کلسیپوتریول
کلسیپوتریول یک داروی موضعی از مشتقات ویتامین د است که رشد بیشازحد سلولهای پوست را تنظیم میکند و برای کنترل پسوریازیس بهکار میرود.
بیشتر برای پسوریازیس پلاکیِ پوست بدن تجویز میشود و به کاهش ضخامت، قرمزی و پوستهریزی پلاکها کمک میکند.
فقط روی پلاکهای پوستی و طبق نسخه استفاده شود؛ از تماس با چشم و صورت و مصرف روی سطح وسیع یا زیر پوشش بسته بدون دستور پزشک خودداری کنید. مصرف بیشازحد میتواند کلسیم خون را بالا ببرد.
اگر کلسیم یا ویتامین د خونتان بالاست، بیماری شدید کلیه یا کبد، سنگ کلیه، اختلال پاراتیروئید دارید یا نوردرمانی میگیرید، پیش از مصرف اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، تحریک شدید پوست یا علائم افزایش کلسیم نیز نیازمند پیگیری پزشکی است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلسیپوتریول یک داروی موضعی از مشتقات ویتامین د و ضدپسوریازیس است. با اثر بر گیرندههای ویتامین د در سلولهای پوست، تکثیر بیشازحد آنها را کم و روند بلوغشان را تنظیم میکند؛ در نتیجه التهاب، ضخامت و پوستهریزی پلاکها کمتر میشود. فرآوردهٔ موردنظر به شکل پماد با قدرت ۵۰ میکروگرم در هر گرم برای پسوریازیس پلاکی است. در ایران ممکن است با نامهای تجاری مانند دایوونکس، کاتریول، کلسیپوتکس و کلسیپوتریول دیده شود؛ این نامها فقط برای شناسایی محصولاند.
موارد مصرف
- درمان موضعی پسوریازیس پلاکی در بزرگسالان
- کاهش ضخامت و برجستگی پلاکهای پسوریازیس
- کاهش پوستهریزی، قرمزی و التهاب همراه پلاکها
روش مصرف
پماد را فقط روی پلاکهای درگیر، به اندازهای که سطح ضایعه را بپوشاند، روی پوست تمیز و خشک بمالید و طبق زمانبندی نسخه بهآرامی پخش کنید؛ مقدار و مدت درمان را از نسخه و برچسب فرآورده پیروی کنید. پس از مصرف دستها را بشویید، مگر اینکه دستها محل درمان باشند. از تماس با چشم، صورت، لبها، نواحی تناسلی و چینهای پوستی و از مصرف روی پوست زخمی یا آسیبدیده، سطح وسیع یا زیر پانسمان بسته بدون دستور پزشک خودداری کنید. پماد به غذا وابسته نیست؛ اگر فرآوردهٔ پوستی دیگری یا مرطوبکننده هم استفاده میکنید، آنها را خودسرانه مخلوط نکنید و فاصلهٔ مصرف را از داروساز بپرسید. در صورت فراموشی، مقدار بیشتری برای جبران نزنید و پس از بهتر شدن پوست، ادامه یا توقف درمان را طبق برنامهٔ پزشک انجام دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پسوریازیس پلاکی در بزرگسالان
از تماس با صورت، چشمها، مخاط و چینهای پوستی و از پانسمان بسته خودداری کنید؛ مجموع مصرف بیش از ۱۰۰ گرم در هفته نباشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به کلسیپوتریول یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ پماد حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- سابقهٔ کلسیم بالای خون یا ادرار، ویتامین د بالا، سنگ کلیه یا اختلال سوختوساز کلسیم را بگویید.
- بیماری شدید کلیه یا کبد و بیماری یا درمان مرتبط با پاراتیروئید را مطرح کنید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها، ویتامینها و فرآوردههای پوستیتان، بهویژه کلسیم و ویتامین د، را ارائه کنید.
- اگر نوردرمانی یا درمان با پرتو فرابنفش میگیرید، پیش از شروع اطلاع دهید و از آفتاب شدید و دستگاههای برنزهسازی پرهیز کنید.
- اگر دارو برای کودک یا سالمند است، یا قرار است روی سطح وسیعی از پوست استفاده شود، پزشک باید دربارهٔ روش مصرف و نیاز به پایش تصمیم بگیرد.
عوارض احتمالی
- سوزش یا گزگز در محل استعمال
- خارش و تحریک پوست
- قرمزی یا تورم خفیف
- خشکی و پوستهریزی
- بدتر شدن یا تحریک ضایعات پسوریازیس
- تحریک شدید، قرمزی و تورم قابلتوجه، تاول یا بدتر شدن واضح ضایعات: مصرف را قطع کنید و برای ارزیابی سریع با پزشک تماس بگیرید.
- تهوع، استفراغ، یبوست، تشنگی یا ادرار زیاد، خشکی دهان، درد شکم، ضعف، درد عضله یا استخوان، سردرد یا گیجی میتواند نشانهٔ بالا رفتن کلسیم باشد؛ مصرف را متوقف کنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تورم ناگهانی لب، زبان، صورت یا گلو، تنگی نفس، خسخس، کهیر منتشر یا تاول و پوستهریزی گسترده: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همزمانی با مکملهای کلسیم یا فرآوردههای ویتامین د و نیز داروهایی که کلسیم خون را بالا میبرند، مانند برخی ادرارآورهای تیازیدی، میتواند خطر افزایش کلسیم را بیشتر کند؛ اگر فرآوردهٔ دیگری با کلسیپوتریول یا مشتقات ویتامین د دارید، از مصرف اضافی خودداری کنید. محصولات موضعی حاوی اسید سالیسیلیک را روی همان ناحیه بدون برنامهٔ مشخص استفاده نکنید، چون ممکن است اثر پماد را کم و تحریک پوست را بیشتر کنند. غذا و الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای با این پماد ندارند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ درمان پزشک را مطلع کنید. اطلاعات دربارهٔ مصرف در بارداری و عبور دارو به شیر مادر محدود است؛ پزشک بر اساس سطح و مدت مصرف دربارهٔ سود و خطر تصمیم میگیرد. در شیردهی پماد را روی پستان یا نوک پستان و هر ناحیهای که با دهان نوزاد تماس دارد نزنید و اجازه ندهید نوزاد با پوست داروشده تماس مستقیم داشته باشد.
نگهداری
پماد را در دمای اتاقِ کنترلشده، معمولاً ۱۵ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، در بستهٔ اصلی و دور از گرما، نور مستقیم و یخزدگی نگه دارید. درِ تیوب را محکم ببندید، دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پس از تاریخ انقضا یا تغییر واضح در رنگ، بو یا بافت مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 1g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم کلسیپوتریول را روی صورت بزنم؟
۰۲چه زمانی باید انتظار بهبود داشته باشم؟
۰۳آیا کلسیپوتریول پسوریازیس را برای همیشه درمان میکند؟
۰۴آیا هنگام مصرف کلسیپوتریول میتوانم مکمل کلسیم یا ویتامین د بخورم؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف پماد را فراموش کردم، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۱۱ سازنده، در گروه D05AX02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.