آتازاناویر/ریتوناویر
آتازاناویر/ریتوناویر ترکیبی از داروهای ضدویروس و مهارکنندهٔ پروتئاز است. آتازاناویر تکثیر اچآیوی را مهار میکند و ریتوناویر با کندکردن تجزیهٔ آن، مقدار مؤثر آتازاناویر را افزایش میدهد.
برای درمان عفونت اچآیوی همراه با سایر داروهای ضدویروس و کاهش بار ویروسی بهکار میرود. این ترکیب بهتنهایی جایگزین رژیم کامل درمانی نیست.
این دارو تداخلهای مهم و فراوان دارد، بهخصوص با داروهای کاهشدهندهٔ اسید معده و بعضی داروهای قلبی. زردی همراه با ادرار تیره، غش، ضربان نامنظم یا تاول و پوستهریزی پوست نیازمند اقدام فوری است.
اگر بیماری کبدی یا کلیوی، سابقهٔ سنگ کلیه یا اختلال ضربان قلب دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، مصرف تنوفوویر یا شروع هر داروی جدید نیز نیاز به بررسی دارد.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
آتازاناویر/ریتوناویر درمانی ضدویروس برای کنترل عفونت اچآیوی است و در گروه مهارکنندههای پروتئاز قرار میگیرد. آتازاناویر آنزیم لازم برای پردازش پروتئینهای ویروس را مهار میکند و ریتوناویر تجزیهٔ آتازاناویر را کند میکند تا اثر آن پایدارتر بماند. این ترکیب تکثیر ویروس را کم میکند، اما ویروس را از بدن ریشهکن نمیکند و معمولاً باید همراه داروهای ضدویروس دیگر مصرف شود. پایبندی منظم به رژیم درمانی برای حفظ کنترل ویروس و کاهش خطر مقاومت دارویی اهمیت دارد.
موارد مصرف
- درمان عفونت اچآیوی همراه با سایر داروهای ضدویروس
- کاهش بار ویروسی و کمک به حفظ یا بهبود شمارش سلولهای دفاعی
- بخشی از رژیمهای انتخابشدهٔ درمانی در افراد دارای سابقهٔ مصرف داروهای ضدویروس، بر اساس نظر متخصص و نتیجهٔ آزمایشها
روش مصرف
مقدار و مدت درمان را دقیقاً طبق نسخه و بروشور همان فرآورده رعایت کنید. این ترکیب معمولاً همراه غذا مصرف میشود؛ مصرف در زمان ثابت و پایبندی به همهٔ داروهای همراه، اثر درمان را بهتر حفظ میکند. قرص را طبق دستور با آب مصرف کنید و برای جبران نوبت فراموششده مقدار اضافی نخورید؛ اگر زمان نوبت بعد نزدیک است، دربارهٔ نوبت جاافتاده از داروساز راهنمایی بگیرید. درمان را حتی با بهترشدن حالتان خودسرانه قطع یا با داروی دیگری جایگزین نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت اچآیوی-۱ همراه با سایر داروهای ضدویروس
قرص را هر روز در زمان ثابت و همراه غذا کامل ببلعید؛ آن را نجوید، نصف یا خرد نکنید. این شکل دارویی برای کودکان کمتر از ۶ سال یا با وزن کمتر از ۳۵ کیلوگرم مناسب نیست.
عفونت اچآیوی-۱ در افراد دارای سابقهٔ مصرف داروهای ضدویروسی
انتخاب این رژیم باید با توجه به سابقهٔ درمان و نتایج آزمون مقاومت ویروسی، بهویژه مقاومت مرتبط با مهارکنندههای پروتئاز، توسط متخصص انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به آتازاناویر، ریتوناویر یا داروهای مشابه، یا سابقهٔ بثورات شدید پوستی را بگویید.
- بیماری کبد، هپاتیت، زردی، افزایش آنزیمهای کبدی یا نارسایی کبدی دارید، اطلاع دهید؛ در نارسایی شدید کبدی این ترکیب ممکن است مناسب نباشد.
- بیماری کلیه یا سابقهٔ سنگ کلیه و سنگ صفرا دارید، مطرح کنید؛ مصرف همزمان برخی داروهای اچآیوی میتواند نیاز به پایش کلیه را بیشتر کند.
- اختلال ضربان یا هدایت قلب، ضربان آهسته، غش بیدلیل یا سابقهٔ نوار قلب غیرطبیعی دارید، پیش از شروع درمان بگویید.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضداسید و کاهندهٔ اسید معده، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه کنید؛ بهویژه فرآوردههای حاوی علف چای اهمیت دارند.
- در بارداری، قصد بارداری، شیردهی، کودکی، سالمندی یا هموفیلی، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ انتخاب رژیم و پایش در این شرایط اختصاصی است.
عوارض احتمالی
- تهوع یا ناراحتی معده
- اسهال
- سردرد یا سرگیجه
- خستگی
- بثورات پوستی خفیف
- افزایش بیلیروبین خون و زردی خفیف چشم یا پوست، که ممکن است بدون آسیب جدی کبدی رخ دهد
- تاول یا پوستهریزی پوست، زخم دهان، قرمزی چشم، تورم صورت یا گلو یا تنگی نفس: دارو را متوقف کنید و با اورژانس تماس بگیرید؛ این میتواند واکنش پوستی یا آلرژیک شدید باشد.
- تپش قلب، ضربان نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید، چون اختلال هدایت یا ریتم قلب ممکن است رخ دهد.
- زردی شدید، ادرار تیره، مدفوع روشن، خارش منتشر، بیاشتهایی پایدار یا درد سمت راست بالای شکم: برای بررسی کبد و صفرا سریعاً مراجعه کنید.
- درد شدید پهلو یا کمر، خون در ادرار، درد هنگام ادرار یا کاهش ادرار: سریعاً ارزیابی پزشکی لازم است، چون سنگ یا آسیب کلیه ممکن است مطرح باشد.
- درد شدید بالای شکم، تب، تهوع یا استفراغ مداوم، بهویژه همراه زردی: سریعاً مراجعه کنید تا عوارض کیسهٔ صفرا یا لوزالمعده بررسی شود.
- تشنگی شدید، ادرار زیاد، ضعف یا خوابآلودگی غیرمعمول: در اسرع وقت برای بررسی افزایش شدید قند خون اقدام کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ریتوناویر آنزیمهای کبدیِ تجزیهکنندهٔ بسیاری از داروها را مهار میکند؛ بنابراین مقدار برخی داروها بالا میرود و خطر عارضه بیشتر میشود. ضداسیدها، داروهای کاهشدهندهٔ اسید معده مانند امپرازول و فاموتیدین و فرآوردههای بافری میتوانند جذب آتازاناویر را کم کنند و باید از نظر فاصلهٔ مصرف یا جایگزین بررسی شوند. تنوفوویر میتواند مقدار آتازاناویر را کاهش دهد و همراهی آن به پایش کلیه و تنظیم رژیم نیاز داشته باشد. برخی داروهای ضدآریتمی و قلبی، داروهای خوابآور و آرامبخش، داروهای ضدتشنج، داروهای اختلال نعوظ، بعضی استاتینها، داروهای پیوند و برخی کورتونهای استنشاقی ممکن است با این ترکیب خطرناک باشند؛ علف چای و ریفامپین نیز میتوانند اثر درمان را کم کنند. در بیماری کبدی یا هپاتیت، الکل میتواند فشار بیشتری بر کبد وارد کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و قبل از شروع هر داروی جدید، تداخل آن را بررسی کنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، این ترکیب ممکن است با تشخیص متخصص ادامه یابد، اما مقدار داروی مؤثر و برخی تداخلها در طول بارداری تغییر میکند و پایش بیشتری لازم است. برنامهٔ درمانی را خودسرانه قطع نکنید. مقدار آتازاناویر و ریتوناویر در شیر مادر کم است، اما چون خود اچآیوی میتواند از شیر منتقل شود، تصمیم دربارهٔ شیردهی یا تغذیهٔ جایگزین باید با تیم درمان و مطابق شرایط بهداشتی محل انجام شود.
نگهداری
قرص را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید؛ آن را در حمام یا خودروی گرم نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پس از پایان تاریخ انقضا یا آسیبدیدن بستهبندی مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 300 mg / 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا ریتوناویر در کنار آتازاناویر قرار گرفته است؟
۰۲آیا این قرص بهتنهایی درمان کامل اچآیوی است؟
۰۳چرا هنگام مصرف این دارو پوست یا چشمم زرد شده است؟
۰۴آیا میتوانم برای سوزش معده امپرازول یا داروی ضداسید مصرف کنم؟
۰۵اگر یک نوبت را فراموش کنم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۷ سازنده، در گروه J05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.