده میشود. در برخی مجوزهای درمانی، برای گروهی از بیماران مبتلا به سرطان پروستات منتشرشده با کمبود پیتیایان نیز کاربرد دارد.
اسهال، افزایش قند خون و بثورات پوستی از عوارض مهم کاپیواسرتیب هستند و گاهی شدید میشوند. اسهال مداوم، تشنگی و ادرار غیرعادی، یا بثورات تاولدار و همراه تب را فوری پیگیری کنید.
پیش از شروع درمان دربارهٔ دیابت، بیماری کبد یا کلیه، سابقهٔ حساسیت یا بیماری پوستی و همهٔ داروها و مکملها اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، گیجی شدید یا ناتوانی در نوشیدن مایعات نیازمند مراجعهٔ فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کاپیواسرتیب یک داروی هدفمند ضدسرطان از گروه مهارکنندههای کیناز است. با مهار پروتئینهای ایکیتی نوع یک، دو و سه، پیامهای رشد و زندهماندن برخی سلولهای سرطانی را کاهش میدهد. کاربرد اصلی آن درمان ترکیبی بعضی سرطانهای پستان پیشرفته یا منتشرشده است و در برخی مجوزهای جدید برای گروهی از بیماران سرطان پروستات منتشرشده نیز کاربرد دارد. انتخاب بیمار به نوع سرطان، درمانهای قبلی و نتیجهٔ آزمایش مولکولی تومور بستگی دارد. این دارو به شکل قرص عرضه میشود و در ایران ممکن است با نامهای تجاری تروکاپ، کاپیوست یا لوسیکاپیوا دیده شود.
موارد مصرف
- سرطان پستان پیشرفته یا منتشرشده با گیرندهٔ هورمونی مثبت و گیرندهٔ رشد انسانی نوع دوم منفی، همراه فولوسترانت، پس از پیشرفت بیماری با درمان هورمونی
- درمان ترکیبی همین نوع سرطان پستان در صورت شناسایی تغییر مشخص در ژنهای پیآیکیسهسیای، ایکیتی۱ یا پیتیایان در آزمایش تومور
- سرطان پروستات منتشرشده با کمبود پیتیایان، در برخی مجوزهای درمانی، همراه ابیراترون و پردنیزون
روش مصرف
کاپیواسرتیب را دقیقاً طبق نسخه و در ساعتهای تقریباً ثابت مصرف کنید. الگوی معمول آن چهار روز مصرف و سه روز وقفه است، اما روزهای چرخه، دفعات و هر تغییر مقدار را فقط از نسخه پیروی کنید. قرص را با یا بدون غذا، با آب و بهصورت کامل ببلعید؛ آن را نجوید، خرد نکنید یا نصف نکنید. اگر کمتر از چهار ساعت از زمان معمول گذشته، همان نوبت را مصرف کنید؛ اگر بیشتر گذشته، آن نوبت را رها کنید و نوبت بعدی را در زمان مقرر بخورید. پس از استفراغ نوبت اضافی نخورید. قطع یا وقفهٔ خودسرانه، بهویژه در برنامهٔ ترکیبی ضدسرطان، انجام ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به کاپیواسرتیب یا اجزای قرص حساسیت داشتهاید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- سابقهٔ دیابت یا افزایش قند خون را بگویید؛ قند خون پیش از درمان و در طول آن پایش میشود.
- بیماری کبدی یا کلیوی، عفونت فعال، کمآبی، اسهال یا استفراغ را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقهٔ بثورات شدید یا بیماری پوستی دارید، آن را مطرح کنید.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، فرآوردههای گیاهی و مکملهایتان را ارائه دهید؛ سالمندان ممکن است به پایش دقیقتری نیاز داشته باشند.
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید، قصد بارداری یا شیردهی دارید، حتماً اطلاع دهید. ایمنی این دارو در کودکان بهخوبی بررسی نشده و نارسایی شدید کبد یا کلیه نیازمند ارزیابی تخصصی است.
عوارض احتمالی
- اسهال
- بثورات پوستی، خشکی یا خارش پوست
- تهوع یا استفراغ
- زخم یا التهاب دهان
- خستگی، سردرد یا کاهش اشتها
- افزایش قند خون و تغییرات آزمایش خون، مانند کاهش برخی سلولهای خون یا افزایش چربی و کراتینین
- اسهال شدید یا مداوم، تشنگی، خشکی دهان، سرگیجه یا کاهش ادرار: میتواند نشانهٔ کمآبی باشد؛ مایعات را طبق برنامهٔ تیم درمان جبران کنید و همان روز تماس بگیرید. اگر نمیتوانید مایعات را نگه دارید یا بیحال هستید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنگی شدید، ادرار زیاد، تاری دید، تهوع، درد شکم، تنفس غیرعادی، خوابآلودگی یا گیجی: احتمال افزایش شدید قند خون یا کتواسیدوز دیابتی وجود دارد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید و در صورت گیجی یا تنگی نفس به اورژانس مراجعه کنید.
- بثورات گسترده یا رو به گسترش، تاول، پوستهریزی، زخم دهان، درد پوست، تب یا تورم صورت: احتمال واکنش پوستی شدید وجود دارد؛ همان روز با پزشک سرطان تماس بگیرید و دربارهٔ نوبت بعدی راهنمایی بگیرید.
- تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، دشواری تنفس یا غش: نشانهٔ حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، گلودرد، سرفهٔ جدید یا تنگی نفس: میتواند نشانهٔ عفونت یا التهاب ریه باشد؛ همان روز پیگیری کنید و در صورت دشواری تنفس فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش واضح ادرار، تورم پاها، ضعف شدید یا گیجی تازه: میتواند با کمآبی یا آسیب کلیه مرتبط باشد و به ارزیابی سریع پزشکی نیاز دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کاپیواسرتیب با کمک آنزیمهای کبدی تجزیه میشود و برخی داروها مقدارش را بالا یا پایین میبرند. بعضی ضدقارچها مانند ایتراکونازول و کتوکونازول، کلاریترومایسین و برخی داروهای ضدویروس ممکن است مقدار آن را بالا ببرند؛ کاربامازپین، فنیتوئین، ریفامپین، ریفابوتین و علف چای ممکن است مقدارش را کم و اثرش را ضعیف کنند. گریپفروت و آب گریپفروت را مصرف نکنید. الکل میتواند اسهال، تهوع، کمآبی و نوسان قند خون را بدتر کند؛ بهویژه هنگام بروز این عوارض از آن پرهیز کنید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کاپیواسرتیب میتواند به جنین آسیب بزند و اطلاعات انسانی کافی دربارهٔ بارداری وجود ندارد. اگر باردارید یا احتمال بارداری دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ برای زنان دارای امکان بارداری، پیشگیری مؤثر در طول درمان و تا یک ماه پس از آخرین نوبت توصیه میشود. مردانی که شریک دارای امکان بارداری دارند نیز باید در طول درمان و تا چهار ماه پس از آخرین نوبت از پیشگیری مؤثر استفاده کنند. در دوران شیردهی مصرف آن توصیه نمیشود و دربارهٔ زمان مناسب ازسرگیری شیردهی باید با پزشک تصمیمگیری شود.
نگهداری
قرصها را در بستهبندی اصلی و در دمای معمول اتاق، دور از گرما و رطوبت نگه دارید؛ آنها را در حمام یا ظرف بدون برچسب نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا و سالمبودن قرص و بسته را بررسی کنید. قرصهای تاریخگذشته یا آسیبدیده را طبق راهنمای داروساز دفع کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کاپیواسرتیب باید با غذا مصرف شود؟
۰۲اگر نوبت کاپیواسرتیب را فراموش کردم یا بعد از مصرف استفراغ کردم، چه کنم؟
۰۳آیا کاپیواسرتیب میتواند قند خون را بالا ببرد؟
۰۴آیا هنگام مصرف کاپیواسرتیب میتوانم گریپفروت بخورم؟
۰۵آیا کاپیواسرتیب بهتنهایی مصرف میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه L01EX. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.