واکسن دیفتری/کزاز توکسوئید جذبشده
واکسن دیفتری/کزاز توکسوئید جذبشده، واکسنی غیرفعال از گروه فرآوردههای ایمنیساز است که بدن را برای ساخت پادتن علیه سم دیفتری و کزاز تحریک میکند. این فرآورده معمولاً برای نوجوانان و بزرگسالان بهصورت تزریق عضلانی استفاده میشود.
برای ایمنسازی اولیه یا تکمیل واکسیناسیون، دوزهای یادآور و پیشگیری از کزاز پس از برخی زخمها به کار میرود. در بعضی افرادِ در معرض دیفتری نیز ممکن است در برنامه پیشگیری قرار گیرد.
سابقه حساسیت شدید به واکسنهای دیفتری یا کزاز، واکنش شدید پس از نوبت قبلی، یا سندرم گیلنباره پس از واکسن باید پیش از تزریق بررسی شود. در تنگی نفس یا تورم صورت و گلو، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر باردارید، داروی رقیقکننده خون یا سرکوبگر ایمنی مصرف میکنید، بیماری تبدار مهم دارید، یا سابقه واکنش شدید پس از واکسن داشتهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید. پس از زخم عمیق یا آلوده، سابقه واکسیناسیون و زمان آخرین نوبت اهمیت دارد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
این فرآورده یک واکسن غیرفعال از گروه واکسنهای ایمنیساز در رده داروهای ضدعفونت است. توکسوئیدهای دیفتری و کزاز، یعنی شکل غیرفعالشده سمهای این باکتریها، پاسخ ایمنی و پادتن محافظ ایجاد میکنند. این واکسن از بیماری پیشگیری میکند و برای درمان دیفتری یا کزازِ ایجادشده کاربرد ندارد. تزریق آن معمولاً عضلانی و توسط فرد آموزشدیده انجام میشود.
موارد مصرف
- ایمنسازی اولیه نوجوانان و بزرگسالان با سابقه واکسیناسیون ناکامل یا نامعلوم
- تکمیل برنامه واکسیناسیون دیفتری و کزاز
- تزریق یادآور طبق برنامه واکسیناسیون
- پیشگیری از کزاز در مدیریت زخمهای آلوده، عمیق یا پرخطر بر اساس سابقه واکسیناسیون
- پیشگیری از دیفتری در برخی افرادِ در معرض تماس، با تصمیم مرکز درمانی
روش مصرف
واکسن باید توسط پزشک یا پرستار و بهصورت عضلانی تزریق شود و برای خوددرمانی یا تزریق در منزل مناسب نیست. تعداد نوبتها و فاصله میان آنها به سن، سابقه واکسیناسیون، بارداری و نوع زخم بستگی دارد؛ برنامه تعیینشده را کامل کنید. اگر فاصلهای میان نوبتها افتاد، معمولاً لازم نیست سری از ابتدا شروع شود، اما ادامه آن باید با مرکز بهداشت یا پزشک تنظیم شود. پس از تزریق، برای شناسایی واکنش فوری آلرژیک مدتی در محل بمانید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پس از واکسن دیفتری، کزاز یا یکی از اجزای آن دچار حساسیت شدید، تنگی نفس، تورم یا بیهوشی شدهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- سابقه سندرم گیلنباره یا ضعف و بیحسی پیشرونده پس از واکسن کزاز، و نیز تورم بسیار شدید و دردناک پس از نوبت قبلی را گزارش کنید.
- در بیماری تبدار متوسط یا شدید، تزریق ممکن است تا بهبود وضعیت به تعویق بیفتد؛ سرماخوردگی خفیف معمولاً مانع تزریق نیست.
- اگر اختلال انعقادی دارید یا داروی رقیقکننده خون مصرف میکنید، بهدلیل عضلانی بودن تزریق، پزشک یا پرستار را مطلع کنید.
- در صورت مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی، شیمیدرمانی یا کورتون با مقدار بالا، ممکن است پاسخ بدن به واکسن کمتر شود.
- بارداری، شیردهی، سن فرد و تاریخچه کامل واکسنهای قبلی را هنگام مراجعه اعلام کنید؛ این فرآورده معمولاً برای نوجوانان و بزرگسالان است.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت، قرمزی یا تورم محل تزریق
- تب گذرا یا احساس گرما
- خستگی، بیحالی یا سردرد
- درد عضلانی یا مفصلی
- تحریکپذیری یا احساس ناخوشی عمومی
- کهیر گسترده، تورم صورت یا گلو، خسخس، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم، قرمزی و درد شدید یا رو به گسترش در محل تزریق: هرچه سریعتر برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- گزگز، بیحسی یا ضعف پیشرونده اندامها، اختلال راه رفتن یا مشکل تنفسی: فوراً به پزشک مراجعه کنید یا به اورژانس بروید.
- تب بالا و ماندگار، تشنج، بیهوشی طولانی یا بدحالی شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو؛ بهویژه داروهای رقیقکننده خون و داروهای سرکوبگر ایمنی. داروهای سرکوبگر ایمنی ممکن است پاسخ بدن به واکسن را کاهش دهند و در افراد مصرفکننده داروهای ضدانعقاد، محل تزریق به مراقبت بیشتری نیاز دارد. اگر ایمونوگلوبولین کزاز یا پادزهر دیفتری هم لازم باشد، باید با سرنگ و در محل جداگانه تزریق شود. واکسنهای دیگر ممکن است در همان مراجعه تزریق شوند، اما نباید در یک سرنگ مخلوط شوند. غذا، نوشیدنی و الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای با خود واکسن ندارند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این واکسن زنده نیست و اگر در برنامه ایمنسازی بارداری یا برای پیشگیری از کزاز لازم باشد، معمولاً در بارداری قابل استفاده است؛ زمانبندی آن را پزشک یا مرکز بهداشت تعیین میکند. در دوران شیردهی نیز معمولاً قابل تزریق است و نیازی به قطع شیردهی ندارد، مگر پزشک دلیل خاصی داشته باشد.
نگهداری
واکسن را در یخچال و معمولاً در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، دور از نور و هرگز در حالت یخزده نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان و در بستهبندی اصلی بگذارید و تاریخ انقضا و ظاهر ویال را بررسی کنید. ویال چنددوز پس از باز شدن فقط طبق بروشور همان فرآورده و دستور مرکز واکسیناسیون قابل نگهداری است؛ باقیمانده را در خانه نگه ندارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱این واکسن از چه بیماریهایی پیشگیری میکند و آیا سیاهسرفه را هم پوشش میدهد؟
۰۲پس از زخمی شدن، آیا همین واکسن کافی است؟
۰۳درد و تورم محل تزریق طبیعی است؟
۰۴در بارداری یا شیردهی میتوانم این واکسن را دریافت کنم؟
۰۵اگر نوبت قبلی را فراموش کرده باشم، باید واکسیناسیون را از اول شروع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه J07AM51. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.