آکسیتینیب
آکسیتینیب یک داروی ضدسرطان خوراکی از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. این دارو با مهار پیامهای رشد رگهای خونی، به کنترل برخی تومورها کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمان سرطان پیشرفته سلول کلیوی در بزرگسالان به کار میرود؛ گاهی بهتنهایی یا همراه ایمنیدرمانی تجویز میشود.
آکسیتینیب میتواند فشارخون را بالا ببرد و خطر خونریزی، لخته، اختلال ترمیم زخم و عوارض گوارشی جدی ایجاد کند. پایش منظم فشارخون و آزمایشهای لازم اهمیت دارد.
اگر فشارخون کنترلنشده، بیماری قلبی یا کبدی، اختلال خونریزی، بارداری یا جراحی پیشرو دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. خونریزی شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس، سردرد شدید، تغییر دید یا درد شدید شکم نیازمند مراجعه فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آکسیتینیب یک داروی ضدسرطان خوراکی از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. این دارو با مهار گیرندههای فاکتور رشد عروقی، تشکیل رگهای خونی جدید در اطراف تومور را کاهش میدهد و به کندشدن رشد سرطان کمک میکند. کاربرد اصلی آن درمان سرطان پیشرفته سلول کلیوی در بزرگسالان است؛ در برخی بیماران بهتنهایی یا همراه داروهای ایمنیدرمانی به کار میرود. این دارو به شکل قرص عرضه میشود و نام تجاری شناختهشده آن در ایران اینلیتا است.
موارد مصرف
- سرطان پیشرفته سلول کلیوی در بزرگسالان، پس از ناکافیبودن یا شکست یک درمان سیستمیک قبلی
- درمان اولیه برخی بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته سلول کلیوی همراه پمبرولیزوماب، طبق پروتکل تخصصی
- درمان اولیه برخی بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته سلول کلیوی همراه آولوماب، طبق پروتکل تخصصی
روش مصرف
مقدار و مدت درمان را پزشک بر اساس وضعیت بیماری، پاسخ درمانی و عوارض تعیین میکند. آکسیتینیب معمولاً در زمانهای ثابت و در دو نوبت با فاصله تقریباً برابر مصرف میشود و میتوان آن را همراه یا بدون غذا خورد؛ شیوه مصرف نسبت به وعدههای غذایی را ثابت نگه دارید. قرص را کامل با آب ببلعید و نجوید یا خرد نکنید. اگر نوبتی را فراموش کردید یا پس از مصرف استفراغ کردید، نوبت اضافی نخورید و نوبت بعدی را طبق برنامه معمول ادامه دهید. اگر بیش از مقدار تجویزشده مصرف شد، فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید. درمان را خودسرانه قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به آکسیتینیب یا هر یک از اجزای قرص حساسیت داشتهاید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- فشارخون بالا یا کنترلنشده، بیماری قلبی یا نارسایی قلب، سابقه حمله قلبی، سکته، لخته، آنوریسم یا هرگونه اختلال خونریزی را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقه بیماری کبد یا کلیه، وجود پروتئین در ادرار یا اختلال تیروئید را بگویید؛ بیماری کبدی ممکن است نیاز به تنظیم تخصصی درمان داشته باشد.
- اگر جراحی، کار دندانپزشکی تهاجمی یا اقدام ترمیمی پیشرو دارید، یا زخمتان هنوز خوب نشده است، پیش از مصرف اطلاع دهید؛ دارو میتواند ترمیم زخم را مختل کند.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضدسرطان، رقیقکنندههای خون، ویتامینها و فرآوردههای گیاهی را ارائه کنید.
- اگر باردار یا شیرده هستید، احتمال بارداری دارید، قصد بارداری دارید، یا دارو برای کودک و نوجوان در نظر گرفته شده است، پیش از شروع درمان مطرح کنید؛ ایمنی و اثربخشی آن در سنین پایین تثبیت نشده است.
عوارض احتمالی
- افزایش فشارخون
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- خستگی، ضعف یا بیحالی
- کاهش اشتها و کاهش وزن
- زخم یا التهاب دهان، گرفتگی صدا، یا قرمزی و درد کف دستوپا
- سردرد بسیار شدید، گیجی، تشنج، تاری دید یا افزایش شدید فشارخون: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف یا بیحسی یکطرفه، اختلال تکلم، یا تورم و درد یک پا: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی شدید یا بندنیامدنی، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی، خون در ادرار، سرفه خونی یا کبودی گسترده: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا مداوم شکم، نفخ شدید، تب، استفراغ مکرر یا مدفوع خونی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس جدید، ورم پا یا شکم، افزایش سریع وزن، کاهش واضح ادرار، یا زردی پوست و چشم: همان روز با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید؛ تنگی نفس شدید نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.
- تورم صورت، لب یا گلو، خسخس، دشواری تنفس یا بثورات گسترده همراه با بدحالی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول، بعضی آنتیبیوتیکها مانند کلاریترومایسین و برخی داروهای ضدویروس میتوانند سطح آکسیتینیب و خطر عوارض را بالا ببرند. ریفامپین، ریفابوتین، دگزامتازون، فنیتوئین، کاربامازپین، فنوباربیتال و علف چای ممکن است اثر دارو را کم کنند. گریپفروت و آب گریپفروت مصرف نکنید. رقیقکنندههای خون و داروهای ضدپلاکت ممکن است خطر خونریزی را بیشتر کنند و همراهی آکسیتینیب با داروهای ایمنیدرمانی نیازمند پایش کبد و تصمیم متخصص است. تداخل اختصاصی مهمی با الکل شناخته نشده، اما در صورت اسهال، تهوع، سرگیجه یا ضعف، الکل میتواند حال عمومی و کمآبی را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آکسیتینیب میتواند به جنین آسیب بزند و در بارداری نباید مصرف شود، مگر آنکه متخصص سرطان پس از سنجش دقیق فواید و خطرها آن را ضروری بداند. افراد در سن باروری و مردان دارای شریک در سن باروری باید در طول درمان و تا یک هفته پس از آخرین نوبت از روش مطمئن پیشگیری استفاده کنند؛ در درمان ترکیبی، بازه پیشگیری ممکن است متفاوت باشد. اطلاعات کافی درباره ورود دارو به شیر انسان وجود ندارد، اما بهدلیل احتمال آسیب جدی به شیرخوار، شیردهی در طول درمان و تا دو هفته پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود.
نگهداری
قرص را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید. آن را در حمام یا در معرض حرارت زیاد نگذارید و دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید. پس از پایان تاریخ انقضا مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آکسیتینیب سرطان را کاملاً درمان میکند؟
۰۲آیا آکسیتینیب را باید همراه غذا مصرف کرد؟
۰۳اگر یک نوبت آکسیتینیب را فراموش کردم یا بعد از آن استفراغ کردم چه کنم؟
۰۴چرا هنگام مصرف آکسیتینیب باید فشارخونم را مرتب اندازه بگیرم؟
۰۵آیا پیش از جراحی یا کار دندانپزشکی باید مصرف آکسیتینیب را اطلاع بدهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۳ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.