بکلومتازون دیپروپیونات
بکلومتازون دیپروپیونات یک کورتیکواستروئید استنشاقی است که التهاب و حساسیت راههای هوایی را کاهش میدهد و برای کنترل طولانیمدت آسم به کار میرود.
بیشتر برای پیشگیری از علائم آسم، مانند خسخس، تنگی نفس و سرفه، و کاهش نیاز به داروی تسکیندهندهٔ سریع تجویز میشود. این افشانه برای برطرفکردن فوری حملهٔ آسم نیست.
دارو را منظم و طبق نسخه مصرف کنید، حتی وقتی علامتی ندارید؛ برای حملهٔ ناگهانی باید داروی تسکیندهندهٔ سریعِ تجویزشده را در دسترس داشته باشید. پس از هر نوبت دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید.
اگر تنگی نفس بلافاصله پس از افشانه بیشتر شد، داروی تسکیندهنده اثر نکرد، یا به آن بیشتر از قبل نیاز پیدا کردید، سریعاً پیگیری پزشکی لازم است. بیماریهای چشمی، پوکی استخوان، دیابت، عفونت فعال یا مصرف همزمان کورتیکواستروئیدها را پیش از شروع مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بکلومتازون دیپروپیونات از گروه کورتیکواستروئیدهای استنشاقی است. این دارو با کاهش التهاب و تورم مخاط راههای هوایی، حساسیت مجاری تنفسی را کمتر میکند و به کنترل پایدار آسم کمک میرساند. اثر پیشگیرانهٔ آن با مصرف منظم بهتر دیده میشود و جایگزین داروی تسکیندهندهٔ حملهٔ حاد نیست. شکل این فرآورده، افشانهٔ آئروسل دُزسنج است.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیری طولانیمدت از آسم
- کاهش خسخس، سرفه و تنگی نفس ناشی از التهاب راههای هوایی
- کاهش دفعات تشدید علائم آسم و نیاز به داروی تسکیندهنده
- کمک به حفظ کنترل آسم در بیمارانی که به کورتیکواستروئید استنشاقی نیاز دارند
روش مصرف
تعداد دفعات فشردن و زمانبندی را دقیقاً طبق نسخه و دستور پزشک یا داروساز انجام دهید و دارو را منظم، در زمانهای ثابت، مصرف کنید؛ بهترشدن علائم دلیل قطع یا کموزیادکردن خودسرانهٔ آن نیست. پیش از هر بار مصرف، قوطی را طبق دستور همان فرآورده تکان دهید، بازدم کنید، لبها را روی دهانه محکم بگذارید، همزمان با فشردن قوطی آهسته و عمیق دم بکشید و چند ثانیه نفس را نگه دارید. اگر هماهنگکردن این مراحل دشوار است، استفاده از محفظهٔ واسط، در صورت توصیه برای فرآوردهٔ شما، میتواند کمککننده باشد. پس از مصرف، دهان را آبکشی و آب را بیرون بریزید تا احتمال برفک دهان و گرفتگی صدا کمتر شود. اگر یک نوبت را فراموش کردید، هنگام یادآوری مصرف کنید مگر اینکه به نوبت بعدی نزدیک باشد؛ برای جبران، دو برابر مصرف نکنید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل و پیشگیری طولانیمدت از آسم، ازجمله کاهش خسخس، سرفه، تنگی نفس و تشدید علائم
داروی نگهدارنده است و برای رفع حملهٔ حاد آسم یا تنگی نفس ناگهانی مناسب نیست. پس از هر نوبت، دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید؛ مصرف باید منظم باشد، حتی هنگام بیعلامتی.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به بکلومتازون یا هر جزء فرآورده حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- اگر اکنون دچار حملهٔ آسم، تنگی نفس شدید یا خسخس حاد هستید، بدانید این افشانه برای تسکین فوری طراحی نشده است و باید برنامهٔ درمانی حملهٔ حاد را دنبال کنید.
- عفونت فعال یا درماننشده، بهویژه عفونت قارچی دهان، سل یا عفونتهای مکرر را مطرح کنید؛ کورتیکواستروئیدها میتوانند برخی عفونتها را بدتر یا علائمشان را پنهان کنند.
- سابقهٔ آبسیاه یا آبمروارید، پوکی استخوان، شکستگی، دیابت، بیماری کبدی یا مشکلات غدهٔ فوقکلیه را اطلاع دهید؛ در مصرف طولانیمدت یا مقدارهای بالاتر، پایش بیشتری لازم است.
- اگر کودک یا نوجوان قرار است مدت طولانی از دارو استفاده کند، رشد او باید در ویزیتهای دورهای بررسی شود.
- فهرست همهٔ داروها، اسپریهای تنفسی، مکملها و فرآوردههای گیاهی خود را ارائه دهید؛ بهویژه اگر اخیراً کورتیکواستروئید خوراکی یا تزریقی مصرف کردهاید.
عوارض احتمالی
- گرفتگی صدا یا تغییر صدا
- سوزش، خشکی یا درد خفیف گلو
- برفک دهان؛ لکههای سفید یا درد و سوزش داخل دهان
- سرفه یا تحریک کوتاهمدت پس از استنشاق
- سردرد یا مزهٔ ناخوشایند در دهان
- تنگی نفس، خسخس یا فشار قفسهٔ سینه که بلافاصله پس از استنشاق بدتر شود: مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم لبها، زبان یا صورت، کهیر، دشواری تنفس یا احساس غش: نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف شدید، سرگیجه، غش، تهوع یا استفراغ مداوم، بهویژه پس از مصرف طولانی یا همزمانی با کورتیکواستروئیدهای دیگر: سریعاً ارزیابی پزشکی لازم است.
- تغییر دید، درد چشم یا دیدن هالهٔ نور: در اولین فرصت با پزشک تماس بگیرید، چون مصرف طولانیمدت میتواند با مشکلات چشمی همراه شود.
- تب پایدار، بدترشدن سرفه یا نشانههای عفونت که برطرف نمیشود، یا برفک دهانِ ماندگار: برای بررسی و درمان پیگیری کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان با کورتیکواستروئیدهای خوراکی، تزریقی، بینی یا سایر فرآوردههای استنشاقی، بهخصوص در مقدارهای بالا یا برای مدت طولانی، میتواند مجموع عوارض کورتیکواستروئیدی را افزایش دهد. برخی داروهای ضدقارچ مانند ایتراکونازول و کتوکونازول و بعضی داروهای ضدویروس برای عفونت ویروس نقص ایمنی انسانی ممکن است اثر سیستمیک بکلومتازون را بیشتر کنند. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است و زمان مصرف افشانه معمولاً به وعدهٔ غذایی وابسته نیست. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا تغییر درمان اطلاع دهید. مقدار جذبشده پس از مصرف استنشاقی معمولاً کم است، اما کنترل مناسب آسم در بارداری اهمیت دارد و قطع خودسرانهٔ دارو میتواند مشکلساز شود؛ ادامهٔ درمان و نیاز به پایش نوزاد یا کودک شیرخوار را پزشک تعیین میکند.
نگهداری
افشانه را طبق دستور روی بسته و بروشور همان فرآورده، معمولاً در دمای اتاق و دور از گرمای زیاد، نور مستقیم و یخزدگی نگهداری کنید. قوطی تحت فشار است؛ آن را سوراخ نکنید و در آتش یا داخل خودروی داغ نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و شمارندهٔ دوز، در صورت وجود، بررسی شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| افشانه (آئروسل) دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بکلومتازون دیپروپیونات حملهٔ ناگهانی آسم را برطرف میکند؟
۰۲وقتی حالم بهتر شد، میتوانم بکلومتازون را قطع کنم؟
۰۳چرا باید بعد از استفاده دهانم را بشویم؟
۰۴اگر یک نوبت را فراموش کردم، چه کار کنم؟
۰۵آیا افشانهٔ بکلومتازون را میتوان به جای نوع بینی یا پوستی استفاده کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۶ سازنده، در گروه R03BA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.