محلول دیالیز صفاقی همراه بیکربنات
این فرآورده، محلول استریل دیالیز صفاقی حاوی گلوکز، املاح و بافر بیکربنات و لاکتات است. از راه کاتتر وارد حفره شکم میشود تا به خروج آب و مواد زاید خون و تنظیم املاح و تعادل اسید و باز کمک کند.
بیشتر برای دیالیز در نارسایی حاد یا مزمن کلیه و برداشت آب اضافی در احتباس شدید مایعات به کار میرود. برای برخی اختلالات شدید املاح یا اسید و باز و بعضی مسمومیتهای دارویی قابلدیالیز نیز ممکن است استفاده شود؛ نوع بیکربناتدار برای برخی بیماران با درد ورود محلولهای اسیدیتر مناسبتر است.
این محلول برای تزریق وریدی نیست و فقط از راه کاتتر صفاقی، با روش استریل و پس از آموزش مرکز دیالیز استفاده میشود. کدر شدن مایع تخلیهشده، درد شکم، تب یا لرز را جدی بگیرید و فوراً با مرکز دیالیز تماس بگیرید.
اگر دیابت، بیماری قلبی یا ریوی، بیماری شدید کبد، مشکل یا جراحی شکم، فتق، سطح بالای لاکتات، اختلال املاح یا مصرف داروهای دیگر دارید، پیش از شروع یا تغییر برنامه اطلاع دهید. در تنگی نفس، درد قفسه سینه، تورم سریع، حساسیت شدید یا غش، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این فرآورده از گروه محلولهای دیالیز صفاقی در رده خون و خونسازی است و بهصورت محلول استریل عرضه میشود. گلوکز با ایجاد اختلاف غلظت، آب اضافی را از خون از میان پرده صفاق به داخل محلول میکشد و مواد زاید نیز هنگام تعویض محلول خارج میشوند. سدیم، کلرید، کلسیم و منیزیم به تبادل املاح کمک میکنند و بیکربنات و لاکتات نقش بافر دارند. pH نزدیکتر به بدن، آن را برای بیمارانی که با محلولهای اسیدیتر هنگام ورود ناراحتی دارند، گزینهای مناسبتر میکند.
موارد مصرف
- دیالیز صفاقی در نارسایی حاد کلیه
- دیالیز صفاقی در نارسایی مزمن یا مرحله پایانی کلیه
- برداشت آب اضافی در احتباس شدید مایعات
- کمک به اصلاح اختلالات شدید املاح یا تعادل اسید و باز
- برخی مسمومیتهای دارویی با مواد قابلدیالیز، وقتی گزینه درمانی مناسبتری وجود ندارد
- کاهش درد یا ناراحتی هنگام ورود محلول در بیمارانی که محلولهای لاکتاتی اسیدیتر را تحمل نمیکنند
روش مصرف
این محلول فقط داخل حفره صفاق و از طریق کاتتر دیالیز، طبق برنامهای که پزشک و مرکز دیالیز تعیین کردهاند، استفاده میشود؛ حجم هر تعویض، تعداد تعویضها و زمان ماند را خودسرانه تغییر ندهید یا درمان را قطع نکنید. پیش از اتصال، تاریخ، سلامت کیسه، شفافیت محلول و سالم بودن درزها را بررسی کنید؛ در کیسههای دو محفظهای، دو بخش باید طبق آموزش کاملاً مخلوط شوند و محلول جداشده یا کدر استفاده نشود. برای راحتی میتوان آن را فقط با گرمکن خشک و طبق آموزش تا دمای بدن گرم کرد؛ از آب داغ و مایکروویو استفاده نکنید. هنگام کار، روش استریل و مراحل اتصال و تخلیه را دقیق رعایت کنید؛ هر کیسه یکبارمصرف است و مایع تخلیهشده باید از نظر کدر شدن بررسی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به هر یک از اجزای محلول یا به ذرت و فرآوردههای ذرت حساسیت دارید، پیش از مصرف بگویید؛ در صورت حساسیت شدید قبلی، استفاده باید بازبینی شود.
- سابقه جراحی یا آسیب اخیر شکم، فتق، چسبندگی، عفونت یا التهاب روده، فیستول، کولوستومی یا ایلئوستومی، تومور شکمی، یا مشکل دیواره شکم و کاتتر را اطلاع دهید.
- اگر عملکرد صفاق کاهش یافته، چسبندگی شدید یا بیماریای دارید که ورود و خروج محلول را دشوار میکند، این موضوع باید پیش از درمان ارزیابی شود.
- دیابت، نارسایی قلبی، فشار خون، بیماری شدید ریوی، ورم یا نوسان وزن، و هر اختلال شناختهشده پتاسیم، کلسیم، منیزیم یا بیکربنات را مطرح کنید.
- سطح بالای لاکتات، اسیدوز لاکتیک، افت فشار شدید، عفونت منتشر، نارسایی حاد کلیه یا بیماری شدید کبدی را اطلاع دهید؛ در این وضعیتها پایش اسید و باز اهمیت بیشتری دارد.
- فهرست همه داروها، انسولین، مکملها و داروهای بدون نسخه را ارائه دهید، بهویژه متفورمین، دیگوکسین و برخی داروهای ضدویروس؛ بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را نیز از قبل مطرح کنید. در کودکان، انتخاب محلول و برنامه باید کاملاً توسط متخصص کلیه کودکان انجام شود.
عوارض احتمالی
- ضعف یا خستگی
- احتباس مایع و ورم، همراه با افزایش وزن
- افزایش فشار خون
- کاهش پتاسیم خون، که ممکن است ضعف عضلانی یا گرفتگی ایجاد کند
- افزایش کلسیم خون
- افزایش بیکربنات و قلیایی شدن خون
- التهاب یا عفونت صفاق: کدر شدن مایع تخلیهشده، درد شکم، تب یا لرز. فوراً با مرکز دیالیز تماس بگیرید و اگر حال عمومی بد، درد شدید یا تنگی نفس دارید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش حساسیتی شدید: کهیر یا بثورات گسترده، تورم صورت یا گلو، خسخس یا دشواری تنفس. ورود محلول را متوقف کنید، طبق آموزش مرکز آن را تخلیه کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اضافهبار مایعات: تورم سریع پاها یا صورت، افزایش وزن سریع، تنگی نفس یا درد قفسه سینه. این علائم نیازمند ارزیابی فوریاند و برای تنگی نفس یا درد قفسه سینه فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کمآبی یا اختلال شدید املاح و اسید و باز: غش، سرگیجه شدید، تشنگی شدید، ضعف شدید، گرفتگی عضلات، تپش یا نامنظمی ضربان، تهوع مداوم، تنفس سریع و عمیق یا گیجی. تعویض محلول را خودسرانه تغییر ندهید و فوراً با تیم دیالیز تماس بگیرید؛ در غش یا گیجی، اورژانس لازم است.
- عفونت یا مشکل کاتتر: قرمزی، درد، تورم یا ترشح چرکی اطراف محل خروج کاتتر، یا اختلال ناگهانی در ورود و خروج محلول. همان روز با مرکز دیالیز تماس بگیرید و تا دریافت راهنمایی کاتتر را دستکاری نکنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این درمان میتواند بعضی داروهای قابلدیالیز را از خون خارج کند و غلظت آنها را کاهش دهد؛ زمان مصرف یا نیاز به تنظیم آن داروها ممکن است تغییر کند. گلوکز محلول میتواند قند خون را بالا ببرد، بنابراین در دیابت پایش قند و تنظیم انسولین یا داروی قند باید طبق برنامه درمان انجام شود. کاهش پتاسیم در فردی که دیگوکسین یا داروهای همگروه قلبی میگیرد، خطر مسمومیت و نامنظمی ضربان را افزایش میدهد. محلولهای حاوی لاکتات در فردی با لاکتات بالا، افت فشار شدید، عفونت منتشر، نارسایی حاد کلیه یا مصرف متفورمین و برخی داروهای ضدویروس اچآیوی میتوانند خطر اسیدوز لاکتیک را بیشتر کنند. هیچ دارو، پتاسیم یا مکملی را به کیسه اضافه نکنید مگر اینکه تیم دیالیز سازگاری و ضرورت آن را تأیید کرده باشد؛ فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. تداخل مستقیم مهمی با غذا یا الکل مطرح نیست، اما رژیم غذایی و محدودیت مایعات باید طبق برنامه مرکز دیالیز رعایت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای کافی درباره مصرف این محلول در بارداری وجود ندارد. اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیرده هستید، متخصص کلیه و پزشک زنان باید ضرورت ادامه یا تغییر درمان را بر اساس وضعیت شما ارزیابی کنند؛ درمان دیالیز را خودسرانه قطع نکنید. مشخص نیست متابولیتهای محلول وارد شیر مادر میشوند یا نه، بنابراین درباره شیردهی و ادامه درمان تصمیم فردی لازم است.
نگهداری
کیسه را در بسته اصلی، دور از دسترس کودکان و مطابق دمای درجشده روی جعبه نگه دارید؛ از گرمای شدید و نگهداری زیر ۴ درجه سانتیگراد خودداری کنید. کیسه تاریخگذشته، کدر، تغییررنگداده، دارای ذرات، نشتی یا درز آسیبدیده را استفاده نکنید. در فرآوردههای دو محفظهای، پس از باز کردن روکش و اختلاط، محلول را فقط در مهلت درجشده روی بسته مصرف کنید و باقیمانده را دور بیندازید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 1000 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان محلول دیالیز صفاقی همراه بیکربنات را داخل رگ تزریق کرد؟
۰۲اگر کیسه دو محفظهای باشد، چرا باید پیش از مصرف مخلوط شود؟
۰۳کدر شدن مایع تخلیهشده چه معنایی دارد؟
۰۴اگر دیابت داشته باشم، آیا این محلول قند خونم را بالا میبرد؟
۰۵آیا میتوان دارو یا پتاسیم به کیسه اضافه کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه B05D. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.