آمیلوراید/هیدروکلروتیازید
آمیلوراید/هیدروکلروتیازید ترکیبی از دو داروی ادرارآور است: هیدروکلروتیازید آب و نمک اضافی را دفع میکند و آمیلوراید به حفظ پتاسیم کمک میکند. هدف آن کاهش فشار خون یا کم کردن ورم است.
بیشتر برای فشار خون بالا یا ورم ناشی از نارسایی قلبی بهکار میرود، بهویژه وقتی مدرهای تیازیدی بهتنهایی پتاسیم را پایین میآورند یا حفظ پتاسیم اهمیت دارد.
مهمترین خطر این ترکیب، بالا رفتن پتاسیم خون است؛ این خطر در بیماری کلیه، دیابت یا همراه مکمل پتاسیم و بعضی داروها بیشتر میشود. پایش پتاسیم و عملکرد کلیه اهمیت دارد و ضعف شدید، گزگز یا ضربان نامنظم را باید جدی گرفت.
اگر بیماری کلیه، دیابت، نقرس، بیماری کبدی، کمآبی، فشار خون پایین یا داروهای قلبی و ضدالتهاب مصرف میکنید، پیش از شروع اطلاع دهید. بارداری، شیردهی یا بروز کاهش واضح ادرار، غش، تپش نامنظم یا واکنش حساسیتی نیازمند تماس فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
آمیلوراید/هیدروکلروتیازید از داروهای مدر گروه قلب و عروق است و به شکل قرص عرضه میشود. هیدروکلروتیازید با افزایش دفع سدیم و آب از کلیه به کاهش فشار خون و ورم کمک میکند؛ آمیلوراید جذب دوباره سدیم را در بخش پایانی لولههای کلیه کم میکند تا دفع پتاسیم کمتر شود. این ترکیب معمولاً زمانی بهکار میرود که حفظ پتاسیم اهمیت داشته باشد، نه لزوماً برای شروع هر درمان فشار خون یا ورم. با وجود اثر حفظکننده پتاسیم، بالا رفتن بیش از حد پتاسیم همچنان ممکن است و بررسی کلیه و املاح اهمیت دارد.
موارد مصرف
- کنترل فشار خون بالا، وقتی حفظ پتاسیم اهمیت دارد.
- کم کردن ورم و احتباس مایع ناشی از نارسایی قلبی، در صورت مناسب بودن ترکیب برای بیمار.
- کاهش خطر افت پتاسیم هنگام استفاده از برخی مدرهای تیازیدی یا مدرهای دیگر، طبق نظر پزشک و نتایج آزمایش.
روش مصرف
قرص را دقیقاً طبق نسخه و معمولاً همراه غذا، در ساعت ثابتی از روز و با آب مصرف کنید؛ اثر ادرارآور ممکن است در ساعتهای نخست بیشتر باشد، بنابراین زمان مصرف را فقط با نظر پزشک یا داروساز تنظیم کنید. مصرف منظم مهم است و اگر نوبتی فراموش شد، نوبت بعد را دو برابر نکنید. اگر برای بیماری قلبی یا کلیوی محدودیت مایعات دارید، همان برنامه را رعایت کنید و مکمل پتاسیم یا نمک رژیمی حاوی پتاسیم را خودسرانه اضافه نکنید. قطع یا تغییر مقدار دارو بدون هماهنگی ممکن است فشار خون یا ورم را بدتر کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
فشار خون بالا، هنگامی که حفظ پتاسیم اهمیت دارد
همراه غذا مصرف شود. این ترکیب ثابت معمولاً برای شروع درمان فشارخون مناسب نیست، مگر در بیمارانی که حفظ پتاسیم اهمیت ویژه دارد؛ بیش از ۲ قرص در روز معمولاً لازم نیست.
ورم و احتباس مایع ناشی از نارسایی قلبی
پس از ایجاد ادرارآوری اولیه، کاهش دوز یا مصرف متناوب ممکن است برای درمان نگهدارنده در نظر گرفته شود؛ پایش وزن، عملکرد کلیه و الکترولیتها ضروری است.
کاهش خطر افت پتاسیم در بیماران مبتلا به فشارخون بالا یا نارسایی قلبی، هنگام درمان با مدرهای تیازیدی یا دیگر مدرهای دفعکنندهٔ پتاسیم
این کاربرد باید با پایش پتاسیم و عملکرد کلیه انجام شود؛ مکمل پتاسیم، نمکهای حاوی پتاسیم یا سایر داروهای نگهدارندهٔ پتاسیم را بدون تجویز مصرف نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر بیماری کلیه، کاهش شدید ادرار، نارسایی کلیه، بالا بودن پتاسیم یا آسیب کلیه ناشی از دیابت دارید؛ در این شرایط خطر تجمع پتاسیم بیشتر است و گاهی این دارو نباید مصرف شود.
- اگر دیابت، نقرس، بیماری کبدی، کمآبی یا اختلال سدیم، پتاسیم یا منیزیم دارید؛ ممکن است پایش قند خون، اسیداوریک، املاح و عملکرد کلیه لازم باشد.
- اگر به آمیلوراید، هیدروکلروتیازید یا داروهای سولفونامیدی حساسیت داشتهاید، نوع و شدت واکنش قبلی را بگویید.
- اگر سالمند هستید یا سابقه افت فشار، سرگیجه و زمینخوردن دارید؛ کاهش فشار خون و اختلال عملکرد کلیه میتواند بیشتر رخ دهد.
- فهرست همه داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه دهید، بهویژه مکمل پتاسیم، نمک رژیمی، داروهای فشار خون، مسکنهای ضدالتهاب، لیتیوم و دیگوکسین.
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیرده هستید، پیش از مصرف اطلاع دهید. همچنین در صورت سابقه سرطان پوست یا تماس طولانی با آفتاب، محافظت از پوست و پیگیری پوستی را جدی بگیرید؛ هیدروکلروتیازید میتواند حساسیت به نور و در مصرف طولانی خطر بعضی سرطانهای پوستی را بیشتر کند.
عوارض احتمالی
- افزایش ادرار و تشنگی، بهویژه در آغاز درمان
- سرگیجه یا سبکی سر، مخصوصاً هنگام بلند شدن
- سردرد، ضعف یا خستگی
- تهوع، دلدرد، نفخ یا کاهش اشتها
- بثورات پوستی خفیف یا خارش
- ضعف شدید، گزگز یا بیحسی، سنگینی اندامها، تپش قلب یا ضربان نامنظم، یا غش: میتواند نشانه بالا رفتن خطرناک پتاسیم باشد؛ فوراً مراجعه کنید و در صورت غش، اختلال هوشیاری یا تپش شدید با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهش واضح ادرار، خشکی شدید دهان، تشنگی شدید، گیجی، خوابآلودگی غیرعادی، گرفتگی شدید عضلات یا تشنج: احتمال کمآبی، اختلال املاح یا آسیب کلیه مطرح است؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید و در تشنج یا اختلال هوشیاری با اورژانس تماس بگیرید.
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس و بلع: نشانه حساسیت شدید است؛ مصرف را ادامه ندهید و با اورژانس تماس بگیرید.
- تاول یا پوستهریزی پوست، زخم دهان یا چشم، یا تب همراه بثورات: احتمال واکنش پوستی شدید وجود دارد؛ دارو را قطع کنید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید شکم، یا کبودی و خونریزی غیرعادی: میتواند نشانه عارضه جدی کبدی یا خونی باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل این ترکیب، افزایش بیش از حد پتاسیم است: مکملهای پتاسیم، نمکهای کمسدیمِ حاوی پتاسیم، اسپیرونولاکتون و تریامترن میتوانند این خطر را بیشتر کنند. همراهی با داروهایی مانند انالاپریل، لیزینوپریل، لوزارتان، والسارتان، سیکلوسپورین یا تاکرولیموس نیز به پایش دقیق پتاسیم و کلیه نیاز دارد. ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و مسکنهای ضدالتهاب مشابه ممکن است اثر ادرارآور را کم کنند و فشار بیشتری به کلیه وارد کنند؛ لیتیوم میتواند به سطح سمی برسد و دیگوکسین در صورت اختلال املاح خطر اختلال ضربان را بیشتر میکند. داروهای دیابت، کورتونها، سایر داروهای فشار خون و الکل نیز ممکن است قند، املاح، افت فشار یا سرگیجه را تغییر دهند. فهرست کامل داروها، مکملها و نمکهای رژیمیتان را پیش از شروع و هنگام تغییر درمان به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
درباره بیخطری این ترکیب در بارداری اطلاعات کافی وجود ندارد و هیدروکلروتیازید از جفت عبور میکند؛ بنابراین در بارداری، بهخصوص برای فشار خون بارداری، فقط با تصمیم پزشک مصرف شود. این دارو ممکن است برای جنین یا نوزاد مشکلاتی مانند زردی یا کاهش پلاکت ایجاد کند. هیدروکلروتیازید وارد شیر میشود و درباره ورود آمیلوراید به شیر انسان اطلاعات کافی نیست؛ همچنین ممکن است مقدار شیر را کاهش دهد، پس ادامه دارو و شیردهی باید با پزشک هماهنگ شود.
نگهداری
قرص را در دمای اتاق، در بسته اصلی و دور از نور مستقیم، گرما و رطوبت نگه دارید؛ حمام و کنار سینک جای مناسبی نیست. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید، تاریخ انقضا و سلامت قرص را بررسی کنید و قرص تغییررنگداده یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg / 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا آمیلوراید با هیدروکلروتیازید ترکیب شده است؟
۰۲آیا این دارو تکرر ادرار ایجاد میکند؟
۰۳آیا میتوانم همراه آن قرص پتاسیم یا نمک رژیمی مصرف کنم؟
۰۴مصرف ایبوپروفن یا دیکلوفناک همراه این دارو مشکل دارد؟
۰۵از کجا بفهمم پتاسیم خونم بالا رفته است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه C03EA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.