دیسولفیرام
دیسولفیرام دارویی از دستهٔ داروهای کمککننده به ترکِ الکل است که با ایجادِ واکنشی ناخوشایند در صورتِ نوشیدنِ الکل، فرد را از مصرفِ آن بازمیدارد.
این دارو عمدتاً برای حفظِ پرهیزِ کاملِ از الکل در افرادی که بهطور جدی قصدِ ترکِ آن را دارند، در کنارِ مشاوره و حمایتِ روانی به کار میرود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی این است که نوشیدنِ حتی مقدارِ کمِ الکل—از جمله الکلِ پنهان در برخی غذاها، دهانشویهها یا داروها—در دورانِ مصرفِ این دارو میتواند واکنشی شدید و خطرناک ایجاد کند.
اگر بیماریِ کبدی، قلبی یا روانی دارید، باردار هستید یا شیر میدهید، یا هر داروی دیگری مصرف میکنید، پیش از شروعِ این دارو حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیسولفیرام دارویی از دستهٔ داروهای مؤثر بر دستگاهِ عصبی است که بهطور اختصاصی برای کمک به درمانِ وابستگیِ مزمن به الکل ساخته شده است. این دارو فعالیتِ آنزیمی در بدن به نامِ آلدئید دهیدروژناز را که مسئولِ تجزیهٔ کاملِ محصولاتِ واسطهٔ حاصل از متابولیسمِ الکل است، مسدود میکند. در نتیجه، اگر فردِ مصرفکنندهٔ این دارو الکل بنوشد، مادهٔ سمیِ استالدئید در بدنش انباشته میشود و علائمی ناخوشایند مانند سرخشدنِ پوست، سردرد، تهوع و تپشِ قلب پدید میآورد. هدفِ اصلی از این سازوکار، ایجادِ یک بازدارندهٔ روانی است تا فرد از نوشیدنِ الکل خودداری کند. این دارو بهتنهایی درمانِ اعتیاد نیست و معمولاً در کنارِ مشاوره و برنامههای حمایتیِ ترکِ اعتیاد تجویز میشود.
موارد مصرف
- کمک به حفظِ پرهیزِ کاملِ از الکل در افرادِ مبتلا به وابستگیِ مزمن به الکل
- ایجادِ یک بازدارندهٔ روانی-دارویی در برابرِ نوشیدنِ الکل، از طریقِ واکنشِ ناخوشایندی که در صورتِ مصرفِ همزمان پدید میآید
- بهکارگیری در کنارِ مشاوره و برنامههای حمایتیِ روانشناختی، بهعنوانِ بخشی از یک برنامهٔ جامعِ ترکِ الکل
- کمک به فردی که با انگیزهٔ شخصیِ قوی قصدِ قطعِ کاملِ الکل را دارد و به یک محرکِ بازدارنده نیاز دارد
روش مصرف
این دارو معمولاً یک نوبت در روز مصرف میشود و بهتر است هر روز در یک ساعتِ مشخص خورده شود تا پایبندی به درمان آسانتر گردد. پیش از شروعِ مصرف، باید مدتی—طبقِ نظرِ پزشک—بهطورِ کامل از الکل پرهیز کرده باشید؛ در غیرِ اینصورت واکنشِ دارویی ممکن است از همان روزِ اول رخ دهد. در تمامِ دورانِ درمان و حتی تا چند روز پس از قطعِ آن، باید از هر منبعِ پنهانِ الکل نیز پرهیز کرد؛ از جمله برخی شربتهای سرفه، دهانشویهها، سسها و فرآوردههای الکلیِ روی پوست. مقدارِ مصرف و مدتِ درمان را فقط پزشک تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت با او دارو را قطع یا مقدارش را تغییر داد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
وابستگی مزمن به الکل؛ کمک به حفظ پرهیز کامل
فقط پس از حداقل ۱۲ ساعت پرهیز از الکل و با آگاهی کامل بیمار شروع شود؛ از الکل و فرآوردههای حاوی آن در طول درمان و تا ۱۴ روز پس از آخرین دوز پرهیز کنید، زیرا واکنش شدید دیسولفیرام–الکل ممکن است رخ دهد. درمان باید همراه با مشاوره و حمایت روانشناختی باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به دیسولفیرام یا ترکیباتِ مشابهِ آن (مانند تیورامهای موجود در برخی لاستیکها و آفتکشها) حساسیت داشتهاید، به پزشک بگویید.
- هرگونه بیماریِ کبدی یا مشکلِ کبدیِ فعلی را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ بیماریِ قلبیِ جدی یا فشارِ خونِ پایین را به پزشک اطلاع دهید.
- ابتلا به صرع، کمکاریِ تیروئید، دیابت یا هر اختلالِ روانی (بهویژه روانپریشی) را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و حتی محصولاتِ حاویِ الکل که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید.
- اگر باردار هستید، قصدِ باردار شدن دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- احساسِ خستگی یا خوابآلودگیِ خفیف
- سردرد
- طعمِ فلزی یا شبیهِ سیر در دهان
- ناراحتیِ خفیفِ گوارشی مانند دلِدرد یا تهوع
- کاهشِ میلِ جنسی
- نشانههای آسیبِ کبدی مانند زردیِ پوست و چشم، ادرارِ تیره، خستگیِ شدید یا دردِ شکم؛ در این حالت باید سریع به پزشک مراجعه کرد.
- بیحسی، سوزنسوزنشدن یا ضعف در دستها و پاها که میتواند نشانهٔ آسیبِ عصبی باشد؛ این علائم را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- تغییرِ ناگهانی در دیدِ چشم، که نیازمند بررسیِ فوریِ پزشکی است.
- سردرگمی، تغییراتِ روانیِ غیرِعادی یا افکارِ نامتعارف که باید سریع با پزشک در میان گذاشته شود.
- در صورتِ نوشیدنِ ناخواستهٔ الکل و بروزِ علائمِ شدید مانند تنگیِ نفس، دردِ قفسهٔ سینه، افتِ شدیدِ فشارِ خون یا گیجیِ شدید، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد یا با اورژانس تماس گرفت.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دیسولفیرام با چند گروهِ دارویی تداخلِ مهم دارد؛ برای نمونه میتواند اثرِ داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین را تشدید کند، سطحِ برخی داروهای ضدِتشنج مانند فنیتوئین را در خون بالا ببرد، و در صورتِ مصرفِ همزمان با مترونیدازول یا ایزونیازید ممکن است سردرگمی یا واکنشهای روانیِ ناخوشایند بروز کند. مهمتر از همه، هرگونه مادهٔ حاویِ الکل—از داروهای شربتی گرفته تا برخی دهانشویهها و محصولاتِ آرایشی-بهداشتیِ روی پوست—میتواند واکنشی شدید برانگیزد. به همین دلیل فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از بروزِ این تداخلها پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ این دارو در بارداری و شیردهی در دست نیست، بهویژه با توجه به اینکه وقوعِ واکنشِ دارویی-الکلی میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد. به همین دلیل مصرفِ آن در این دوران تنها با تشخیصِ دقیقِ پزشک و در شرایطی که فایدهٔ آن بهروشنی بر خطرِ احتمالی برتری داشته باشد، در نظر گرفته میشود. اگر باردار هستید یا شیر میدهید، حتماً پیش از هر تصمیمی با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را دور از دسترسِ کودکان و در بستهبندیِ اصلیاش نگه دارید و پیش از مصرف همیشه تاریخِ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اگر بعد از مصرفِ دیسولفیرام کمی الکل بنوشم، چه اتفاقی میافتد؟
۰۲آیا فرآوردههای حاویِ الکل مثلِ دهانشویه یا سسِ غذا هم مشکلساز است؟
۰۳چند وقت پس از قطعِ دارو هنوز باید از الکل پرهیز کنم؟
۰۴آیا دیسولفیرام خودش عادتآور یا اعتیادآور است؟
۰۵اگر یک نوبتِ دارو را فراموش کنم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه N07BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.