کلسیپوتریول/بتامتازون دیپروپیونات
این دارو ترکیبی از کلسیپوتریول، مشابه موضعی ویتامین د، و بتامتازون دیپروپیونات، کورتیکواستروئید موضعی قوی، است. با تنظیم رشد سلولهای پوست و کاهش التهاب، به فروکشکردن پلاکهای پسوریازیس کمک میکند.
بیشتر برای پلاکهای پایدار پسوریازیس روی پوست بدن استفاده میشود. بعضی فرآوردههای ژلی برای پسوریازیس پوست سر و نواحی غیرپوستسر نیز تجویز میشوند؛ محل مصرف به شکل دارو و نسخه بستگی دارد.
فقط روی پلاکهای درگیر و در مدت تعیینشده استفاده کنید؛ صورت، کشاله ران، زیر بغل، زخم، پوست نازک یا پوست عفونی محل مناسبی برای مصرف خودسرانه نیست. مصرف بیشازحد، روی سطح وسیع یا زیر پوشش بسته میتواند خطر نازکشدن پوست، افزایش کلسیم و عوارض عمومی کورتونی را بالا ببرد.
در بارداری یا شیردهی، بیماری کبد یا کلیه، دیابت، اختلال کلسیم، عفونت پوستی یا نیاز به درمان سطح وسیع، پیش از مصرف راهنمایی بگیرید. اگر ضایعات سریع بدتر شدند یا تاری دید، علائم عفونت یا حساسیت شدید پیدا کردید، مراجعه فوری لازم است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
کلسیپوتریول/بتامتازون دیپروپیونات یک داروی موضعی ضدپسوریازیس در گروه ترکیبات کلسیپوتریول و کورتیکواستروئیدهای پوستی است. کلسیپوتریول رشد بیشازحد سلولهای سطحی پوست را مهار و بلوغ آنها را تنظیم میکند؛ بتامتازون دیپروپیونات التهاب، قرمزی و خارش را کاهش میدهد. هدف این ترکیب، کنترل پلاکهای برجسته و پوستهدار پسوریازیس در دورههای محدود است. چون بتامتازون آن کورتون موضعی قوی است، محل مصرف و طول دوره اهمیت زیادی دارد.
موارد مصرف
- درمان موضعی پلاکهای پایدار پسوریازیس روی پوست بدن
- درمان پلاکهای پسوریازیس خفیف تا متوسط در نواحی غیرپوستسر، برای شکل ژلی مناسب و در صورت تجویز
- درمان موضعی پسوریازیس پوست سر با شکل ژلی مناسب
- کاهش برجستگی، پوستهریزی، قرمزی و خارش همراه پلاکهای پسوریازیس
روش مصرف
دارو را در دفعات و مدت تعیینشده در نسخه، لایهای نازک فقط روی پلاکهای درگیر بمالید و بهآرامی پخش کنید؛ مقدار و برنامه برای ژل و پماد ممکن است متفاوت باشد. پس از مصرف دستها را بشویید، مگر دستها محل درمان باشند؛ دارو با چشم، دهان، صورت، نواحی تناسلی، چینهای پوستی، زخم یا عفونت تماس پیدا نکند. در صورت استفاده از ژل، طبق دستور بستهبندی تیوب را پیش از مصرف آماده یا یکنواخت کنید و در درمان پوست سر مراقب باشید دارو روی صورت نریزد؛ شستوشوی فوری مو یا حمام ممکن است اثر فرآورده را کم کند، پس دستور همان محصول را رعایت کنید. محل درمان را با پانسمان یا پوشش پلاستیکی نپوشانید، مگر پزشک گفته باشد، و همزمان روی همان ناحیه فرآورده کورتونی یا کلسیپوتریول دیگری نزنید. آفتاب شدید، سولاریوم و نوردرمانی را بدون هماهنگی ادامه ندهید. اگر مصرف طولانی یا دورههای تکراری داشتهاید، قطع یا ازسرگیری خودسرانه میتواند باعث برگشت شدید ضایعات شود؛ برنامه ادامه یا کاهش درمان را پزشک تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به کلسیپوتریول، بتامتازون دیپروپیونات یا هر جزء ژل و پماد
- عفونت پوستی قارچی، باکتریایی یا ویروسی، زخم باز، پوست نازک یا ترکخورده، روزاسه، آکنه یا التهاب اطراف دهان در محل درمان
- اختلال شناختهشده سوختوساز کلسیم، سابقه افزایش کلسیم خون یا ادرار، یا سنگ کلیه
- پسوریازیس چرکی، منتشر و قرمزِ سراسری، یا نوع پوستهریز شدید؛ این شکلها به ارزیابی و درمان دیگری نیاز دارند
- کودک یا نوجوان بودن، دیابت، بیماری شدید کبد یا کلیه، یا نیاز به مصرف روی سطح وسیع پوست
- مصرف داروهای پوستی یا سیستمیک برای پسوریازیس، کورتیکواستروئیدها، فرآوردههای کلسیپوتریول، مکملهای کلسیم یا ویتامین د، نوردرمانی، و نیز بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- خارش محل یا تشدید موقت خارش
- پوستهریزی و خشکی پوست
- قرمزی، سوزش یا تحریک خفیف محل
- راش یا ناراحتی خفیف در محل استعمال
- التهاب فولیکول مو یا جوشهای کوچک
- تورم صورت، لبها یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا تنگی نفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- درد فزاینده، گرمی، ترشح چرکی، قرمزی منتشر یا تب در محل درمان، یا ایجاد دانههای چرکی گسترده؛ دارو را خودسرانه ادامه ندهید و فوراً به پزشک مراجعه کنید
- تشنگی شدید و ادرار زیاد، یبوست، ضعف عضلانی یا گیجی؛ احتمال افزایش کلسیم مطرح است و باید سریع ارزیابی پزشکی شوید
- تاری دید یا هر تغییر دید، یا تماس دارو با چشم همراه با علائم؛ چشم را با آب بشویید و فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید
- نازکشدن واضح پوست، ترک پوستی، کبودی آسان، رگهای سطحی، تغییر رنگ شدید یا قرمزی و سوزش گسترده؛ مصرف را خودسرانه طولانی نکنید و سریع با پزشک تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای مصرف پوستی معمول، تداخل مهمی با غذا یا نوشیدنی الکلی شناخته نشده است؛ نگرانی اصلی، مصرف همزمان با فرآوردههای دیگر حاوی بتامتازون یا کورتیکواستروئید، کلسیپوتریول، یا درمانهای دیگر پسوریازیس روی همان ناحیه است که میتواند عوارض و جذب دارو را افزایش دهد. نوردرمانی و مواجهه شدید با نور فرابنفش نیز باید با هماهنگی متخصص انجام شود. اگر مکمل کلسیم یا ویتامین د، داروهای مؤثر بر کلسیم، یا هر داروی پوستی و سیستمیک دیگری مصرف میکنید، فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
داده انسانی کافی درباره ایمنی این ترکیب در بارداری وجود ندارد و کورتون موضعی قوی، بهویژه روی سطح وسیع یا برای مدت طولانی، میتواند نگرانیهایی ایجاد کند؛ در بارداری فقط با تصمیم پزشک و در کمترین سطح و کوتاهترین دوره ممکن مصرف شود. در شیردهی، ورود بتامتازون به شیر ممکن است و درباره کلسیپوتریول داده کافی نیست؛ دارو را روی پستان یا نوک پستان نزنید و نگذارید پوست نوزاد با محل درمانشده تماس داشته باشد.
نگهداری
ژل یا پماد را در دمای اتاق و در محدوده درجشده روی بستهبندی همان برند نگه دارید؛ آن را از گرما، یخزدگی و نور مستقیم دور کنید و معمولاً در یخچال نگذارید. درِ تیوب را محکم ببندید، دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و هر دستور مربوط به مدت مصرف پس از بازشدن را رعایت کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 0.005 % / 0.064 % |
| ژل | 0.005 % / 0.064 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان کلسیپوتریول/بتامتازون دیپروپیونات را روی صورت زد؟
۰۲آیا میتوان این دارو را روی پوست سر استفاده کرد؟
۰۳آیا میتوان همزمان کرم دیگری برای پسوریازیس یا نوردرمانی داشت؟
۰۴اگر پسوریازیس دوباره برگشت، میتوانم خودم درمان را شروع کنم؟
۰۵اگر بعد از مصرف سوزش یا خارش ایجاد شد چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۷ سازنده، در گروه D05AX52. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.