بتاکسولول
بتاکسولول یک قطرهٔ چشمیِ بتابلوکرِ قلبیگزین است که با کاهشِ تولیدِ مایعِ درونِ چشم، فشارِ داخلِ چشم را پایین میآورد.
این قطره عمدتاً برای کنترلِ گلوکومِ زاویهباز و کاهشِ فشارِ بالای چشم به کار میرود.
اگرچه قطرهٔ چشمی است، بخشی از دارو میتواند وارد جریانِ خون شود؛ پس در بیماریهای قلبی، آسم یا تنگیِ نفس حتماً پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
اگر پس از مصرفِ قطره تنگیِ نفس، تپش یا کندیِ غیرعادیِ ضربانِ قلب، یا سرگیجهٔ شدید احساس کردید، در اسرع وقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بتاکسولول (Betaxolol) دارویی از خانوادهٔ بتابلوکرهای قلبیگزین است که بهصورت قطرهٔ چشمی و در ایران با نامِ تجاریِ بتاکسول عرضه میشود. این دارو با مهارِ گیرندههای بتا-۱ در بافتِ مژگانیِ چشم، تولیدِ مایعِ زلالیه (Aqueous Humor) را کم میکند و در نتیجه فشارِ داخلِ چشم کاهش مییابد. برخلاف برخی بتابلوکرهای چشمیِ غیرگزین که روی هر دو گیرندهٔ بتا-۱ و بتا-۲ اثر میگذارند، گزینشپذیریِ نسبیِ بتاکسولول برای گیرندهٔ بتا-۱ میتواند اثراتِ تنفسی را کمتر کند، هرچند این ویژگی نیازِ به احتیاط در بیمارانِ ریوی را کاملاً از بین نمیبرد. هدفِ اصلی از مصرفِ این دارو، حفظِ فشارِ چشم در محدودهٔ ایمن و پیشگیری از آسیبِ پیشرونده به عصبِ بینایی است.
موارد مصرف
- کنترلِ فشارِ بالای داخلِ چشم در گلوکومِ زاویهباز
- درمانِ پرفشاریِ چشمی (Ocular Hypertension)
- کاهشِ خطرِ آسیبِ پیشرونده به عصبِ بینایی ناشی از فشارِ بالای چشم
- استفادهٔ کمکی در کنار سایرِ قطرههای ضدِگلوکوم، در صورتِ صلاحدیدِ پزشک
روش مصرف
این قطره را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و در زمانهای مشخصشده در نسخه استفاده کنید؛ تعدادِ قطره و فاصلهٔ زمانیِ مصرف را فقط پزشک تعیین میکند. پیش از چکاندنِ قطره دستها را بشویید، سر را کمی به عقب خم کنید و بدونِ آنکه نوکِ قطرهچکان به چشم یا پلک برخورد کند، دارو را داخلِ کیسهٔ زیرِ پلکِ پایین بچکانید. بلافاصله پس از مصرف، با فشارِ ملایمِ انگشت روی گوشهٔ داخلیِ چشم کنارِ بینی، میتوان جذبِ سیستمیکِ دارو را کاهش داد. اگر از چند قطرهٔ چشمیِ دیگر هم استفاده میکنید، طبقِ توصیهٔ داروساز بین آنها فاصله بیندازید تا یکدیگر را رقیق نکنند. لنزِ تماسی را در صورتِ استفاده، پیش از چکاندنِ قطره درآورید و طبقِ توصیهٔ پزشک یا داروساز پس از مدتی دوباره بگذارید. مصرفِ این دارو را بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید، چون قطعِ ناگهانی میتواند فشارِ چشم را دوباره بالا ببرد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گلوکوم زاویهباز
درمان معمولاً طولانیمدت است و ادامهٔ آن بر اساس اندازهگیری منظم فشار داخل چشم انجام میشود.
پرفشاری چشم
پایدار شدن اثر کاهندهٔ فشار ممکن است چند هفته طول بکشد؛ پیگیری منظم ضروری است.
کاهش خطر آسیب پیشروندهٔ عصب بینایی ناشی از فشار بالای چشم
قطع خودسرانهٔ درمان میتواند باعث از دست رفتن کنترل فشار چشم شود.
درمان کمکی همراه با سایر قطرههای ضدگلوکوم
بین این قطره و سایر قطرههای چشمی حداقل ۵ دقیقه فاصله بگذارید؛ افزودن یا حذف دارو فقط با نظر پزشک انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ آسم، برونشیتِ مزمن یا هر بیماریِ تنفسیِ همراه با تنگیِ نفس
- بیماریهای قلبی مانند ضربانِ آهستهٔ قلب، نارساییِ قلبی یا اختلالِ هدایتِ الکتریکیِ قلب
- دیابت، بهویژه در صورتِ مصرفِ انسولین یا قرصهای کاهندهٔ قندِ خون، زیرا این دارو میتواند نشانههای افتِ قندِ خون را پنهان کند
- حساسیتِ شناختهشده به بتاکسولول یا سایرِ بتابلوکرها
- مصرفِ همزمانِ سایرِ قطرههای چشمی یا داروهای خوراکیِ قلبی و فشارِ خون
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- سوزش، خارش یا احساسِ ناراحتیِ خفیف در چشم بلافاصله پس از چکاندنِ قطره
- تاریِ موقتِ دید بلافاصله پس از مصرف
- قرمزیِ خفیفِ چشم یا اشکریزش
- خشکیِ چشم
- حساسیت به نور
- تنگیِ نفس، خسخسِ سینه یا سرفهٔ ناگهانی، بهویژه در افرادِ مبتلا به آسم — در این حالت مصرف را متوقف کنید و با پزشک تماس بگیرید
- کندیِ غیرعادیِ ضربانِ قلب، سرگیجهٔ شدید یا غش — فوراً به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانند تورمِ صورت و لبها، کهیر یا دشواریِ تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- افسردگی، بیحالیِ شدید یا تغییرِ خلقِ غیرعادی — این موضوع را با پزشک در میان بگذارید
- دردِ قفسهٔ سینه یا نامنظمیِ ضربانِ قلب — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکی است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ بتاکسولولِ چشمی با بتابلوکرهای خوراکی یا برخی داروهای فشارِ خون مانند مسدودکنندههای کانالِ کلسیم (Calcium Channel Blocker) از نوعِ وراپامیل یا دیلتیازم، میتواند اثرِ کاهندهٔ ضربان و فشارِ خون را تشدید کند. ترکیب با دیگوکسین یا برخی داروهای بیهوشی نیز نیازمندِ احتیاط است. از آنجا که این دارو میتواند نشانههای افتِ قندِ خون را در بیمارانِ دیابتیِ مصرفکنندهٔ انسولین یا داروهای خوراکیِ کاهندهٔ قند بپوشاند، هماهنگی با پزشک لازم است. همیشه فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمیِ دیگر و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ بتاکسولولِ چشمی در بارداریِ انسان در دست است. بتابلوکرها میتوانند وارد جریانِ خونِ مادر و شیر شوند و بر ضربانِ قلبِ جنین یا نوزاد اثر بگذارند. به همین دلیل مصرفِ این دارو در بارداری و شیردهی فقط با تجویز و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک انجام میشود و نباید خودسرانه شروع یا قطع شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهبندی دستورِ دیگری آمده باشد. درِ قطرهچکان را همیشه محکم ببندید و از یخزدگی محافظت کنید. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. طبقِ توصیهٔ داروساز، بطریِ بازشده معمولاً پس از چند هفته باید دور ریخته شود، حتی اگر دارو داخلِ آن باقی مانده باشد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ قطرهٔ بتاکسولول باعثِ سوزش میشود؟
۰۲آیا این قطره روی تنفس هم اثر میگذارد؟
۰۳اگر یک نوبتِ قطره را فراموش کردم چه کنم؟
۰۴آیا مصرفِ این قطره را میتوان خودسرانه قطع کرد؟
۰۵آیا استفاده از لنزِ تماسی هنگامِ مصرفِ این قطره مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه S01ED02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.