آمپیسیلین/سولباکتام
آمپیسیلین/سولباکتام یک آنتیبیوتیک تزریقی از خانواده پنیسیلینهاست. سولباکتام از غیرفعالشدن آمپیسیلین بهوسیله برخی آنزیمهای باکتریایی جلوگیری میکند.
برای درمان برخی عفونتهای باکتریایی پوست و بافت نرم، داخل شکم و عفونتهای لگنی یا زنان استفاده میشود.
پیش از تزریق، هرگونه حساسیت قبلی به پنیسیلین یا سفالوسپورین را اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو و بثورات شدید نیازمند اقدام فوری است.
در صورت بیماری کلیه یا کبد، سابقه زردی ناشی از این دارو، بیماری تب غدهای، بارداری یا شیردهی، پیش از درمان اطلاعرسانی کنید. فهرست همه داروها و مکملهایتان نیز باید بررسی شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
آمپیسیلین/سولباکتام ترکیبی از آمپیسیلین، یک آنتیبیوتیک پنیسیلینی، و سولباکتام، مهارکننده برخی آنزیمهای مقاومت باکتریها، است. آمپیسیلین با مختلکردن ساخت دیواره باکتری اثر میکند و سولباکتام کمک میکند این اثر در برابر برخی باکتریهای تولیدکننده آنزیم بتالاکتاماز حفظ شود. این دارو برای عفونتهای ناشی از باکتریهای حساس بهکار میرود و روی سرماخوردگی یا عفونتهای ویروسی اثر ندارد. فرآورده بهصورت پودر ویال برای حلکردن و تزریق وریدی یا عضلانی عرضه میشود.
موارد مصرف
- عفونتهای پوست و بافتهای نرم
- عفونتهای داخل شکم
- عفونتهای لگنی و عفونتهای زنان
روش مصرف
این دارو باید پس از حلکردن ویال با حلال سازگار، توسط پزشک یا پرستار و طبق نسخه از راه تزریق وریدی یا عضلانی تجویز شود؛ خودتان آن را حل یا تزریق نکنید. فاصله نوبتها را منظم نگه دارید و حتی اگر حالتان بهتر شد، دوره تجویزشده را کامل کنید؛ قطع زودهنگام یا جاانداختن نوبت میتواند درمان را ناقص و مقاومت باکتریایی را بیشتر کند. اگر نوبتی از دست رفت، بدون دوبرابرکردن مقدار با مرکز درمانی درباره برنامه بعدی هماهنگ کنید. غذا بر جذب این شکل تزریقی اثر قابلتوجهی ندارد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونتهای پوست و بافتهای نرم
ایمنی و اثربخشی تزریق عضلانی در کودکان ثابت نشده است. دورهٔ درمان وریدی معمولاً نباید بیش از ۱۴ روز باشد و پس از بهبود، تکمیل درمان با آنتیبیوتیک خوراکی مناسب ممکن است لازم شود.
عفونتهای داخل شکم
ایمنی و اثربخشی این دارو برای عفونتهای داخل شکمی در کودکان ثابت نشده است. انتخاب یا ادامهٔ درمان باید با توجه به کشت و حساسیت میکروبی و کنترل منبع عفونت انجام شود.
عفونتهای لگنی و عفونتهای زنان
مدت درمان وریدی معمولاً نباید بیش از ۱۴ روز باشد؛ کنترل منبع عفونت، کشت و حساسیت میکروبی و پایش پاسخ درمانی ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به آمپیسیلین، پنیسیلینها، سفالوسپورینها یا سایر داروهای بتالاکتام، بهویژه سابقه تنگی نفس، افت فشار یا واکنش پوستی شدید
- سابقه زردی یا آسیب کبدی پس از مصرف آمپیسیلین/سولباکتام
- بیماری کلیه، دیالیز، بیماری کبد، نارسایی قلبی یا پیروی از رژیم کمنمک سخت؛ برخی فرآوردهها سدیم دارند
- بیماری تب غدهای یا مونوکلئوز عفونی، زیرا آمپیسیلین در این بیماری میتواند بثورات گسترده ایجاد کند
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- همه داروها و مکملهای مصرفی، بهویژه پروبنسید، آلوپورینول، متوترکسات، داروهای رقیقکننده خون و آنتیبیوتیکهای تزریقی دیگر
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا التهاب محل تزریق
- تهوع، استفراغ یا دلدرد
- اسهال خفیف
- سردرد یا سرگیجه
- راش یا خارش پوستی خفیف
- تنگی نفس، خسخس، تورم لبها، صورت یا گلو، کهیر گسترده یا احساس غش: تزریق را متوقف کنید، فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و در صورت بروز پس از ترخیص با اورژانس تماس بگیرید.
- راش گسترده، تاول، پوستهریزی یا زخم دهان و چشم: مصرف بعدی را تا ارزیابی پزشک انجام ندهید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال شدید یا مداوم، بهویژه اسهال آبکی یا خونی همراه با تب و دلپیچه، حتی تا چند هفته پس از پایان درمان: فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید و داروی ضداسهال را خودسرانه مصرف نکنید.
- زردشدن پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع روشن، خارش شدید یا درد مداوم قسمت بالای شکم: سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- تشنج، گیجی شدید یا کاهش هوشیاری، بهویژه در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه: با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پروبنسید میتواند سطح آمپیسیلین و سولباکتام را بالا ببرد و اثر آنها را طولانی کند. مصرف همزمان آلوپورینول ممکن است احتمال بثورات پوستی را بیشتر کند و همراهی با متوترکسات میتواند خطر سمیت متوترکسات را افزایش دهد؛ داروهای رقیقکننده خون نیز ممکن است با اثرات انعقادی پنیسیلینها تداخل داشته باشند. برخی آنتیبیوتیکهای تزریقی، مانند آمینوگلیکوزیدها، نباید در یک محلول با این دارو مخلوط شوند و باید طبق نظر کادر درمان جداگانه آماده شوند. برای شکل تزریقی، تداخل غذایی مهمی مطرح نیست و تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل وجود ندارد. فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آمپیسیلین و سولباکتام از جفت عبور میکنند و ایمنی کامل این ترکیب در بارداری قطعی نیست؛ در بارداری فقط زمانی استفاده میشود که پزشک آن را ضروری بداند. مقدار کمی از هر دو جزء وارد شیر میشود و ممکن است در شیرخوار اسهال یا برفک ایجاد کند؛ در دوران شیردهی، نوزاد را از نظر این علائم زیر نظر داشته باشید.
نگهداری
ویال پودر را در دمای اتاق، دور از نور و رطوبت، گرمای زیاد و دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید. محلول باید در شرایط استریل توسط کادر درمان آماده شود؛ زمان و شرایط نگهداری پس از حلشدن بین فرآوردهها متفاوت است و باید طبق بروشور همان فرآورده رعایت شود. محلول کدر، دارای ذرات یا با تغییر ظاهری غیرمعمول نباید مصرف شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 1 g / 0.5 g |
| تزریقی برای محلول | 2 g / 1 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آمپیسیلین/سولباکتام برای سرماخوردگی یا آنفلوآنزا مفید است؟
۰۲چرا سولباکتام همراه آمپیسیلین است؟
۰۳اگر به پنیسیلین حساسیت داشته باشم، آیا میتوانم این تزریق را دریافت کنم؟
۰۴اسهال بعد از آمپیسیلین/سولباکتام طبیعی است یا خطرناک؟
۰۵چرا در بیماری کلیه برنامه تزریق این دارو متفاوت میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۱ سازنده، در گروه J01CR01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.