بکلومتازون دیپروپیونات
بکلومتازون دیپروپیونات یک کورتیکواستروئید استنشاقی است که التهاب و تورم راههای هوایی را کاهش میدهد و برای کنترل طولانیمدت آسم به کار میرود.
برای پیشگیری و کنترل خسخس، سرفه و تنگی نفس ناشی از آسم پایدار تجویز میشود. اثر آن با مصرف منظم ایجاد میشود و برای رفع فوری حملهٔ آسم نیست.
این افشانه داروی تسکیندهندهٔ فوری نیست؛ هنگام حمله از داروی نجاتِ تجویزشده استفاده کنید. پس از هر بار استنشاق دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید تا خطر برفک و گرفتگی صدا کمتر شود.
اگر نیازتان به داروی نجات بیشتر شده، علائم آسم رو به بدترشدن است، یا بلافاصله پس از مصرف خسخس و تنگی نفس پیدا میکنید، همان روز پیگیری پزشکی لازم است. در تنگی نفس شدید، کبودی لبها یا تورم صورت و گلو، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بکلومتازون دیپروپیونات از کورتیکواستروئیدهای استنشاقیِ دستگاه تنفس است و بهصورت افشانهٔ دوزسنج عرضه میشود. فرآوردهٔ مورد بحث در هر دوز ۲۵۰ میکروگرم مادهٔ مؤثره دارد. این دارو پس از رسیدن به ریه، التهاب، تورم و ترشح مخاط را کم میکند و حساسیت راههای هوایی را کاهش میدهد. هدف آن پیشگیری و کنترل آسم است، نه درمان سریع تنگی نفس؛ در ایران ممکن است با نامهایی مانند فوشال، کلنیل، مایبکلو و بیزون دیده شود.
موارد مصرف
- درمان نگهدارنده و پیشگیرانهٔ آسم خفیف، متوسط یا شدید
- کنترل روزانهٔ خسخس، سرفه و تنگی نفس ناشی از آسم
- کاهش التهاب و تحریکپذیری راههای هوایی در آسم
- کمک به کاهش تشدیدهای آسم در چارچوب برنامهٔ درمانی منظم
روش مصرف
این دارو فقط از راه دهان و با استنشاق به ریه مصرف میشود؛ مقدار، تعداد دفعات و طول درمان را پزشک بر اساس شدت آسم تعیین میکند. افشانه را در زمانهای مقرر و منظم، حتی در روزهایی که علامتی ندارید، به کار ببرید؛ برای حملهٔ ناگهانی مناسب نیست و داروی نجاتِ تجویزشده باید جداگانه در دسترس باشد. روش کلی این است که دهانقطعه را بررسی کنید، هوا را آرام بیرون دهید، همزمان با شروع دمِ آهسته و عمیق وسیله را فشار دهید، چند ثانیه نفس را نگه دارید و سپس آهسته بیرون دهید؛ جزئیات آمادهسازی، شمارنده و تمیزکردن را از بروشور همان برند دنبال کنید. اگر هماهنگکردن فشار و دم دشوار است، دربارهٔ محفظهٔ نگهدارنده از داروساز یا پزشک آموزش بگیرید. پس از هر بار مصرف دهان را آبکشی و آب را بیرون بریزید. اگر نوبتی را فراموش کردید، آن را دوبرابر نکنید و طبق برنامهٔ بعدی ادامه دهید؛ درمان را بدون نظر پزشک ناگهانی قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم خفیف، متوسط یا شدید؛ درمان نگهدارنده و پیشگیرانه
هر روز منظم، حتی بدون علامت، مصرف شود و برای رفع حملهٔ حاد آسم نیست. پس از هر نوبت دهان را با آب بشویید؛ این قدرت برای کودکان توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به بکلومتازون، مواد تشکیلدهندهٔ افشانه یا داروهای استنشاقی مشابه حساسیت داشتهاید.
- اگر آسمتان ناگهان بدتر شده، حملههای شدید دارید یا داروی نجات کمتر اثر میکند؛ این افشانه برای درمان فوری چنین وضعی نیست.
- اگر سل فعال یا قبلی، عفونت قارچی دهان یا عفونت تنفسی مهم دارید.
- اگر اکنون یا اخیراً کورتون خوراکی، تزریقی، پوستی، بینی، چشمی یا افشانهٔ دیگری مصرف کردهاید، یا قرار است جراحی شوید؛ کورتون خوراکی را خودسرانه قطع نکنید.
- اگر دیابت، پوکی استخوان، آبسیاه یا آبمروارید دارید، یا دارو برای کودک یا نوجوان است؛ مصرف طولانی یا مقدارهای بالاتر نیازمند پایش است و قدرت ۲۵۰ میکروگرم در برخی فرآوردهها برای کودکان مناسب نیست.
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا تغییر درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- برفک دهان یا گلو، بهصورت لکههای سفید، سوزش یا درد
- خشکی، سوزش یا تحریک گلو
- گرفتگی یا تغییر صدا
- سردرد یا تهوع خفیف
- افزایش ناگهانی خسخس، سرفه یا تنگی نفس بلافاصله پس از استنشاق: مصرف را متوقف کنید، داروی نجاتِ تجویزشده را به کار ببرید و فوراً با پزشک تماس بگیرید؛ اگر تنگی نفس شدید است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم ناگهانی لبها، زبان، صورت یا گلو، کهیر، مشکل بلع یا تنفس: نشانهٔ حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خستگی شدید، ضعف، سرگیجه یا غش، تهوع و استفراغ، درد شکم یا کاهش وزن، بهویژه پس از مصرف طولانی یا همزمانی با کورتون خوراکی: برای بررسی کمکاری غدهٔ فوقکلیه سریع به پزشک مراجعه کنید.
- تاری دید، درد چشم یا تغییر تازه در بینایی، بهخصوص در مصرف طولانی: در اولین فرصت برای معاینهٔ چشم اقدام کنید.
- تب مداوم، گلودرد شدید، بدترشدن سرفه یا افزایش و تغییر رنگ خلط، یا زخمهای دهانی: میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ سریع با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
غذا معمولاً تداخل مهمی با بکلومتازون استنشاقی ندارد. داروهای ضدویروس اچآیوی مانند ریتوناویر و کوبیسیستات میتوانند احتمال عوارض کورتونی را بالا ببرند؛ مصرف همزمان چند فرآوردهٔ کورتونی نیز همین نگرانی را بیشتر میکند. بعضی برندها مقدار کمی الکل در مواد جانبی دارند، بنابراین اگر دیسولفیرام یا مترونیدازول مصرف میکنید، ترکیبات همان برند را با داروساز بررسی کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو، حتی داروهای بدون نسخه و گیاهی.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا تغییر درمان با پزشک در میان بگذارید. جذب دارو از راه استنشاق معمولاً کم است و کنترل مناسب آسم در بارداری اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین قطع خودسرانه میتواند زیانبار باشد و پزشک دربارهٔ ادامهٔ درمان تصمیم میگیرد. در شیردهی، مقدار رسیدن به شیر احتمالاً اندک است، اما وضعیت مادر و شیرخوار باید با نظر پزشک پیگیری شود.
نگهداری
افشانه را معمولاً در دمای کمتر از ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، دور از یخزدگی، نور مستقیم و گرمای زیاد نگه دارید. قوطی تحت فشار را سوراخ یا در آتش نیندازید؛ درپوش دهانقطعه را پس از مصرف بگذارید و دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید. تاریخ انقضا و، در صورت وجود، شمارندهٔ دوز را بررسی کنید و پس از پایان آن یا رسیدن تاریخ انقضا، فرآورده را تعویض کنید؛ جزئیات برند خود را از بروشور همان بسته بگیرید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| افشانه (آئروسل) دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بکلومتازون دیپروپیونات حملهٔ ناگهانی آسم را متوقف میکند؟
۰۲چرا باید بعد از هر بار مصرف دهانم را بشویم؟
۰۳اگر بعد از استنشاق فوراً خسخس کردم چه کار کنم؟
۰۴اگر یک نوبت را فراموش کردم، چه کنم؟
۰۵وقتی علائمم بهتر شد، میتوانم بکلومتازون را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۶ سازنده، در گروه R03BA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.