استامینوفن

استامینوفن، که در بیشتر کشورها پاراستامول نامیده می‌شود، داروی تب و درد است: سردرد، دندان‌درد، درد عضلانی، درد قاعدگی و تب سرماخوردگی. کاری با التهاب ندارد؛ برای مفصل ورم‌کرده یا پیچ‌خوردگی، ایبوپروفن گزینهٔ منطقی‌تری است.

چرا این‌قدر رایج است؟ چون در دوز درست، برای معده، کلیه و فشار خون بی‌آزار است و در بارداری و شیردهی هم مسکن اول محسوب می‌شود. همین بی‌آزاری یک دام دارد: سقف روزانه. برای یک بزرگسال سالم، حداکثر چهار گرم در روز، یعنی هشت قرص ۵۰۰ میلی‌گرمی؛ و اگر هر روز مصرف می‌کنید، سالمند هستید یا کبدتان مشکل دارد، سه گرم.

خطر واقعی این دارو مسمومیت کبدی است و بیشتر مسمومیت‌ها ناخواسته رخ می‌دهد: قرص استامینوفن به‌علاوهٔ داروی سرماخوردگی که خودش استامینوفن دارد، به‌علاوهٔ یک مسکن کدئین‌دار. پیش از هر قرص، برچسب داروهای دیگرتان را بخوانید.

استامینوفن را می‌توان همراه یا بدون غذا و با یک لیوان آب مصرف کرد. شکل شربت آن معمولاً برای کودکان تجویز می‌شود و باید با پیمانهٔ مخصوصی که همراه دارو ارائه می‌شود اندازه‌گیری شود، نه با قاشق خانگی. مقدار مصرف، فاصلهٔ بین نوبت‌ها و حداکثر مصرف مجاز در شبانه‌روز را باید دقیقاً طبق برچسب دارو یا نسخهٔ پزشک رعایت کرد و از افزایش خودسرانهٔ دوز یا طولانی‌کردن مدت مصرف بدون مشورت با پزشک یا داروساز خودداری کرد، زیرا این دارو در دوزهای بالا می‌تواند به کبد آسیب برساند. پیش از مصرف هر داروی دیگر برای سرماخوردگی، آنفلوانزا، درد یا تب، برچسب آن را بررسی کنید تا مطمئن شوید حاوی استامینوفن نیست، چون مصرف هم‌زمان چند فرآوردهٔ حاوی این ماده می‌تواند ناخواسته از حد مجاز روزانه فراتر برود. اگر تب یا درد پس از چند روز مصرف بهبود نیافت یا بدتر شد، به‌جای ادامهٔ خودسرانهٔ مصرف، به پزشک مراجعه کنید.

استامینوفن نسبت به بسیاری از مسکن‌های دیگر تداخل‌های کمتری دارد، اما چند نکتهٔ مهم وجود دارد. مصرف منظم یا طولانی‌مدت آن همراه با داروی ضدانعقاد وارفارین می‌تواند اثر رقیق‌کنندگی خون را تقویت کند و خطر خون‌ریزی را بالا ببرد؛ در این حالت پزشک ممکن است پایش دقیق‌تری از انعقاد خون لازم بداند. مصرف الکل، به‌ویژه به‌طور مرتب یا زیاد، خطر آسیب کبدیِ ناشی از استامینوفن را افزایش می‌دهد. برخی داروهای ضدتشنج (مانند فنی‌توئین یا کاربامازپین) و داروی ضدسل ایزونیازید نیز می‌توانند حساسیت کبد را به اثرات این دارو بیشتر کنند. مهم‌تر از همه، بسیاری از داروهای ترکیبیِ سرماخوردگی، آنفلوانزا و برخی مسکن‌های اپیوئیدی نیز حاوی استامینوفن هستند؛ مصرف هم‌زمان آن‌ها بدون توجه، خطر عبور ناخواسته از حد مجاز روزانه را بالا می‌برد. فهرست کامل داروها و مکمل‌های مصرفی خود را با پزشک و داروساز در میان بگذارید.

قیمت‌های زیر، قیمت مصوب مصرف‌کننده برای هر بسته است، همان‌طور که در سامانهٔ IRC سازمان غذا و دارو ثبت شده؛ داروخانه‌ها موظف به رعایت آن‌اند و بیمه سهم خود را بر پایهٔ همین قیمت می‌پردازد. برندهای وارداتی معمولاً گران‌ترند و تفاوت قیمت آن‌ها با سقف بیمه را بیمار می‌پردازد.