کابازیتاکسل
کابازیتاکسل یک داروی شیمیدرمانی از خانوادهٔ تاکسانهاست که با مختلکردن تقسیم سلولها، رشد سلولهای سرطانی را کند میکند.
بیشتر همراه با یک کورتیکواستروئید برای سرطان پروستات منتشرشدهای استفاده میشود که با وجود درمانهای هورمونی پیشرفت کرده و پیشتر با دوستاکسل درمان شده است.
این دارو میتواند گلبولهای سفید را بهشدت کاهش دهد و هنگام تزریق واکنش حساسیتی شدید ایجاد کند. تب، لرز یا تنگی نفس پس از درمان را جدی بگیرید و فوراً اقدام کنید.
پیش از هر نوبت، سابقهٔ حساسیت، بیماری کبد یا کلیه، عفونت، اسهال، خونریزی و همهٔ داروها و مکملهای خود را اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کابازیتاکسل یک داروی ضدسرطان تزریقی از خانوادهٔ تاکسانهاست که روی ریزلولههای درون سلول اثر میگذارد. با پایدار نگهداشتن داربست درونی سلول و جلوگیری از بازآرایی لازم برای تقسیم، رشد سلولهای سرطانی را مختل میکند؛ سلولهای خونی و عصبی نیز ممکن است تحتتأثیر قرار بگیرند. کاربرد اصلی آن سرطان پروستات منتشرشدهای است که با وجود درمانهای کاهشدهندهٔ هورمون مردانه پیشرفت کرده است. این دارو پس از درمان با دوستاکسل و همراه با کورتیکواستروئید تجویزشده، در مرکز درمانی تزریق میشود.
موارد مصرف
- سرطان پروستات منتشرشده و مقاوم به درمانهای هورمونی پس از دریافت دوستاکسل
- درمان خط بعدی سرطان پروستات پیشرفتهای که با وجود کاهش تولید تستوسترون یا برداشتن بیضهها همچنان پیشرفت کرده است
- استفاده در رژیم ترکیبی همراه با پردنیزون یا پردنیزولون برای کنترل پیشرفت سرطان پروستات
روش مصرف
کابازیتاکسل پس از رقیقسازی مناسب، بهصورت تزریق وریدی در مرکز درمانی و معمولاً طی حدود یک ساعت داده میشود. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و طول دوره را پزشک بر اساس وضعیت بیماری، آزمایش خون و عملکرد کبد تعیین میکند. پیش از تزریق معمولاً داروهای ضدحساسیت و گاهی ضدتهوع داده میشود و برای برخی بیماران داروی پیشگیری از افت گلبول سفید در نظر میگیرند. خود داروی تزریقی به غذا وابسته نیست؛ داروی کورتونی خوراکی همراه را طبق نسخه و معمولاً همراه غذا مصرف کنید، مگر پزشک دستور دیگری داده باشد. تأمین مایعات طبق نظر تیم درمان، انجام آزمایشهای منظم و گزارش بیحسی رو به افزایش دستوپا اهمیت دارد. کورتیکواستروئید همراه را خودسرانه قطع نکنید و اگر نوبتی از دست رفت، با مرکز درمانی تماس بگیرید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به کابازیتاکسل، دوستاکسل یا سایر داروهای تاکسانی، پلیسوربات ۸۰ یا داروهای مشابه حساسیت داشتهاید، حتماً اطلاع دهید.
- اگر تب، عفونت، کاهش گلبولهای سفید یا پلاکت، کمخونی یا سابقهٔ عفونت شدید هنگام شیمیدرمانی دارید، پیش از تزریق بگویید.
- بیماری کبدی، بیماری کلیه، کمآبی بدن، کاهش ادرار یا سابقهٔ آسیب کلیه را اطلاع دهید؛ در سالمندان و افراد ضعیف، خطر کمآبی و افت گلبول سفید بیشتر است.
- اسهال یا یبوست مداوم، بیماری یا زخم روده و معده، خونریزی گوارشی یا سابقهٔ پرتودرمانی لگن را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای رقیقکنندهٔ خون، مسکنهای ضدالتهاب، داروهای ضدتشنج، داروهای ضدقارچ، داروهای گیاهی، مکملها، واکسنها و مصرف الکل را ارائه کنید.
- اگر بیمار کودک است، یا دربارهٔ بارداری، احتمال بارداری، برنامهٔ فرزندآوری و حفظ باروری نگرانی وجود دارد، پیش از شروع درمان مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- یبوست، دلدرد یا سوءهاضمه
- خستگی و احساس ضعف
- کاهش اشتها یا تغییر مزهٔ غذا
- ریزش مو و درد عضله، پشت یا مفصل
- تب، لرز، گلودرد، سرفه، سوزش ادرار یا بدحالی؛ ممکن است نشانهٔ افت شدید گلبول سفید و عفونت باشد. فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در صورت بدحالی شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، خسخس، سرگیجهٔ شدید یا افت فشار هنگام یا پس از تزریق؛ تزریق باید متوقف و فوراً به اورژانس مراجعه شود.
- اسهال شدید یا مداوم، استفراغ مکرر، درد یا حساسیت شدید شکم، یبوست مداوم، خون در مدفوع یا مدفوع سیاه؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرمعمول، خوندماغ مکرر، ادرار خونی یا استفراغ خونی؛ سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
- کاهش واضح ادرار، ورم، تشنگی شدید، سرگیجه یا گیجی، بهویژه پس از اسهال و استفراغ؛ نیازمند ارزیابی فوری کمآبی و عملکرد کلیه است.
- تنگی نفس تازه یا رو به بدترشدن، سرفهٔ جدید، درد قفسهٔ سینه یا کبودی لبها؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهایی که تجزیهٔ کابازیتاکسل در کبد را کند میکنند، مانند کتوکونازول، ایتراکونازول، وریکونازول، کلاریترومایسین و ریتوناویر، میتوانند خطر عوارض را بالا ببرند. ریفامپین، فنیتوئین، کاربامازپین، فنوباربیتال و علف چای ممکن است اثر دارو را کاهش دهند. داروهای رقیقکنندهٔ خون، داروهای ضدالتهاب و داروهای مؤثر بر پلاکت یا مغز استخوان میتوانند خطر خونریزی یا عوارض گوارشی را بیشتر کنند؛ برخی داروهای چربی خون، فشارخون و دیابت نیز ممکن است به زمانبندی خاص نیاز داشته باشند. واکسنهای زنده در دورهٔ کاهش ایمنی مناسب نیستند. برای خود داروی تزریقی، غذای معمولی تداخل مهمی ندارد؛ برخی فرآوردهها در محلول همراه مقدار کمی الکل دارند، بنابراین در بیماری کبدی، صرع یا سابقهٔ وابستگی به الکل و نیز هنگام مصرف نوشیدنی الکلی احتیاط لازم است. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کابازیتاکسل میتواند به جنین آسیب برساند و برای درمان معمول زنان کاربرد ندارد. بیمار مرد باید هنگام درمان و مدتی پس از آخرین نوبت، طبق نظر پزشک از روش مطمئن پیشگیری استفاده کند و پیش از شروع درمان دربارهٔ حفظ اسپرم و احتمال کاهش باروری سؤال کند. دربارهٔ ورود دارو به شیر انسان اطلاعات کافی وجود ندارد؛ شیردهی هنگام درمان توصیه نمیشود و زمان قطع یا ازسرگیری آن باید با پزشک تعیین شود.
نگهداری
ویال بازنشده را در دمای اتاق و زیر ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از دسترس کودکان نگه دارید و در یخچال نگذارید. دارو را پس از بازشدن یا رقیقشدن در خانه نگهداری نکنید؛ آمادهسازی، مصرف و دفع آن باید توسط کارکنان درمانی انجام شود. تاریخ انقضا و سلامت بسته را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 40 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کابازیتاکسل بدون پردنیزون یا پردنیزولون هم تزریق میشود؟
۰۲چرا پیش از هر نوبت کابازیتاکسل آزمایش خون انجام میشود؟
۰۳اگر بعد از تزریق کابازیتاکسل تب کنم، چه کار کنم؟
۰۴آیا کابازیتاکسل باعث ریزش مو میشود؟
۰۵آیا کابازیتاکسل روی باروری اثر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه L01CD04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.