بودزوناید
بودزوناید ۲۰۰ میکروگرم کورتیکواستروئیدِ استنشاقی است که بهصورتِ کپسولِ ویژهٔ دستگاهِ استنشاقی عرضه میشود و با کاهشِ التهابِ ریه، تنفس را در آسم آسانتر میکند.
بیشتر برای کنترل و پیشگیریِ روزانهٔ آسمِ برونشیال و کمکردنِ دفعاتِ حملاتِ تنگیِ نفس به کار میرود، نه تسکینِ حملهٔ ناگهانی.
نکتهٔ کلیدی این است که کپسول هرگز بلعیده نمیشود؛ پودرِ داخلِ آن فقط باید با دستگاهِ استنشاقیِ مخصوص تنفس شود.
اگر با مصرفِ منظم علائمِ آسم بهتر نشد، صدایتان مدام گرفته یا دهانتان دچارِ سوزش و لکههای سفید شد، یا نشانههای آلرژیِ شدید دیدید، به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بودزوناید یک کورتیکواستروئیدِ استنشاقی از خانوادهٔ گلوکوکورتیکوئیدهاست که در دستهٔ داروهای دستگاهِ تنفس جای میگیرد. اثرِ آن مستقیماً روی دیوارهٔ راههایِ هواییِ ریه است: التهاب، تورم و تحریکپذیریِ این راهها را کم میکند و از تنگیِ نفس، خسخسِ سینه و سرفهٔ ناشی از آسم پیشگیری میکند. این فرآورده بهصورتِ کپسولی عرضه میشود که باید داخلِ یک دستگاهِ استنشاقیِ مخصوص قرار گیرد؛ خودِ کپسول بلعیده نمیشود، بلکه پودرِ داخلِ آن با دَمِ عمیق از دستگاه استنشاق میشود. برخلافِ اسپریهایِ نجاتبخشی که تنگیِ نفس را ظرفِ چند دقیقه برطرف میکنند، اثرِ بودزوناید تدریجی است و برای همین باید روزانه و پیش از بروزِ علائم مصرف شود، نه در لحظهٔ حمله.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیریِ روزانهٔ علائمِ آسمِ برونشیال در بزرگسالان و کودکانی که پزشک این کپسول را برایشان تجویز کرده
- کاهشِ التهابِ مزمنِ راههایِ هواییِ ریه و حساسیتِ آنها به محرکها
- کمکردنِ دفعات و شدتِ حملاتِ تنگیِ نفس و خسخسِ سینه در آسمِ مزمن
- کاهشِ نیاز به اسپریهایِ نجاتبخشِ سریعاثر، وقتی بهطورِ منظم مصرف شود
- درمانِ نگهدارنده در آسمی که با محرکهایی مانندِ حساسیتِ فصلی یا فعالیتِ بدنی تشدید میشود
روش مصرف
این دارو کپسول است، اما هرگز مثلِ قرص بلعیده نمیشود؛ کپسول باید داخلِ دستگاهِ استنشاقیِ مخصوصش قرار گیرد، سوراخ شود و سپس با یک دَمِ عمیق و قوی از دهان استنشاق شود، نه از راهِ خوردن. بودزوناید یک درمانِ نگهدارنده و پیشگیرانه است، پس باید هر روز و در ساعاتِ ثابت مصرف شود، حتی روزهایی که علائمِ آسم وجود ندارد؛ اثرِ کاملِ آن معمولاً چند روز طول میکشد تا آشکار شود، پس با اولین احساسِ بهبود مصرف را قطع نکنید. بلافاصله پس از هر بار استنشاق، دهان را با آب بشویید یا غرغره کنید و آب را بیرون بریزید — این کار خطرِ برفکِ دهانی و گرفتگیِ صدا را بهروشنی کم میکند. این کپسول برایِ تسکینِ سریعِ حملهٔ ناگهانیِ آسم مناسب نیست؛ برایِ آن لحظهها معمولاً اسپریِ نجاتبخشِ جداگانهای لازم است که پزشک بهطورِ مجزا تجویز میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم برونشیال؛ درمان نگهدارنده و پیشگیری از علائم
مصرف باید منظم و روزانه باشد؛ کپسول برای بلع نیست و فقط با دستگاه استنشاقی مربوطه مصرف میشود. پس از هر نوبت دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید. برای حملهٔ حاد تنگینفس مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به بودزوناید یا هر دارویِ استنشاقیِ مشابه واکنشِ حساسیتی داشتهاید، پیش از شروع به پزشک بگویید.
- عفونتِ فعالِ تنفسی مانندِ سل یا عفونتِ قارچی و ویروسیِ درماننشده را با پزشک در میان بگذارید، چون کورتیکواستروئیدها میتوانند این عفونتها را پنهان یا بدتر کنند.
- اگر بهتازگی کورتیکواستروئیدِ خوراکی مصرف میکردهاید یا در حالِ کاهشِ تدریجیِ آن هستید، حتماً به پزشک اطلاع دهید، چون جابهجایی بینِ این دو نیازمندِ برنامهریزیِ دقیق است.
- سابقهٔ برفکِ دهانی یا بیماریِ کبدی را بگویید، چون کبد نقشِ اصلی را در تجزیهٔ این دارو دارد.
- در کودکانی که این کپسول را طولانیمدت مصرف میکنند، پزشک معمولاً روندِ رشدِ قد را هم پیگیری میکند.
- بارداری، شیردهی یا برنامه برای بارداری، و نیز فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایِ مصرفیتان را پیش از شروع با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- گرفتگی یا خشونتِ صدا
- برفکِ دهانی (لکههایِ سفید در دهان) یا سوزشِ گلو
- سرفهٔ خفیف بلافاصله پس از استنشاق
- خشکیِ دهان
- سردردِ خفیف
- نشانههایِ آلرژیِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگیِ نفس یا خسخسِ ناگهانی که بلافاصله پس از استنشاق بدتر شود — استنشاق را متوقف کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
- برفکِ دهانی که بهبود نمییابد یا بلعیدن را دردناک میکند — به پزشک مراجعه کنید.
- خستگیِ غیرعادی، ضعف یا سرگیجهٔ مداوم، بهویژه در مصرفِ طولانیمدت یا هنگامِ قطعِ کورتیکواستروئیدِ خوراکی — این را به پزشک اطلاع دهید.
- تاریِ دید یا هر تغییرِ بیناییِ تازه در طولِ مصرف — این نشانه را نادیده نگیرید و به پزشک بگویید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین نکته دربارهٔ تداخلِ این دارو مربوط به داروهایی است که تجزیهٔ آن در کبد را کند میکنند و همین امر میتواند غلظتِ بودزوناید را در بدن بالا ببرد؛ نمونهٔ شناختهشدهاش کتوکونازول، داروی ضدقارچِ رایج، است. مصرفِ همزمان با سایرِ کورتیکواستروئیدها — چه خوراکی و چه استنشاقی — نیز اثراتِ جانبیِ این خانواده از داروها را روی هم میانبارد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخلها بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بودزوناید یکی از کورتیکواستروئیدهایِ استنشاقی است که تجربهٔ بالینیِ نسبتاً زیادی در بارداری از آن در دست است، و چون آسمِ کنترلنشده خودش برایِ مادر و جنین خطرناکتر از ادامهٔ درمان است، بیشترِ پزشکان در صورتِ نیاز ادامهٔ مصرفِ آن را در بارداری منطقی میدانند. مقدارِ کمی از دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ بارداری و شیردهی را پزشکِ شما با توجه به شدتِ آسمتان میگیرد.
نگهداری
کپسولها را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید و هر کپسول را تا لحظهٔ مصرف داخلِ بلیسترش نگه دارید، چون رطوبت پودرِ داخلِ آن را خراب میکند. دارو را دور از دسترسِ کودکان بگذارید و پیش از مصرف تاریخِ انقضا را نگاه کنید. کپسولِ آسیبدیده یا پودرِ کلوخه و تغییررنگداده را دور بریزید و مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا باید کپسولِ بودزوناید را قورت بدهم؟
۰۲این دارو حملهٔ ناگهانیِ آسم را برطرف میکند؟
۰۳چرا باید بعد از استفاده دهانم را بشویم؟
۰۴اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه کنم؟
۰۵این دارو چند روز طول میکشد تا اثر کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه R03BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.