بکلومتازون دیپروپیونات
بکلومتازون دیپروپیونات یک کورتیکواستروئیدِ موضعی است که بهصورتِ اسپریِ بینی، التهابِ داخلِ بینی را کاهش میدهد.
بیشتر برای کنترلِ رینیتِ آلرژیکِ فصلی یا دائمی و کاهشِ گرفتگی، آبریزش، خارش و عطسهٔ بینی بهکار میرود؛ گاهی برای پیشگیری از بازگشتِ پولیپِ بینی هم تجویز میشود.
اثرِ آن فوری نیست؛ باید طبقِ برنامهٔ پزشک و هر روز بهطورِ منظم مصرف شود، و نوکِ اسپری باید رو به دیوارهٔ بیرونیِ بینی باشد نه رو به تیغهٔ میانی.
اگر پس از حدودِ دو هفته مصرفِ منظم بهبودی حس نکردید، یا خونریزیِ مکرر، دردِ داخلِ بینی یا نشانههای عفونت دیدید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بکلومتازون دیپروپیونات یک کورتیکواستروئید (Corticosteroid) است که در این فرآورده بهشکلِ اسپریِ بینی عرضه میشود و برایِ درمانِ موضعیِ التهابِ مخاطِ بینی بهکار میرود. این دارو با کاهشِ آزادسازیِ موادِ التهابی در بافتِ بینی، تورم، ترشح، خارش و عطسهٔ ناشی از حساسیت را کم میکند. چون مستقیماً روی مخاطِ بینی اثر میگذارد و تنها بخشِ کوچکی از آن واردِ جریانِ خون میشود، عوارضِ سراسریِ کورتیکواستروئیدها در آن بسیار کمتر از قرص یا کپسولِ کورتیکواستروئیدی دیده میشود. هدفِ اصلیِ آن، کنترلِ بلندمدتِ رینیتِ آلرژیک (حساسیتِ بینی) و بهبودِ کیفیتِ زندگیِ فرد در فصلها یا شرایطی است که با آلرژنهایِ هوابرد سروکار دارد.
موارد مصرف
- کنترلِ رینیتِ آلرژیکِ فصلی (حساسیتِ فصلی)
- کنترلِ رینیتِ آلرژیکِ دائمی (سالانه)
- کاهشِ گرفتگی، آبریزش، خارش و عطسهٔ بینیِ ناشی از آلرژی
- کمک به پیشگیری از بازگشتِ پولیپِ بینی پس از درمان یا جراحی
روش مصرف
پیش از هر بار استفاده، بینی را بهآرامی تمیز کنید و ظرفِ اسپری را طبقِ راهنمایِ رویِ بستهٔ همان محصول آماده کنید. سرتان را کمی بهجلو خم کنید، نوکِ اسپری را داخلِ سوراخِ بینی بگذارید و آن را رو به دیوارهٔ بیرونیِ بینی هدایت کنید، نه رو به تیغهٔ میانی؛ این کار هم اثربخشی را بیشتر و هم احتمالِ تحریک و خونریزی را کمتر میکند. بلافاصله پس از اسپری، بینی را محکم فوت نکنید. برخلافِ اسپریهایِ ضداحتقانِ بدونِ نسخه، اثرِ این دارو آنی نیست؛ باید طبقِ زمانبندیِ مشخصشده از سویِ پزشک یا داروساز، هر روز و بهطورِ منظم مصرف شود تا طیِ چند روز تا حدودِ دو هفته اثرِ کامل ظاهر شود. اگر مدتی طولانی از آن استفاده میکنید، بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرف را ناگهان قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
رینیت آلرژیک فصلی (حساسیت فصلی)
مصرف منظم ضروری است و اثر کامل ممکن است چند روز زمان ببرد؛ در فصل آلرژی ادامه یابد.
رینیت آلرژیک دائمی (سالانه)
مصرف باید منظم و پیوسته باشد، نه فقط هنگام بروز علامت؛ در کودکان مصرف طولانیمدت نیازمند پایش رشد است.
گرفتگی، آبریزش، خارش و عطسهٔ بینی ناشی از آلرژی
برای اثر مناسب، اسپری را منظم مصرف کنید؛ اثر آن فوری نیست و با ادامهٔ مصرف بهتر میشود.
پیشگیری از بازگشت پولیپ بینی پس از درمان یا جراحی
پس از جراحی، مصرف منظم برای کاهش احتمال عود ضروری است؛ مدت درمان ثابت نیست و باید توسط متخصص گوش و حلق و بینی تعیین شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به بکلومتازون یا سایرِ اجزای این اسپری
- جراحی یا آسیبِ اخیرِ بینی، یا هر زخم یا عفونتِ درماننشده در بینی و سینوس
- مصرفِ همزمانِ سایرِ کورتیکواستروئیدها (قرص، اسپریِ تنفسی، پماد) یا داروهایی که سیستمِ ایمنی را ضعیف میکنند
- سابقهٔ خونریزیِ مکررِ بینی، آبمروارید یا افزایشِ فشارِ چشم
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرف در کودکان، که نیازمندِ تجویز و پیگیریِ ویژهٔ پزشک است
عوارض احتمالی
- سوزش، خشکی یا تحریکِ خفیفِ داخلِ بینی
- عطسهٔ گذرا بلافاصله پس از اسپری
- خونریزیِ خفیفِ بینی
- سردرد
- طعم یا بویِ ناخوشایند در دهان و گلو
- خونریزیِ شدید یا مکررِ بینی که بند نمیآید — در صورتِ تکرار یا شدت، به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ شدید، سوزش یا لکههای سفید در بینی و گلو که میتواند نشانهٔ عفونتِ قارچی باشد — به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاریِ دید، دردِ چشم یا کاهشِ بینایی در مصرفِ طولانیمدت — به پزشک اطلاع دهید.
- در کودکان، کندشدنِ غیرعادیِ رشد در مصرفِ طولانیمدت — پزشک باید رشدِ کودک را پیگیری کند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
جذبِ سراسریِ این اسپری به خون بسیار کم است، به همین دلیل تداخلِ داروییِ مهمی که برایِ بیشترِ افراد مشکلساز شود، کم دیده میشود. بااینحال، مصرفِ همزمان با برخی داروهایِ ضدقارچ یا برخی داروهایِ خاصِ ضدویروسی که آنزیمهایِ کبدی را مهار میکنند، میتواند غلظتِ کورتیکواستروئید را در بدن بالا ببرد. مصرفِ همزمان با سایرِ اشکالِ کورتیکواستروئید (خوراکی، تزریقی، استنشاقی) هم اثرِ آنها را رویِ هم میگذارد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و اسپریهایِ بینیِ دیگری را که مصرف میکنید، به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
چون جذبِ این اسپری به جریانِ خون بسیار محدود است، معمولاً در بارداری و شیردهی جزوِ گزینههایِ نسبتاً کمخطرترِ این خانواده از داروها بهشمار میآید؛ بااینحال مصرفِ آن باید با کمترین دوزِ مؤثر و تنها با نظرِ پزشک باشد. پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف در بارداری، شیردهی یا در صورتِ برنامهریزی برای بارداری، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
نگهداری
این اسپری را در دمایِ اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمایِ مستقیم نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند. ظرف را دور از دسترسِ کودکان بگذارید، آن را سوراخ یا واردِ آتش نکنید، و پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. اگر مدتی طولانی مصرف نشده یا تاریخِ انقضایش گذشته، بدونِ استفاده آن را به داروخانه بازگردانید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا این اسپری بلافاصله گرفتگیِ بینیام را برطرف نمیکند؟
۰۲آیا مصرفِ طولانیمدتِ این اسپری وابستگی یا گرفتگیِ برگشتی ایجاد میکند؟
۰۳اگر یک نوبتِ اسپری را فراموش کنم، چه کار کنم؟
۰۴چرا گاهی بعد از اسپری، بینیام کمی خون میآید؟
۰۵آیا مصرفِ این اسپری برایِ کودکان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۰ سازنده، در گروه R01AD01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.