ویتامین آ
پماد چشمی حاوی ویتامین آ است و در گروه فرآوردههای محافظ و ترمیمکنندهٔ سطح چشم قرار میگیرد. با کمک به لایهٔ اشکی و پوشش قرنیه و ملتحمه، خشکی و تحریک را کاهش میدهد.
بیشتر برای خشکی، سوزش و تحریک سطح چشم، بهویژه خشکی شبانه، و کمک به ترمیم اختلالات سطح قرنیه استفاده میشود. در آسیبهای ناشی از کمبود ویتامین آ یا کاهش لایهٔ مخاطی اشک نیز ممکن است درمان کمکی باشد.
پس از مصرف، تاری دید موقت بهدلیل لایهٔ چرب پماد شایع است؛ تا طبیعیشدن دید رانندگی یا کار با دستگاه انجام ندهید. هنگام استفاده، لنز تماسی را خارج کنید.
درد شدید چشم، کاهش دید، حساسیت شدید به نور، ترشح چرکی یا قرمزی رو به افزایش به ارزیابی فوری نیاز دارد. در بارداری، حساسیت به مواد پایه یا مصرف همزمان چند داروی چشمی نیز پیش از مصرف مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ویتامین آ یک پماد چشمی از گروه فرآوردههای ویتامین آ برای محافظت از سطح چشم است. این ویتامین در سلامت سلولهای پوششی قرنیه و ملتحمه و کیفیت لایهٔ اشکی نقش دارد. پایهٔ چرب پماد لایهای محافظ ایجاد میکند، تبخیر اشک را کمتر میسازد و به ترمیم آسیبهای سطحی کمک میکند. این فرآورده برای درمان مستقیم عفونتهای چشمی یا علتهای جدی کاهش دید نیست.
موارد مصرف
- تسکین خشکی، سوزش و احساس خستگی چشم، بهویژه خشکی شبانه
- کمک به بهبود لایهٔ اشکی و محافظت از سطح چشم
- خشکی شدید قرنیه یا ملتحمه
- درمان کمکی اختلال ترمیم سطح قرنیه
- درمان کمکی آسیبهای سطح چشم ناشی از کمبود ویتامین آ یا کاهش لایهٔ مخاطی اشک
روش مصرف
این پماد فقط برای داخل چشم است. دستها را بشویید، پلک پایین را بهآرامی پایین بکشید و مقدار تجویزشده را بدون تماس نوک تیوب با چشم یا مژه، داخل کیسهٔ ملتحمه قرار دهید؛ سپس درپوش را ببندید. پماد بهدلیل ایجاد لایهٔ چرب میتواند موقتاً دید را تار کند، بنابراین مصرف شبانه در صورت تجویز رایج است و تا بازگشت دید طبیعی نباید رانندگی یا با ماشینآلات کار کرد. اگر قطره یا پماد چشمی دیگری دارید، قطرهها را پیش از این پماد و با فاصلهٔ مقرر در نسخه یا بروشور همان فرآورده مصرف کنید. نوبت فراموششده را دو برابر نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
خشکی چشم همراه با سوزش یا احساس خستگی، بهویژه خشکی شبانه
بهدلیل تاری دید گذرا، تا بازگشت دید طبیعی رانندگی یا کار با دستگاه انجام نشود؛ لنز تماسی پیش از مصرف خارج شود.
کمک به بهبود لایهٔ اشکی و محافظت از سطح چشم
در صورت مصرف قطرهٔ چشمی دیگر، پماد را آخر و با فاصلهٔ دستکم ۱۵ دقیقه استفاده کنید.
خشکی شدید قرنیه یا ملتحمه
در صورت درد، کاهش دید یا قرمزی شدید، معاینهٔ فوری چشمپزشکی لازم است.
درمان کمکی اختلال ترمیم سطح قرنیه
درمان کمکی است و جایگزین ارزیابی آسیب قرنیه یا درمان علت زمینهای نیست.
درمان کمکی آسیب سطح چشم ناشی از کمبود ویتامین آ یا کاهش لایهٔ مخاطی اشک
اصلاح کمبود ویتامین آ یا اختلال لایهٔ مخاطی باید همزمان پیگیری شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ویتامین آ، پالمیتات رتینول یا مواد پایهٔ همان برند حساسیت دارید، بهویژه در صورت وجود لانولین، پارافین یا وازلین، پیش از مصرف اطلاع دهید؛ لانولین میتواند التهاب یا اگزمای پوستی ایجاد کند.
- اگر از لنز تماسی استفاده میکنید، آن را هنگام مصرف خارج کنید و زمان مناسب بازگشت به لنز را از چشمپزشک یا بروشور همان فرآورده بپرسید.
- در صورت وجود درد، آسیب، زخم، ترشح، حساسیت به نور، قرمزی شدید یا کاهش دید، خودسرانه برای درمان استفاده نکنید و ابتدا معاینه شوید.
- فهرست قطرهها و پمادهای چشمی، ویتامین آ خوراکی، داروهای مشتق از ویتامین آ و سایر داروها و مکملهای خود را اعلام کنید.
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از مصرف دربارهٔ ضرورت و ایمنی فرآورده سؤال کنید.
عوارض احتمالی
- تاری دید موقت پس از مصرف، بهدلیل ایجاد لایهٔ چرب روی چشم
- سوزش، گزگز یا احساس جسم خارجیِ گذرا
- احساس چربی، سنگینی یا چسبندگی پلک
- قرمزی یا اشکریزش خفیف و کوتاهمدت
- تورم لب، زبان، صورت یا پلک، کهیر، خسخس یا تنگی نفس: احتمال حساسیت شدید است؛ مصرف را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا رو به افزایش چشم، افت ناگهانی دید یا حساسیت شدید به نور: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ترشح چرکی، قرمزی شدید یا پیشرونده و تورم واضح چشم: همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- خارش، التهاب یا اگزمای واضح پلک و پوست اطراف چشم، بهویژه پس از تماس با مواد پایه: مصرف را متوقف و با پزشک تماس بگیرید.
- تاری دیدی که پس از برطرفشدن لایهٔ چرب باقی بماند یا هر عارضهٔ شدید و ماندگار: مصرف را ادامه ندهید تا علت بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای پماد چشمی ویتامین آ، تداخل مهمی با غذا، نوشیدنی یا الکل شناخته نشده است. تداخل دارویی مشخصی نیز گزارش نشده، اما همراهی با قطرهها و پمادهای چشمی باید با فاصله و ترتیب درست انجام شود و پماد معمولاً آخرین فرآورده است. مصرف همزمان ویتامین آ خوراکی یا داروهای مشتق از ویتامین آ میتواند دریافت کلی ویتامین آ را افزایش دهد؛ فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری یا هنگام برنامهریزی برای بارداری، خودسرانه مصرف نکنید؛ دریافت بیشازحد ویتامین آ میتواند برای جنین زیانبار باشد، هرچند جذب سیستمیک نوع چشمی معمولاً کم است. در شیردهی، مصرف موضعی چشمی در مقدار تجویزی معمولاً نگرانی عمدهای ایجاد نمیکند، اما ایمنی همان برند و مصرف همزمان مکملهای خوراکی ویتامین آ باید با پزشک بررسی شود.
نگهداری
پماد را در دمای اتاق و مطابق شرایط درجشده روی بسته، دور از گرمای زیاد، یخزدگی و نور مستقیم نگهداری کنید. درپوش را بلافاصله پس از مصرف ببندید و نگذارید نوک تیوب با چشم یا سطوح تماس پیدا کند. تاریخ انقضا و مدت مجاز مصرف پس از بازشدن را طبق بروشور همان برند رعایت کنید و دارو را دور از دید و دسترس کودکان بگذارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 1g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پماد ویتامین آ همان اشک مصنوعی است؟
۰۲چرا بعد از مصرف، دیدم تار میشود؟
۰۳آیا میتوانم هنگام استفاده از این پماد لنز تماسی بگذارم؟
۰۴اگر قطرهٔ چشمی دیگری هم دارم، کدام را اول استفاده کنم؟
۰۵آیا این پماد برای عفونت یا زخم چشم مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه S01XA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.